II. Cán bộ xã làm việc nửa ngày (!)

Đi tìm Chủ tịch xã…

Sáng 7/4, chúng tôi có mặt tại UBND xã Chàng Sơn, huyện Thạch Thất. Mới gần 11 giờ trưa mà phòng chủ tịch UBND xã đã “cửa đóng then cài”. Hỏi một cán bộ thường trực được biết, chủ tịch đã về và cũng không biết chiều có đến không. Tiếp tục chuyến hành trình tìm hiểu về thời gian làm việc thực tế của những “công bộc của dân” tại cơ sở, 1 giờ 30 phút chiều 7/4, chúng tôi có mặt tại UBND xã Cam Thượng, huyện Ba Vì. Tình hình ở đây còn đáng buồn hơn. Chúng tôi không thể vào được trụ sở ủy ban bởi chiếc cổng sắt vẫn khóa im lìm. Bảo vệ cũng không thấy đâu chứ chưa nói đến công chức xã. Hỏi thăm một nhà dân gần đó thì được trả lời "2 giờ chiều xã mới làm việc, nhưng để cho chắc ăn thì 3 giờ mới nên quay lại". Chúng tôi đành hỏi nhà chủ tịch xã để có cơ hội “làm việc ngoài giờ”. Vợ chủ tịch Quý cho biết, ông đi làm từ sáng, trưa không về nhà. Thế là đành chịu.

13 giờ 40 phút, chúng tôi đến ủy ban xã Đông Quang, Ba Vì. Chủ tịch UBND xã Trần Tiến Đà cho biết, xã làm việc từ 7 giờ 30 phút đến 11 giờ 30 phút sáng. Chiều làm việc từ 1 giờ 30 phút về 17 giờ. Thực tế, tại cơ sở chỉ lãnh đạo chủ chốt và một số công chức là thực sự căng thẳng về thời gian. Cán bộ Tư pháp, Văn phòng và Địa chính là những người vất vả nhất. Một cán bộ Tư pháp phải giải quyết tất cả công việc về kết hôn, khai sinh, khai tử, tạm vắng, tạm trú của cả xã. Cán bộ Văn phòng thì lo chứng thực các loại giấy tờ, lý lịch, vốn vay ngân hàng, giấy công tác, giấy phép. Cán bộ Địa chính phải giải quyết tất cả các vấn đề liên quan đến đất đai, xây dựng nhà ở. Công việc thì nhiều nhưng lương bộ phận này cũng vẫn thế.

Trong khi đó, khối đoàn thể những cán bộ chuyên trách bao gồm: Chủ tịch MTTQ, chủ tịch Hội Phụ nữ, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Bí thư Đoàn thanh niên một số công việc trùng dẫm. Nhiều người nói vui là “làm thì không hết việc mà không làm cũng chẳng chết ai”. Công tác hoạt động hội thì có khác nhau một chút. Nhưng chủ yếu khối đoàn thể là làm công tác tuyên truyền. Hội Phụ nữ, Nông dân, Cựu chiến binh đều là quán triệt các Chỉ thị, Nghị quyết của trên và cấp mình ban hành. Do vậy, các đoàn thể đều tuyên truyền như nhau. Vay vốn ngân hàng thì bên nông dân cũng làm, bên phụ nữ cũng thế, cựu chiến binh cũng có. Khi muốn nắm về tình hình vay vốn thì chủ tịch xã phải gọi cả 3 đoàn thể là Phụ nữ, Nông dân và Cựu chiến binh lên để báo cáo. Thực tế một gia đình đã có cả 3 - 4 thành phần này. Gia đình cựu chiến binh thì cũng có nông dân, mà gia đình phụ nữ cũng có nông dân. Thế là một người nhiều khi làm 2- 3 vai. Dẫn đến có khi một người trong gia đình đi nghe 3- 4 lần quán triệt Nghị quyết của các đoàn, hội. Ông Đà cho biết, ngoài 5 đoàn thể, tại Hà Tây còn có Hội Chữ thập đỏ, Hội người cao tuổi, Hội Nạn nhân chất độc mầu da cam, lãnh đạo các hội này cũng nhận phụ cấp 220.000 đồng/tháng. Trong khi đó, nguồn thu của xã không đáng gì. Chủ yếu nhờ trợ cấp của trên. Chi thường xuyên mỗi năm cả tỷ đồng thì chủ yếu để “gánh” lương, phụ cấp của 43 cán bộ xã, bao gồm cả cán bộ thôn, quản trang, quản trường, cán bộ y tế hợp đồng…

