Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hà Nội 34°C /57%

2019, năm của nhiều biến động toàn cầu

Thứ Hai 23/12/2019 , 09:45 (GMT+7)

Cách đây 30 năm, bức tường Berlin sụp đổ, mở ra một kỷ nguyên huy hoàng của chủ nghĩa đa phương, nhưng đồng thời cũng ươm mầm những hạt giống cho nhiều điều phân chia nảy nở trong năm 2019 này.

Và năm 2020 sẽ còn nhiều điều tồi tệ hơn chờ đợi, theo nhiều nhận định, trong đó có phân tích của giáo sư Tony Walker từ Đại học La Trobe (Australia).

Người lao động Pháp xuống đường phản đối kế hoạch cải cách chế độ hưu trí.

Cũng theo ông Tony Walker, những điều kiện châm ngòi bất ổn toàn cầu ở khắp các lục địa trong năm 2019 không có dấu hiệu thoái trào. Thậm chí chúng còn tồi tệ hơn khi thế giới đối mặt với suy giảm kinh tế và biến đổi khí hậu trái đất đang theo xu hướng tiêu cực.
 

“Kẻ phá bĩnh” Washington

Bất kỳ sự hỗn loạn nào cũng có xuất phát điểm và thế giới hiện nay rơi vào tình trạng này khi chính quyền (Tổng thống Donald) Trump rút dần vai trò truyền thống của nó là một lực lượng ổn định toàn cầu.

Họ trở thành “kẻ phá bĩnh” khi rút khỏi Thỏa thuận Paris về chống biến đổi khí hậu trái đất; từ chối tham gia Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) về tự do hóa thương mại khu vực châu Á - Thái Bình dương; xé bỏ Thỏa thuận hạt nhân Iran được chính quyền tiền nhiệm dày công đàm phán, đẩy khu vực đã lắm mâu thuẫn lún sâu vào chia rẽ. Mang tính đe dọa nhất là khối mâu thuẫn Mỹ - Trung Quốc trong các lĩnh vực thương mại, công nghệ - dù đã có những tiến bộ bước đầu - vẫn đặt thế giới vào lằn ranh xáo trộn kinh tế trong năm 2020.
 

Khủng hoảng niềm tin

Cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2007 - 2008 là một cú sốc nhưng nó chỉ xuất phát từ những định chế tài chính lún sâu vào cuộc chơi quá sức dẫn đến tình trạng đói tín dụng, kéo theo sự đổ vỡ của mạng lưới chân rết lây lan chóng vánh. Lỗi hệ thống được vá kịp thời nhờ công cụ quốc hữu hóa và những cuộc giải cứu cá lớn “nuốt” cá bé có định hướng.

Năm 2019, bất ổn vẫn mang màu sắc kinh tế nhưng nó có gốc rễ nằm sâu ở hạ tầng xã hội. Niềm tin vào những giá trị dân chủ phương Tây bị xói mòn, từ La Paz (Bolivia) đến Beirut (Libăng), người dân nhận ra họ là nạn nhân của nạn tham nhũng và bất bình đẳng, bị xếp vào vế thứ yếu khi chia sẻ miếng bánh lợi ích từ mở cửa kinh tế.

Hồi tháng 1, tổ chức Oxfam cho biết theo thống kê của họ thì 26 cá nhân giàu nhất thế giới sở hữu tổng tài sản bằng nửa dân số toàn cầu ở cuối bảng xếp hạng giàu nghèo. Những nhà tài phiệt này kiếm thêm 2,5 tỷ USD (trong năm 2018) thì 3,8 tỷ người nghèo còn lại bị giảm tài sản 500 triệu USD. Khoảng cách giàu nghèo đẩy thế giới đến điểm ngưỡng phá bung những tuyên bố mỹ miều rằng phát triển kinh tế đem lại lợi ích cho tất cả.
 

Bất bình đẳng và giận dữ

Giáo sư Henry Carey từ Đại học bang Georgia (Mỹ) thừa nhận bất ổn ở mỗi nơi có nguyên nhân khác nhau, nhưng chúng vẫn có những đặc điểm chung, đó là sự bất bình đẳng, tham nhũng, phát triển kinh tế yếu kém... Đô thị hóa nhanh và kiểm soát kém cũng dẫn đến bất ổn. Theo số liệu của Liên hợp quốc, năm 1950 cả thế giới có 2 siêu đô thị trên 10 triệu dân là New York và Tokyo.

