Lúa chất đống ngoài trời

Lúa vụ 3 ở một số tỉnh đầu nguồn đồng bằng sông Cửu Long đã bước vào thu hoạch. Trong khi đó, tại nhiều gia đình lúa đã chất đầy lên tới nóc nhà. Vậy nên,  nỗi lo ế thừa lúa trong dân càng thêm trĩu nặng. 
>> Nan đề cho hạt lúa

Trĩu nặng hạt lúa...

Đã hai tháng trôi qua kể từ khi thu hoạch lúa HT 2008, hàng triệu nông dân ở vựa lúa lớn nhất nước chưa kịp phấn khởi vì trúng mùa (4,5 tấn/ha) thì đã phải đối mặt với giá lúa  xuống quá thấp.

Hiện tại giá lúa ở một số tỉnh chỉ cầm chừng ở mức 3.300-3.600 đồng/kg, có nơi 3.000 đồng/kg mà vẫn không người hỏi mua.

Những ngày này đi trên những tuyến kênh chằng chịt ở ĐBSCL dễ dàng bắt gặp cảnh lúa ngập tràn. Trong nhà, lúa HT được bà con nông dân cho vào bao chất cao tới nóc.

Nhiều nơi nhà chật hẹp, nông dân còn chất lúa ngập bờ kênh, chân ruộng. Lũ lên lúa còn bị ẩm mốc hư hại mà chưa tìm được người bán.

Trời chiều nhạt bóng, mây đen vần vũ dõi theo ánh mắt ngóng chờ thương lái, anh Trần Văn Ly ở huyện Tịnh Biên (An Giang) kể mà giọng như khóc: Đấy, chỉ có mấy trăm bao lúa mà bán cũng không xong, giá 3.300 đồng/kg thì làm sao bán được. Lúa chất đầy nhà, đầy lộ, tấp nập bờ kênh vậy chứ cháy túi. Nhà kẹt tứ bề mà không có đường nào để xoay trở.

Không chỉ anh Ly, tình trạng lúa nhiều không chỗ chất, không người hỏi mua, nợ nần chồng chất đang đè nặng lên hàng triệu nông dân vùng đồng bằng châu thổ.

Ông Nguyễn Văn Dũng, Chủ tịch UBND xã Tân Quới (Thanh Bình, Đồng Tháp) thở dài: “Có ai bán được gì đâu. Xã cù lao này chỉ có mấy trăm héc ta mà làm ra bao nhiêu lúa còn y bấy nhiêu. Kham hết nổi nhiều món nợ ở ngân hàng như tiền vật tư nông nghiệp, con cái học hành ông Hai Thoại ở huyện Mỹ Xuyên (Sóc Trăng) đành bấm bụng bán lúa với giá 3.800 đồng/kg, tức là bằng nửa giá lúa  khi đạt đỉnh".

Nhà máy rao bán sắt vụn

Ông Bùi Trung Phú, Chi cục phó Chi cục HTX tỉnh Kiên Giang cho biết: Toàn tỉnh hiện có 720 cơ sở, nhà máy xay xát lúa. Đa số đang hoạt động cầm chừng hoặc đã đóng cửa, trong đó đã có đến cả trăm điểm rao bán. Tình trạng này đang lan rộng khắp vùng ĐBSCL.

Suốt ba tháng trời đằng đẵng, nông dân một nắng hai sương quần quật làm ra hạt lúa.  Thân phận “một hạt lúa vàng chín giọt mồ hôi” trở nên tồi tệ khi bên ngoài các thứ đều tăng cao.

Nông dân bán không được lúa, những dịch vụ liên quan như hàng xáo, nhà máy xay xát cũng chìm theo. Đi từ cuối vùng trời đất mũi Cà Mau theo các tuyến quốc lộ chạy dài hàng trăm cây số về biên giới Tây Nam (An Giang, Đồng Tháp, Kiên Giang) đâu đâu cũng thấy im ỉm, NM đóng cửa. Chỉ sót lại vài tiếng máy xay xát dạng cò con rít lên yếu ớt như gượng gạo lần cuối trước khi ngụp tắt.

Anh Ba Hòn, chủ doanh nghiệp xay xát Đức Hưng ở huyện Phú Tân (An Giang) thở dốc: “Vụ lúa đông xuân dân mang lúa đến xay không kịp thở. Bỗng chốc mọi hoạt động trở nên yên ắng lạ thường. Các hoạt động xay xát lạnh như tiền, vì doanh nghiệp xuất khẩu không đặt hàng mua gạo. Nhà máy của tôi cũng đã đóng cửa”.

Thị trường xay xát đóng băng còn tệ hại hơn nhiều khi các nhà máy sử dụng động cơ chạy dầu, đã không cầm cự nổi nhiều khoản nợ như ngân hàng lãi suất cao, xăng dầu tăng giá và áp lực thuế vẫn phải đóng đầy đủ trong lúc nhà máy không có lúa để xay.

Tại huyện Tân Hiệp (Kiên Giang), đã có hàng chục chủ nhà máy rao bán bằng giá bán sắt vụn. “Anh em tôi có cả thảy bốn nhà máy, hai năm trước đã kêu bán được hai cái, hai cái còn lại bây giờ rã bán không ai ngó ngàng, nằm im như đống sắt”. – ông Phan Văn Sơn, chủ một nhà máy xay xát ở xã Tân Hội, huyện Tân Hiệp, Kiên Giang rầu rĩ nói.

Giá thuê nhân công thu hoạch lúa vụ 3 tăng cao Hiện nay, một số nơi ở ĐBSCL nông dân đang bước vào vụ thu hoạch lúa vụ 3. Bình quân, năng suất chỉ đạt 2,5 - 3 tấn/ha, giảm hơn phân nửa so với năm ngoái do ảnh hưởng của đợt rầy nâu bùng phát khi lúa đang chuẩn bị làm đòng. Trong khi đó, hiện nay giá thuê nhân công thu hoạch lúa khá cao từ 180-190 ngàn đồng/công lúa đứng, 250-270 ngàn đồng/công lúa sập. Nguyên nhân, giá thuê nhân công cắt lúa tăng cao là do lực lượng lao động nông thôn càng ngày càng ít.