Thứ hai, 23/10/2017 10:43 GMT+7

Hotline: 091.352.8198

Lò phản ứng hạt nhân Yongbyon trong tầm ngắm cách đây 23 năm

11/08/2017, 12:50 (GMT+7)

Lầu Năm Góc từng lên kế hoạch cho chiến đấu cơ, tên lửa hành trình tấn công lò phản ứng hạt nhân Yongbyon của Triều Tiên, ước tính một triệu người sẽ chết do chiến tranh nổ ra sau đó.

William Perry, nguyên Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ, trả lời phỏng vấn CNN rằng Washington và Bình Nhưỡng từng ở bên miệng hố chiến tranh hồi năm 1994. Quan hệ hai nước dưới thời chính quyền Tổng thống Bill Clinton và Chủ tịch Kim Nhật Thành từng rất căng thẳng, cuộc chiến được hóa giải gần như vào phút chót.  

Dấu hiệu tấn công

Khủng hoảng sớm bắt đầu vào mùa hè năm 1994. Quân đội Mỹ đã phác thảo kế hoạch dùng tên lửa hành trình và chiến đấu cơ tàng hình F-117 tấn công một lò phản ứng hạt nhân tại Yongbon, Triều Tiên, nhằm ngăn chặn Bình Nhưỡng sản xuất nguyên liệu làm bom hạt nhân.

07-50-07_nh2
Cơ sở hạt nhân Yongbyon của Triều Tiên (Ảnh: Reuters)

“Tôi tin rằng kết quả cuộc tấn công gần như sẽ dẫn đến một cuộc chiến tranh”, Robert Gallucci, cựu đặc sứ phụ trách vấn đề Triều Tiên tại Bộ Ngoại giao Mỹ, cho biết. Ông Gallucci khẳng định tấn công Yongbyon sẽ làm dấy lên một cuộc chiến khác ở Triều Tiên, điều được Lầu Năm Góc dự tính sẽ khiến ít nhất một triệu người chết.

Khung cảnh trong Nhà Trắng vào ngày 15/6/1994 khá căng thẳng. Bộ trưởng Quốc phòng William Perry và Tổng Tham mưu trưởng Liên quân Mỹ John Shalikashvili, thuyết trình với Tổng thống Clinton cùng các quan chức cấp cao về ba phương án tăng viện cho 37.000 lính Mỹ đóng tại Hàn Quốc.

Lầu Năm Góc cuối cùng chọn một “giải pháp trung bình”, tăng viện 10.000 lính, đưa thêm chiến đấu cơ F-117, oanh tạc cơ tầm xa và điều một cụm tàu sân bay tác chiến tới Hàn Quốc hoặc khu vực gần đó.

“Chúng tôi có một ngày để tăng viện binh lính tới Hàn Quốc và di tản công dân Mỹ trên bán đảo Triều Tiên”, Perry nhớ lại.

Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ cho biết nỗi lo ngại thực sự khi đó là Triều Tiên sẽ đọc được dấu hiệu về một cuộc tấn công sắp xảy ra, thông qua việc Mỹ chuyển quân và di tản dân thường. Do đó, Washington rất e ngại Bình Nhưỡng sẽ “tiên hạ thủ vi cường” bằng cách tấn công phủ đầu Seoul.

Giới phân tích cho rằng Triều Tiên đã có được một bài học lớn trong cuộc chiến vùng Vịnh năm 1991, đó là “không để cho Mỹ có thời gian tập hợp lực lượng”.

Perry nói với Tổng thống Clinton rằng các phương án đưa ra đều có rủi ro, song nếu không chọn phương án nào thì hậu quả sẽ là điều thảm khốc.

CNN cho biết Perry chính là người ra lệnh phác thảo kế hoạch tấn công phủ đầu Triều Tiên, song ông đã hủy phương án này vào phút chót. Perry kết luận rằng quân đội Mỹ có thể tấn công Yongbyon và ít có khả năng khiến phóng xạ lan tràn trong không khí, song kết quả cuộc tấn công sẽ là chiến tranh.

Thay vì lựa chọn giải pháp quân sự, Perry đề nghị tổng thống tìm kiếm lệnh trừng phạt từ Liên hợp quốc, bởi nó ít mang tính khiêu khích hơn.  

