Từ nhiều năm nay thư viện sách của ông Bùi Đình Thăng (thôn Đoàn Đào, xã Đoàn Đào, huyện Phù Cừ, Hưng Yên) đã trở thành một điểm đến của không chỉ bà con quanh vùng mà còn là địa chỉ của nhiều khách thập phương.
Sau 20 năm đi vào hoạt động, thư viện gia đình ông hiện có 8.407 cuốn sách, 59 loại báo, sách luân chuyển xuống cơ sở của thư viện tỉnh Hưng Yên 1.623 cuốn... Hằng ngày, có hàng chục người đến đọc và mượn sách đều được ông niềm nở đón tiếp, phục vụ quạt mát, nước uống chu đáo nhưng không hề thu tiền dù chỉ một đồng.
Yêu sách
Đam mê đọc sách từ khi còn là cậu bé chăn trâu, đến giờ ông Thăng không thể nhớ được đã từng đọc bao nhiêu cuốn sách. Mặc dù đã bước sang tuổi 80, nhưng ông Thăng đọc sách không cần đeo kính, nói đến quyển sách nào, tác giả nào, ông cũng biết và có thể ngồi nói chuyện về sách thâu đêm suốt sáng.
Kể về những ngày trong quân ngũ, mỗi khi được phát tiền lương ông dành toàn bộ số tiền đó để mua sách về đọc. “Có những quyển tôi phải dành tới 3 tháng lương mới đủ tiền mua”, ông Thăng tâm sự.
Cũng từ đọc sách, am hiểu nhiều vấn đề xã hội mà ông luôn được cấp trên giao cho những công việc liên quan đến chữ nghĩa, văn chương. Được cử đi học nhiều lớp nâng cao, và vào những năm 1961 – 1962, ông được cử đi học tại Trường Đại học sư phạm Hà Nội; tốt nghiệp ông được cử làm giáo viên văn hóa trong quân đội, phụ trách dạy bổ túc văn hóa lớp 10 (nay lớp 12) cho các cán bộ đi học nước ngoài tại Tổng cục Chính trị. Do đó, ông càng có điều kiện tiếp xúc với sách, báo.
20/07/1982, theo chế độ, ông được về hưu với hành trang là một ba lô toàn sách.
Mở thư viện miễn phí
Về nghỉ hưu với hàng trăm quyển sách, nhận thấy trình độ dân trí trong thôn còn thấp, nhận thức về đường lối của Đảng trong dân còn hạn chế khiến ông không khỏi day dứt.
"Sách mà không có người truyền, con người sẽ không được giáo dục". Theo lời dạy của cổ nhân, từ đó ông nung nấu ý tưởng xây dựng một phòng đọc miễn phí cho bà con. Đem ý tưởng đó ra bàn bạc được gia đình ủng hộ càng giúp ông có thêm động lực, quyết tâm biến ước mơ thành hiện thực.
Hằng ngày, ông lặn lội đạp xe tới từng cơ quan, bạn bè nơi ông công tác xin từng đầu báo, cuốn sách, tạp chí... đã qua sử dụng. Ông tiếp tục dùng những tấm gỗ ván đóng thành những giá sách, bàn ghế trên tường treo những băng rôn khẩu hiệu. Ông động viên vợ dồn toàn bộ nguồn vốn tích cóp được sửa sang lại ngôi nhà nhỏ, ẩm thấp để thuận tiện cho việc giữ gìn bảo quản sách. Hai vợ chồng ông và ba đứa con chuyển sang ở gian nhà ngang, dành toàn bộ căn nhà mới sửa phục vụ mọi người đến đọc sách. Sau gần 10 năm (1982 - 1990), số sách báo ông thu gom được lên đến cả nghìn cuốn.
