Thứ hai, 11/12/2017 11:12 GMT+7

Hotline: 091.352.8198

Chuyện ít biết về người phụ nữ làm tượng đài Quốc tổ

06/04/2017, 15:01 (GMT+7)

Ở tuổi gần thất thập, người phụ nữ có duyên với nghiệp đúc tượng vẫn đi lại như con thoi khắp các vùng miền trong cả nước để “gieo duyên” đúc tượng. Nhưng bà vẫn mong mỏi, mẫu tượng đài Đức Quốc tổ Hùng Vương sớm được lựa chọn...

Ít ai biết, nghệ nhân đúc đồng Mai Hoa - người đang dốc tâm huyết cho dự án đúc tượng đài Quốc tổ Hùng Vương tại Phú Thọ chính là người phụ nữ đã đúc thành công tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông trên non cao Yên Tử - xác lập kỷ lục Châu Á - công trình mà các nhà đúc tượng Hàn Quốc, Trung Quốc đều cho là không thực hiện được.

Nghệ nhân đúc đồng Mai Hoa

Ở tuổi gần thất thập, người phụ nữ có duyên với nghiệp đúc tượng vẫn đi lại như con thoi khắp các vùng miền trong cả nước để “gieo duyên” đúc tượng. Nhưng bà vẫn mong mỏi, mẫu tượng đài Đức Quốc tổ Hùng Vương sớm được lựa chọn để con dân nước Việt khi về với Đất Tổ có thêm một nơi tưởng nhớ công đức tiền nhân.  

Duyên thiên định với nghề đúc tượng

Sinh ra ở làng nghề đúc đồng Ý Yên, Nam Định nhưng thời trẻ, Mai Hoa theo học lĩnh vực khác hoàn toàn với nghệ thuật là kinh tế và giao thông. Mãi đến lúc ngoài ba mươi tuổi, một biến cố lớn đã đưa Mai hoa đến với nghề đúc tượng đồng như một mối duyên thiên định. Đang là một kế toán trưởng, sau một trận ốm nặng suốt nửa năm trời, gần như liệt nửa người, mắt mờ, Mai Hoa phải xin chuyển sang một công ty mỹ thuật ở Hà Nội (năm 1996).

Năm 1999, công ty giải thể, Mai Hoa thành lập doanh nghiệp riêng mang tên công ty TNHH Xây dựng Mỹ thuật Hà Nội. Như một cơ duyên, rất nhiều họa sĩ, nhà điêu khắc về “đầu quân” cho Mai Hoa. Ban đầu, Công ty đi sâu vào điêu khắc đá, Mai Hoa được phụ trách việc thi công tượng đài tại Sóc Sơn. Tiếp đó, được giao chỉ đạo tượng đài Đức Thánh Trần (Hải Dương), tượng đài Ngã 6 (Buôn Mê Thuột)…

Đến với nghề đúc đồng là khi ở Nam Định chuẩn bị đúc tượng 14 vị Hoàng đế đời Trần, bà Mai Hoa trở về làng quê tiếp cận, tìm hiểu toàn bộ hệ thống đúc đồng truyền thống của làng nghề và tập hợp nhiều họa sĩ điêu khắc cùng cộng tác.

Cùng với đội thi công của mình, bà Mai Hoa đã trực tiếp xây dựng, nhiều tượng đài và công trình di tích văn hóa lịch sử, như tượng đài Anh hùng dân tộc Quang Trung (Huế), tượng đài Khát vọng thống nhất (Quảng Trị), tượng đài Chiến thắng Khe Sanh (Quảng Trị), phục dựng lại khu A1 (Điện Biên), trưng bày các di tích, bảo tàng tại Hà Nội, Đà Nẵng, Điện Biên, Quảng Trị…

Nhưng cơ duyên để bà đạt đến đỉnh cao của sự nghiệp đúc đồng của bà chính là khi nhận thi công chùa Đồng (Quảng Ninh). Bà kể, thời điểm đó có hơn chục nhà đầu tư đã nhân thi công nhưng đều không đưa ra giải pháp an toàn. Bà Mai Hoa dũng cảm đứng ra xin nhận với kế hoạch thi công và giải pháp an toàn. Bà Hoa là người trực tiếp lên kế hoạch đúc tượng đồng và mạnh dạn đưa giải pháp công nghệ đúc liền khối đầu tiên của Việt Nam dựa trên kỹ thuật nấu đồng truyền thống từ 3 vùng miền: Bắc Ninh, Nam Định, Thanh Hóa.

Sau 2 năm thi công (2004-2006) trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, Chùa Đồng được làm hoàn toàn bằng đồng nguyên chất, được đặt trên đỉnh núi Yên Tử. Chùa Đồng đã được Tổ chức Kỷ lục châu Á và Tổ Chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) ghi nhận là ngôi chùa đồng lớn nhất và nằm ở độ cao nhất cả nước (1.068m so với mặt nước biển). Đây cũng là ngôi chùa được xếp vào hàng độc đáo nhất trên thế giới, được ví như một “kỳ quan mới” tại khu danh thắng Yên Tử.