Cuộc gặp lịch sử

Gallucci cho biết Triều Tiên cũng gửi tín hiệu cảnh cáo Mỹ. “Cá nhân tôi được người đứng đầu phái đoàn đàm phán của Triều Tiên nói rằng một lệnh trừng phạt và hành động thực hiện lệnh này sẽ bị Bình Nhưỡng coi là hành vi chiến tranh. Triều Tiên nói chính Liên hợp quốc cũng là bên tham chiến trong cuộc chiến 1950 - 1953, và bán đảo này đang có một thỏa thuận ngừng bắn”, Galucci kể.

Giải pháp quân sự không được, lệnh trừng phạt không xong, nút thắt trong cuộc khủng hoảng Mỹ - Triều năm 1994 được hóa giải nhờ cuộc gặp lịch sử giữa cựu Tổng thống Jimmy Carter và Chủ tịch Kim Nhật Thành.

07-50-07_nh1
Cựu Tổng thống Mỹ Jimmy Carter và Chủ tịch Triều Tiên Kim Nhật Thành gặp gỡ năm 1994  (Ảnh: CNN)

“Tôi nhớ là trước khi tổng thống chọn lựa phương án, cánh cửa phòng họp bật mở và chúng tôi được thông báo có một cuộc gọi từ cựu Tổng thống Carter đang ở Bình Nhưỡng. Ông ấy bảo muốn nói chuyện với tôi”, Gallucci kể.

Ông Jimmy Carter tới Triều Tiên với tư cách cá nhân, gặp gỡ Chủ tịch Kim Nhật Thành. Cuộc điện thoại từ Bình Nhưỡng về Washington là để nói về bước đột phá tháo gỡ ngòi nổ chiến tranh.

“Phiên họp trong Nhà Trắng dừng lại và các quan chức liên quan xem kênh truyền hình đưa tin về việc ông Carter nói ông Kim Nhật Thành đã cam kết ngưng các hoạt động tại Yongbyon”, Gallucci nói.

“Tôi đã xem tuyên bố của Triều Tiên, cam kết này của ông Kim Nhật Thành rất quan trọng”, cựu Tổng thống Carter nói qua điện thoại.

Vài ngày sau, Triều Tiên tuyên bố đồng ý đóng băng chương trình hạt nhân để đổi lấy dầu.

“Kế hoạch 5027”, dự tính của Mỹ về việc đánh bại một cuộc tấn công từ phía Triều Tiên, được đưa trở lại ngăn kéo sau cam kết của Bình Nhưỡng. Tuy nhiên, các nguồn tin của CNN cho biết kế hoạch này được sửa đổi sau năm 1994, bao gồm một thỏa thuận về việc các căn cứ tại Nhật Bản sẽ sẵn sàng đáp ứng yêu cầu tác chiến nếu chiến tranh Mỹ - Triều nổ ra.

Chủ tịch Triều Tiên Kim Nhật Thành qua đời ba tuần sau cuộc gặp lịch sử với Jimmy Carter, song Thỏa thuận Khung vẫn được ký sau đó giữa đại diện hai nước vào tháng 10/1994 tại Geneva.

Triều Tiên đồng ý đóng băng các lò phản ứng ở Yonbyon và “các cơ sở liên quan”, tháo dỡ và thay bằng lò phản ứng nước nhẹ do Mỹ cung cấp, không có khả năng sản xuất plutonium cấp độ vũ khí. Washington cũng đồng ý cung cấp 500.000 tấn dầu thô nặng mỗi năm cho Bình Nhưỡng.

Các thanh nhiên liệu từ những lò phản ứng cũ của Triều Tiên sẽ được xử lý. Bình Nhưỡng cũng đồng ý duy trì một phần trong Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí hạt nhân, thỏa thuận toàn cầu mà nước này từng đe dọa sẽ rời bỏ vào năm 1993. Triều Tiên cũng đồng ý cho Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) giám sát các cơ sở hạt nhân.

Thỏa thuận Khung bị phá vỡ vào năm 2003, khi Bình Nhưỡng tuyên bố “chủ quyền của dân tộc Triều Tiên và an ninh đất nước bị đe dọa do chính sách thù địch của Mỹ”. Tháng 1/2016, Triều Tiên thử hạt nhân lần thứ 5, sau đó tuyên bố sở hữu công nghệ bom nhiệt hạch, thứ vũ khí hủy diệt khủng khiếp nhất trong lịch sử loài người.

VĂN VIỆT

Đang được quan tâm

Gửi bình luận