19/12/1990, phòng đọc sách miễn phí của ông Bùi Đình Thăng chính thức ra đời. Kể về cái khó của những ngày thành lập, ông tâm sự: “Vì bà con trong thôn chỉ biết quanh năm với đồng ruộng, có mấy ai quan tâm tới đọc sách, thư viện lúc đầu mở ra chỉ có mấy anh em trong Chi hội Cựu chiến binh đến tìm đọc. Với sự quyết tâm và kiên trì, tôi tới gõ cửa vận động từng người dân tới thư viện. Nhiều người đến vì cả nể, có người đến cũng vì miễn cưỡng nhưng khi đọc những quyển sách hướng dẫn về trồng trọt hay chăn nuôi tự nhiên họ lại thấy nghiền sách như tôi vậy. Tiếng lành đồn xa, từ đó nhiều người đã tự tìm đến thư viện của tôi, người thì ngồi đọc, người thì mượn mang về. Thấy người dân biết được tác dụng của việc đọc sách tôi vui lắm”.
Phòng đọc sách miễn phí của ông đều đặn phục vụ khách 8 tiếng/ ngày không phân biệt ngày lễ, Chủ nhật.
Cứ thế tiếng tăm “ông Thăng thư viện” vang xa khắp mọi nơi, nhiều giáo viên, công chức trong vùng đều tìm đến thư viện của ông đọc sách. Có những người ở tận trên thành phố Hưng Yên hay ở cả tỉnh Hải Dương cũng tìm đến thư viện ông, cùng ông đọc sách và cùng nhau bàn luận. Tuổi đã già sức đã yếu nhưng ông chưa từng đóng cửa thư viện dù chỉ một buổi.
Nhiều lần ông phải nhập viện do căn bệnh tim hành hạ nhưng chẳng gì có thể ngăn ông. “Phải nằm trong bệnh viện tôi bồn chồn bứt rứt, nhớ sách, nhớ bạn đọc khôn nguôi. Chỉ lo bà nhà không mở cửa thư viện rồi bạn đọc lại không đến, nên chỉ nằm cùng lắm một tuần tôi lại về với thư viện ngay”, ông Thăng tâm sự.
Tủ sách của muôn người
Để thư viện không nghèo nàn, ông Thăng thường xuyên liên hệ với các cơ quan, đơn vị cá nhân, các nhà hảo tâm ủng hộ sách, tranh ảnh, tờ rơi, đồng thời ông còn tự tìm đọc sách báo, nghe đài, xem ti vi rồi ghi chép cập nhật các thông tin cần thiết vào một cuốn sổ. Hiện nay, cuốn sổ của ông đã dày hơn 2.300 trang, được phân loại theo từng chuyên mục: Thế giới, trong nước, trong tỉnh, trong huyện... Tất cả được sắp xếp một cách gọn gàng theo từng vấn đề: kinh tế, chính trị, giáo dục, y tế, giáo dục, thể thao...
Biết đến "thư viện ông Thăng", nhiều lần Thư viện tỉnh Hưng Yên, Thư viện Quốc gia tới thăm và gửi tặng hàng trăm cuốn sách. Chính quyền xã, Hội Cựu chiến binh đặt mua nhiều đầu báo luân chuyển tới thư viện ông.
Nhận thấy nhu cầu thông tin trong dân ngày một cao, tới đây ông sẽ tận dụng căn phòng trước là nơi ở của thằng cháu nội làm địa điểm đọc sách báo và sẽ đưa vào sử dụng 3 chiếc máy tính kết nối mạng internet để nhân dân trong vùng sử dụng hoàn toàn miễn phí.
Gần đây ông được Bảo tàng Hồ Chí Minh tặng cho một cuốn sách “Học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”, ông quý lắm. Ông chăm chú đọc rồi ghi nhớ từng từng chuyện để kể cho các cháu học sinh nghe. Mỗi lần các cháu đến ông vui lắm; các cháu thì đọc sách còn ông mang nước phục vụ, trông xe.
Việc làm thiết thực của ông Thăng đã được Bộ VH - TT - DL tặng bằng khen “Vì sự nghiệp văn hóa” và còn nhiều bằng khen do tỉnh, huyện tặng.
Chia tay ông, trong tôi không sao quên được hình ảnh một ông già tóc đã bạc trắng nhưng vẫn còn nhanh nhẹn và hoạt bát. Một con người chưa từng biết đến một ngày nghỉ, lúc nào cũng loay hoay sắp xếp, đếm, đọc từng quyển sách.