Cán bộ sợ... tham mưu

Bí thư Đảng ủy xã Đồng Quang, huyện Từ Sơn (Bắc Ninh) bày tỏ, đúng ra là cán bộ phải làm việc cả ngày với thời gian 8 giờ đồng đồng hồ. Nhưng thực tế tại xã, tất cả các đoàn thể chỉ có một phòng làm việc. Yêu cầu tất cả 5 đoàn thể đến trụ sở ủy ban cũng không có chỗ mà ngồi. Do vậy, cán bộ chỉ đảo qua xã rồi báo cáo xuống cơ sở thì lãnh đạo cũng biết vậy. Đội ngũ cán bộ cơ sở sức ỳ quá lớn. Họ quen với cách làm cũ, tất cả đều dồn cho lãnh đạo chủ chốt. Lãnh đạo giao việc gì thì làm việc đấy, chứ rất ít người chủ động kiến nghị, đề xuất. Bởi tham mưu, đề xuất thì chính những anh cán bộ đó phải làm, phải triển khai. Thế nên không dại gì tham mưu, đề xuất là nhàn hơn cả mà cuối cùng vẫn “hoàn thành nhiệm vụ”.

Tại một xã phát triển như Đồng Quang, thu ngân sách mỗi năm hơn chục tỷ đồng, thì vấn đề chế độ cho cán bộ xã cũng rất đáng suy nghĩ. Một người thợ làm nghề, thấp nhất cũng được hơn 1- 2 triệu đồng/tháng. Trong khi lương cán bộ xã chỉ 800- 900 nghìn đồng/tháng. Sức ép của kinh tế khiến nhiều cán bộ không dành hết thời gian cho công việc. Việc công một phần, thời gian còn lại phải lo kinh tế cho gia đình mình. Bí thư Quang lo lắng, kinh tế càng phát triển thì vai trò của xã càng có vẻ mờ nhạt. Doanh nghiệp thì do UBND tỉnh quản lý, HTX, chủ cơ sở tư nhân thì do huyện quản lý. “Ông” xã chỉ quản lý cái vỏ bên ngoài, nhiều khi cần xử lý công việc cũng rất khó. Cùng với đó, hoạt động của các đoàn thể cũng không thực sự hiệu quả. Người dân lao vào làm kinh tế, việc tuyên truyền vận động của khối đoàn thể không theo kịp với sự vận động của kinh tế thị trường. Nhiều khi “nói cho có”, chứ không biết người dân thấm nhuần đến đâu.

Thực tế tại cơ sở, nếu mỗi xã có một chuyên viên về các vấn đề xã hội hoàn toàn có thể làm thay lãnh đạo các đoàn thể như Hội Nông dân, Phụ nữ. Phó Chủ tịch UBND xã Thạch Hòa Dương Như Hưng khẳng định, một cán bộ như vậy hoàn toàn đảm đương được công việc. Nếu được đào tạo cơ bản, những chuyên viên này còn tham mưu rất hiệu quả cho lãnh đạo xã. Khi đó, những cán bộ xã sẽ là những công chức thực sự, chứ không còn kiểu “công chức nửa ngày” như nhiều địa bàn hiện nay.

----------------------

>>Bài 10: Chính quyền cơ sở không theo kịp đời sống? 
>>Hồi âm loạt bài '' Cần một Khoán 10 nữa cho nông thôn''
>>Cần một ''Khoán 10'' nữa cho nông thôn (9)
>>Cần một khoán 10 nữa cho nông thôn
>>GS-TS Nguyễn Văn Luật: Luật về ruộng đất cần “cởi bỏ” những điểm hạn chế phát triển sản xuất