Ngày nay, con số này là 25 thành phố. Nếu tính mốc dân số thế giới 7,7 tỷ người thì có 4,2 tỷ (55%) sinh sống ở thành phố và dự báo đến năm 2050 sẽ có thểm 2,5 tỷ người nữa chuyển vào đô thị, tập trung ở các nước kém phát triển. Điều này có nghĩa là đói nghèo, tội phạm có tổ chức, buôn bán ma túy và vô vàn những lý do “xấu” khác đặt ra thách thức cho chính quyền khi muốn kiềm chế mầm mống bất ổn.

Biểu tình phản đối tình trạng bất bình đẳng xã hội và kinh tế ở Chile.

Đơn cử như Mỹ Latinh, khu vực phát triển kinh tế chậm nhất thế giới, có tỷ lệ bất bình đẳng cao, cứ nhìn vào những nguyên nhân ở trên sẽ thấy vì sao bạo lực và bất ổn bền bỉ đeo bám.

Ở Chile, khó khăn kinh tế đẩy người dân xuống đường biểu tình làm tê liệt toàn quốc và chính phủ bẽ mặt khi phải hủy bỏ tư cách chủ nhà Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình dương (APEC) và hội nghị về biến đổi khí hậu trái đất của Liên hợp quốc.

Tại Bolivia, Tổng thống kỳ cựu Evo Morales buộc phải từ chức và lưu vong ra nước ngoài. Cùng lý do chi phí cuộc sống tăng cao, thiếu việc làm, tham nhũng, lương bổng kém, Thủ tướng Libăng Saad Hariri cũng bị mất chức. Việc tương tự xảy ra ở nhiều nơi thuộc Trung Đông và châu Phi.

Ngay tại châu Âu, kế hoạch cải cách chế độ hưu trí của Tổng thống Emmanuel Macron vấp phải phản ứng dữ dội của công chúng, nhiều tuần liền giao thông khắp cả nước tê liệt.
 

Biến đổi khí hậu

Trên tất cả, biến đổi khí hậu đã trở thành mẫu số chung nhất cho các mối bận tâm mang tính toàn cầu. Sức ép chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa đặt lên vai nhiều chính phủ giờ đây đều có bóng dáng của biến đổi khí hậu, từ Brazil với cháy rừng Amazon đến cháy rừng hoành hành ở Australia, từ khói bụi trầm trọng ở Ấn Độ đến những quốc đảo đang lo chìm xuống mực nước biển ở Thái Bình dương...

Hệ thống siêu thị ở Nhật ngừng bán tạp chí khiêu dâm

Hệ thống siêu thị ở Nhật ngừng bán tạp chí khiêu dâm

Cuộc sống muôn màu 22/02/2020 - 20:10

Các chuỗi cửa hàng tiện lợi ở Nhật đã nhất trí ngừng bán văn hóa phẩm dành cho người lớn trước khi nước này tổ chức Thế vận hội 2020.

433 người nhiễm Covid-19, Hàn Quốc đưa 2 thành phố vào diện quản lý đặc biệt

433 người nhiễm Covid-19, Hàn Quốc đưa 2 thành phố vào diện quản lý đặc biệt

Thế giới 22/02/2020 - 18:00

Ngày 22/2, Hàn Quốc có trường hợp tử vong vì Covid-19 thứ 2 và thêm 229 người nhiễm mới, nâng tổng số ca nhiễm trên cả nước lên 433 người.

Mỹ sẵn sàng đóng cửa trường học, dừng kinh doanh nếu bị dịch Covid-19

Mỹ sẵn sàng đóng cửa trường học, dừng kinh doanh nếu bị dịch Covid-19

Thế giới 22/02/2020 - 10:25

Các quan chức y tế Mỹ khẳng định họ đang chuẩn bị các phương án nếu xảy ra bùng phát dịch Covid-19, sẵn sàng đóng cửa các trường học và ngừng kinh doanh.

Bão 'giãn thợ' ở Hàn Quốc lây lan theo Covid-19

Bão 'giãn thợ' ở Hàn Quốc lây lan theo Covid-19

Thế giới 22/02/2020 - 09:39

Dịch viêm phổi cấp đột ngột bùng phát tại nền kinh tế hàng đầu châu Á buộc nhiều tập đoàn hùng mạnh phải ngưng sản xuất do công nhân xin nghỉ việc hàng loạt.

