Nông dân huyện An Minh (Kiên Giang) đang thu hoạch tôm nuôi trong ruộng lúa

Trở lại vùng U Minh Thượng, Kiên Giang (địa phương có diện tích tôm – lúa lớn nhất ĐBSCL hiện nay) khi bà con nông dân vừa thu hoạch xong vụ tôm thắng lợi và đang chuẩn bị có thêm nguồn thu thứ 2 từ cây lúa chúng tôi thấy ai cũng phấn khởi. Bà con ở đây cho biết, năm nay tình hình thời tiết khá thuận lợi nên các loài thủy sản đều phát triển tốt, nhất là con tôm sú. Hơn nữa, giá cả con tôm năm nay tương đối ổn định và luôn đứng ở mức cao, ngay cả thời điểm thu hoạch rộ.

Giá tôm sú nguyên liệu loại 40 con/kg hiện ở mức 95 – 100 ngàn đồng/kg, loại 30 con từ 110 – 120 ngàn đồng/kg. Với mức giá này thì người nuôi tôm có thể yên tâm đầu tư sản xuất.

Ông Nguyễn Văn Tuyết Em, ở xã Đông Hòa (An Minh, Kiên Giang) vui mừng cho biết: “Nhờ làm đúng theo khuyến cáo của ngành nông nghiệp cũng như đầu tư chăm sóc tốt nên năm nay người nuôi tôm ở đây ai cũng có thu hoạch. Hơn 2ha tôm của gia đình tôi thu hoạch được trên 600kg, bán được gần 70 triệu đồng. Trừ hết chi phí cũng còn lời được khoảng 50 triệu đồng. Đó là chưa kể đến nguồn thu nhập từ mấy chục kí cua biển nuôi ghép trong vuông tôm, cũng kiếm được kha khá. Còn cây lúa hiện đang phát triển khá tốt, cầm chắc cũng phải thu được hơn 200 giạ lúa nữa”.

Ông Võ Hoàng Việt - Trưởng phòng NN-PTNT An Minh (Kiên Giang) cho biết, từ đầu năm đến nay nông dân trong huyện đã thả nuôi được 58.759ha thủy sản các loại (tăng trên 3.000ha so với kế hoạch trong đó diện tích tôm - lúa là 31.880ha. Năng suất tôm năm nay của huyện đạt khá cao, trung bình khoảng 260kg/ha, với tổng sản lượng gần 8.400 tấn, chiếm 50% sản lượng thủy sản thu được của huyện đến thời điểm này. Nông dân đã tranh thủ bờ đê, sân nhà để gieo mạ sẵn nên khi vừa thu hoạch dứt điểm tôm là cấy lấp lại vụ lúa ngay sau đó. Hiện lúa đang phát triển rất tốt và ở giai đoạn đòng trổ.

Hiện nay, tổng diện tôm – lúa đang được các tỉnh ven biển vùng ĐBSCL thả nuôi khoảng 120.000ha, trong đó Kiên Giang là tỉnh có diện tích lớn nhất với trên 60.000 ha. Theo tính toán của các nhà khoa học, nếu được đầu tư (chủ yếu là hệ thống thủy lợi) thì diện tích này có thể tăng lên khoảng 200.000ha trong những năm tới, mỗi năm cho thu hoạch khoảng 50.000 tấn tôm (NS trung bình 250kg/ha). Ngoài ra, còn thu được khoảng 800.000 tấn lúa, đều là lúa chất lượng cao do quy trình canh tác sạch hơn (ít sử dụng hóa chất) so với lúa thường.

Theo tính toán của bà con nông dân, trồng lúa trên nền đất tôm chi phí chỉ bằng khoảng 60-70% so với những vùng chuyên lúa 2 vụ/năm nên cho lợi nhuận cao hơn, trung bình khoảng 8-10 triệu đồng/ha. Cũng mô hình này nhưng nhiều hộ nông dân ở huyện Mỹ Xuyên, Sóc Trăng có được nguồn thu nhập lên đến 15-16 triệu đồng/ha nhờ kết hợp trồng lúa thơm cao sản theo quy trình sạch.

Chính nguồn dinh dưỡng (chủ yếu là chất đạm) tích tụ trong đất từ quá trình nuôi tôm giúp cây lúa phát triển xanh tốt, ít sâu bệnh nên hạn chế được việc phun xịt hóa chất. Sau khi thu hoạch lúa, gốc rạ để lại trong vuông tôm lại là môi trường tốt để tôm con trú ẩn, là nguồn dinh dưỡng giúp hệ sinh vật phát triển, tạo thức ăn tự nhiên cho tôm, tăng độ phì nhiêu cho đất.

Bà Nguyễn Ngọc Phượng - Giám đốc Sở NN-PTNT Kiên Giang cho biết, chính con tôm nuôi trên nền đất lúa đã giúp tỉnh duy trì được sản lượng nguyên liệu phục vụ cho chế biến. Trong khi diện tích nuôi tôm công nghiệp của tỉnh giảm mạnh (chỉ đạt 950/1.400ha) thì diện tích tôm quảng canh (tôm, lúa) lại giữ vững ổn định. Có thể nói đây là mô hình canh tác bền vững, vốn đầu tư thấp và dễ thực hiện hơn nhiều so với quy trình nuôi công nghiệp. Nếu có được nguồn con giống chất lượng, thả nuôi đúng lịch thời vụ, vuông nuôi sạch thì người nuôi gần như cầm chắc thắng lợi.

Theo các nhà khoa học thì tôm – lúa là mô hình khép kín, có tính hỗ trợ lẫn nhau và là mô hình canh tác phù hợp trong điều kiện biến đổi khí hậu hiện nay. Thực tế cho thấy, sau khi nuôi tôm đất trở nên màu mỡ hơn (giảm được phèn), cây lúa phát triển mạnh, giảm được chi phí phân bón cũng như thuốc BVTV. Ngược lại, đất được canh tác qua một vụ lúa thì khi thả nuôi tôm mau lớn, ít gặp rủi ro về dịch bệnh hơn nhiều so với vuông thả nuôi nối vụ. Nhiều hộ nông dân đã từng canh tác mô hình này cho biết, làm lúa trên nền đất nuôi tôm, trúng thì kiếm thêm mỗi ha năm bảy triệu nữa, còn lỡ thất mùa thì cũng đủ gạo ăn quanh năm cho cả nhà. Nhưng bù lại có được cái vuông tôm sạch.