Với kinh nghiệm của mình, năm 2009, bà Mai Hoa tiếp tục nhận được sự tín nhiệm của Giáo hội Phật Giáo Quảng Ninh, Ban Quản lý khu di tích Yên Tử và Thượng tọa Thích Thanh Quyết - trụ trì chùa Đồng khi được giao thực hiện đúc tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông trên non thiêng Yên Tử. Bảo tượng cao 15m với trọng lượng 138 tấn đồng nguyên khối, được đúc trên độ cao hơn 900 mét so với mặt nước biển. Trước khi thực hiện giải pháp đúc bảo tượng, Thượng tọa Thích Thanh Quyết đã đi tìm chuyên gia Trung Quốc, Hàn Quốc và nghệ nhân các làng nghề truyền thống của Việt Nam, tất cả đều khẳng định đúc không thành công.

“Mặc dù, đã có kinh nghiệm trong việc xây dựng chùa Đồng, nhưng việc đúc tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông bảo đảm yêu cầu kỹ thuật với công trình nặng 150 tấn, chất liệu đúc bằng đồng nguyên chất, theo phương thức đúc tại chỗ - liền khối, lại xây dựng tại địa hình khá hiểm trở ở độ cao trên 900m so với mực nước biển... nên chúng tôi luôn cân nhắc kỹ lưỡng, chu đáo”, bà Mai Hoa nhớ lại.

13-21-33_tuong-di
Phối cảnh tổng thể tượng đài Quốc tổ Hùng Vương

Sau đó, bà và đội thi công công trình bảo tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông có thêm những tháng ngày lăn lộn với mưa, gió, bão lốc trên đỉnh cao Yên Tử suốt 4 năm ròng. Đứng trên non cao lộng gió, lúc nắng gắt, khi mưa bão, chỉ đạo đúc lên tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông - công trình linh thiêng, ý nghĩa, theo bà, đó như một duyên thiên định và được trợ giúp vô biên vô lượng từ tâm linh.

Ngày 1-3/12/2013, đại lễ tưởng niệm 705 năm ngày nhập Niết bàn và khánh thành tượng Phật hoàng Trần Nhân Tông, giới chuyên môn đánh giá, ngoài sự phi thường trong thi công tượng đồng nguyên khối ở độ cao hiểm trở, khó khăn thì đây là một bức tượng đẹp, thể hiện sự thoát tục của Phật hoàng.

Làm được hàng trăm công trình nổi tiếng khắp cả nước, nhưng lúc nào, bà Mai Hoa cũng tâm niệm: “Vẫn chiến đấu, vẫn phải kiên cường; còn rất nhiều việc cần làm”.  

Tâm huyết cùng tượng đài Quốc tổ

Hơn hai năm ấp ủ việc dựng tượng Quốc tổ Hùng Vương, bà Mai Hoa tham gia cuộc thi sáng tác mẫu tượng đài Hùng Vương do tỉnh Phú Thọ phát động. Tượng Quốc tổ sẽ được đặt tại khu di tích lịch sử đền Hùng.

Hội nghệ thuật đã lựa chọn ba phương án vào vòng hai và trưng bày lấy ý kiến nhân dân. Kết quả mẫu HV-01 của Công ty TNHH Xây dựng Mỹ thuật Hà Nội của bà Mai Hoa đạt 9/9 phiếu (100%), phương án HV-03 của nhóm tác giả Phạm Xuân Khánh đạt 8/9 phiếu (88,9%). Hai mẫu tượng đài Hùng Vương cũng đã được UBND tỉnh Phú Thọ trình Trung ương cho ý kiến nhằm lựa chọn phương án mẫu thiết kế tượng đài Hùng Vương.

Theo phương án của bà Mai Hoa tác giả mẫu phác thảo tượng đài Quốc tổ Hùng Vương HV-01 cho biết, cụm tường đài Quốc tổ Hùng Vương với hình tượng Quốc tổ đứng trên bệ vững chắc, gương mặt quắc thước, hiền từ, gần gũi trong tư thế đứng hiên ngang của vị vua khởi đầu dựng nước; tay phải giơ ngang ngực hướng về phía trước tạo sự giao lưu với công chúng như hình ảnh đón con cháu về; một tay đỡ những bông lúa thể hiện nền văn minh lúa nước, văn minh nông nghiệp.

Trang phục của tượng Quốc tổ Hùng Vương được tham khảo từ các hoa văn trang trí chủ yếu từ trên đồ đồng thời Đông Sơn, được tiếp thu và vận dụng phù hợp với những công việc “khó nhằn”, bà Mai Hoa chia sẻ, để thi công những công trình tâm linh, cần nhiều yếu tố, đầu tiên cần có tâm, và sau đó là biết sống vì mọi người.

13-21-33_hv
Phương án của bà Mai Hoa được hơn 80% người dân được trưng cầu ý kiến ủng hộ

Ông Lưu Quang Huy, Giám đốc BQL khu di tích đền Hùng cho biết, đúng vào dịp Giỗ tổ Hùng Vương - lễ hội Đền Hùng năm 2016, BTC đã trưng bày các mẫu tác phẩm tượng đài Hùng Vương để lấy ý kiến nhân dân và các nhà khoa học. Rất đông người dân đã nán lại khu trưng bày mẫu phác thảo tượng Hùng Vương tại Khu Di tích lịch sử Đền Hùng để chiêm ngưỡng và đóng góp ý kiến. Đông đảo nhân dân mong mỏi, việc xây dựng tượng đài Hùng Vương tại khu di tích lịch sử Đền Hùng sẽ sớm được thực hiện để thể hiện tấm lòng thành kính tri ân công đức của người dân Việt đối với tổ tiên, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, đồng thời góp phần bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ - di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại đã được UNESCO vinh danh.

TÙNG LINH

Đang được quan tâm

Gửi bình luận