Diamond Princess - từ du thuyền sang trọng trở thành ‘ổ dịch nổi’

Diamond Princess - từ du thuyền sang trọng trở thành ‘ổ dịch nổi’

Thế giới 22/02/2020 - 07:01

Con tàu đang trở thành "ổ dịch nổi", gây ra thách thức lớn với hệ thống y tế Nhật Bản vốn đang lo ngại nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên đất liền.

Cơ quan y tế Hồ Bắc giải đáp các nghi vấn về số liệu

Cơ quan y tế Hồ Bắc giải đáp các nghi vấn về số liệu

Thế giới 21/02/2020 - 21:45

Ông Đồ Viễn Siêu (Tu Yuanchao), Phó Giám đốc Ủy ban Y tế Hồ Bắc, tái khẳng định vấn đề xuất phát từ thay đổi phân loại các hướng dẫn về điều trị bệnh.

Người tiêu dùng Trung Quốc yêu cầu Amazon xin lỗi vì slogan xúc phạm

Người tiêu dùng Trung Quốc yêu cầu Amazon xin lỗi vì slogan xúc phạm

Thế giới 21/02/2020 - 21:12

Một số sản phẩm được bày bán trên Amazon đi kèm khẩu hiệu "virus Corona được sản xuất tại Trung Quốc”.

Xây dựng Trung tâm đổi mới dành riêng cho thực phẩm chế biến từ thực vật

Xây dựng Trung tâm đổi mới dành riêng cho thực phẩm chế biến từ thực vật

Thế giới 21/02/2020 - 19:29

Trung tâm đổi mới dành riêng cho thực phẩm chế biến từ thực vật sẽ được xây dựng tại Singapore vào cuối năm nay.

Vũ Hán: Bác sỹ đang chuẩn bị kết hôn tử vong vì Covid-19

Vũ Hán: Bác sỹ đang chuẩn bị kết hôn tử vong vì Covid-19

Thế giới 21/02/2020 - 15:05

Bác sĩ 29 tuổi Bành Ngân Hoa, thuộc Khoa hô hấp và chăm sóc đặc biệt của Bệnh viện Nhân dân đầu tiên Vũ Hán Jiangxia, đã chết vì nhiễm Covid-19.

Đảo chìm - lời cảnh báo khủng hoảng khí hậu cho Jakarta?

Đảo chìm - lời cảnh báo khủng hoảng khí hậu cho Jakarta?

Thế giới 21/02/2020 - 14:47

Hai hòn đảo không người ở khu vực giàu tài nguyên phía Nam Sumatra (Indonesia) đã bị nhấn chìm.

Covid-19 có thể trở thành 'bệnh cúm mới' ở Trung Quốc

Covid-19 có thể trở thành 'bệnh cúm mới' ở Trung Quốc

Thế giới 21/02/2020 - 13:23

Giới khoa học Trung Quốc cảnh báo về loại bệnh cúm mới từ Covid-19, bất chấp việc số ca nhiễm virus đang giảm.

Chuyện phong thành thời Covid-19: [Bài II] Học đàn xua tan lo âu

Chuyện phong thành thời Covid-19: [Bài II] Học đàn xua tan lo âu

Cuộc sống muôn màu 21/02/2020 - 13:16

Khi giáo viên người Mỹ của Kevin Tang biết em phải nhốt mình trong nhà vì virus Corona, cô quyết định dùng âm nhạc để cải thiện tâm trạng cho học trò của mình.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Bài 7: 4 nguyên tắc của Anova

Bài 7: 4 nguyên tắc của Anova

Để bảo vệ đàn heo của mình, Anova đã chủ động áp dụng các biện pháp đảm bảo an toàn sinh học và nâng cao sức đề kháng của vật nuôi.

Cuộc cạnh tranh chiến lược ở châu Phi

Cuộc cạnh tranh chiến lược ở châu Phi

Các quan chức Mỹ nói họ bị đánh động trước ảnh hưởng đang gia tăng của Nga cũng như Trung Quốc tại châu Phi.

Hệ thống siêu thị ở Nhật ngừng bán tạp chí khiêu dâm

Hệ thống siêu thị ở Nhật ngừng bán tạp chí khiêu dâm

Các chuỗi cửa hàng tiện lợi ở Nhật đã nhất trí ngừng bán văn hóa phẩm dành cho người lớn trước khi nước này tổ chức Thế vận hội 2020.

Báo Nông Nghiệp