Thứ tư, 18/09/2019 01:57 GMT+7

Hotline: 036.902.4447

70 năm lớp viết báo Huỳnh Thúc Kháng: Kỷ niệm còn vẹn nguyên

06/04/2019, 07:10 (GMT+7)

Khi lớp viết báo Huỳnh Thúc Kháng ra đời, Trần Kiên lúc này mang bí danh Hoàng Kiên Trung, được cử làm lớp trưởng.

55795192-857684307904336-6407889200435167232-n08533054
Lớp viết báo Huỳnh Thúc Kháng (1949). Tư liệu của KMS

Tròn 70 năm đã trôi qua, nhà báo Trần Kiên nhớ lại: “Đây là lớp đào tạo viết báo đầu tiên của nước ta. Lớp học có tên “Lớp đào tạo cán bộ viết báo Huỳnh Thúc Kháng” hay còn gọi là “Trường báo chí Huỳnh Thúc Kháng” do Tổng bộ Việt Minh tổ chức”.  

Chưa dễ ai quên

Nhà báo Trần Kiên, tên thật là Phạm Văn Thái, sinh năm 1927, tại xã Cự Khối, huyện Gia Lâm, Hà Nội. Tháng 8/1945, ông tham gia cướp chính quyền ở Hải Phòng, rồi vào bộ đội Nam tiến, làm Chính trị viên Tiểu đoàn, chiến đấu ở Đà Lạt, Phan Rang. Tháng 5/1946, ông bị bắt và giam tại nhà tù Nha Trang. Năm 1947 đến năm 1951 làm Thư ký Tòa soạn báo Độc lập. Từ tháng 10/1954, ông công tác ở báo Nhân dân, Bí thư Đảng ủy báo Nhân dân (1969), Phó Tổng biên tập (1988).

Lớp đào tạo cán bộ báo chí Huỳnh Thúc Kháng được mở ra “nhằm đáp ứng phần nào nhu cầu tuyên truyền báo chí trong giai đoạn tổng phản công và tổng phản công thắng lợi”. Ban Giám đốc gồm 5 người: Đỗ Đức Dục, Phó Bí thư Tổng bộ Việt Minh, Chủ nhiệm báo Độc Lập, làm Giám đốc; Xuân Thủy, Thường trực Tổng bộ Việt Minh, Chủ nhiệm báo Cứu Quốc, làm Phó Giám đốc; Như Phong, Chủ nhiệm báo Cứu Quốc Liên khu X, Ủy viên Thường trực; Đồ Phồn, nhà văn, nhà báo, Ủy viên giám thị; Tú Mỡ, nhà thơ, nhà báo, Ủy viên đôn đốc; giao cho tòa soạn báo Cứu Quốc lo xây dựng trường sở, tổ chức đời sống vật chất.

Địa điểm mở lớp đặt tại ngọn đồi bên ngoài thôn Bờ Rạ, gần dòng sông Công, thuộc xã Phúc Trìu, huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên. Lớp khai giảng ngày 1/4/1949, vì tình hình chiến sự, chương trình học phải rút gọn, lớp làm lễ bế giảng ngày 6/7/1949. Chương trình học có 3 phần: phần lý thuyết, phần chuyên môn và phần thực hành.

Phần lý thuyết giải đáp các nội dung: Báo chí là gì? Lịch sử báo chí thế giới và nước ta ra sao? Người viết báo phải có những điều kiện cần thiết thế nào về kiến thức phổ thông, về lập trường chính trị… Phần chuyên môn, học viên được học các thể loại báo chí như phóng sự, điều tra, cách cấu tạo một tờ báo, cách tổ chức tòa soạn, nhà in, trị sự… Khi thực hành thì cùng nhau thi đua phỏng vấn, điều tra, đưa bài đến nhà in sớm, biên tập, in bài…

Ông Trần Kiên chia sẻ: “Thời gian học kéo dài ba tháng nhưng phụ trách trực tiếp là anh Xuân Thủy. Các giảng viên rất đông, hơn 30 giảng viên bao gồm cán bộ lãnh đạo chính trị và cả các nhà hoạt động văn học nghệ thuật tham gia giảng dạy như các anh Như Phong, Tú Mỡ, Đồ Phồn. Học sinh thì chỉ có hơn 40 học viên. Chúng tôi được học rất nhiều môn, kể cả hội họa và sân khấu. Và học đến đâu được thực hành ngay đến đó từ viết bình luận, xã luận cho đến phóng sự, sau khi làm bài xong thì được các giảng viên cho điểm và nhận xét ngay”.

55924143-2275496175997438-8275107141241536512-n085330223
Học viên lớp viết báo Huỳnh Thúc Kháng (1949). Từ phải sang trái: Hải Như, Vương Như Chiêm, An Châu, Trần Vũ, Mai Hồ, Trần Kiên, Thanh Huyên. Tư liệu KMS

Còn nhà thơ Hải Như, học viên của lớp viết báo Huỳnh Thúc Kháng, trước khi qua đời cũng kể lại:

Ngoài Ban Giám đốc, lớp còn mời các giảng viên về dạy: Quang Đạm, Lê Quang Đạo, Võ Nguyên Giáp, Từ Giấy, Nguyễn Văn Hải, Vũ Đình Hòe, Tố Hữu, Nguyễn Thành Lê, Nguyễn Đình Thi, Trần Đình Thọ, Xuân Trường…

“Lớp học chỉ mở 3 tháng mà tình cảm giữa Ban Giám hiệu điều hành lớp học với học viên giữa rừng Việt Bắc năm đầu chống Pháp ấy, nói theo nhà thơ Thế Lữ “Nghìn năm chưa dễ mấy ai quên”. Sau giờ lên lớp, bác Tú - nhà thơ Tú Mỡ - sẵn sàng cầm chiếc quạt giấy múa chèo cho học viên xem để các nhà báo tương lai đừng quên văn hóa dân tộc. Nhà văn Như Phong, Đỗ Đức Dục pha cà phê không uống một mình mà thường gọi bọn tôi vào vừa uống cà phê vừa trao đổi chuyện trò về nghề báo. Những giờ “ngoại khóa”, các anh giảng cho bọn tôi về báo chí Pháp, báo chí Nga, giới thiệu tờ Humanité, Europe các anh vừa được nhận, để mở rộng chân trời báo chí phương Tây.

Kết thúc khóa học, theo lời kể của nhà báo Trần Kiên: “Tôi đã được giải nhất về học tập. Anh Ngô Tùng (Tổng biên tập báo Lao động) được nhận giải Đoàn kết, hai giải Cây bút có triển vọng thì trao cho anh Nông Việt Liêm và chị Phương Lâm. Tuy học có ba tháng, song qua khóa học, tôi đã thực sự vững vàng. Khóa học đã giúp tôi rất nhiều trong chuyên môn nghiệp vụ và vững tin hơn trong công việc làm báo sau này”.  

Kỷ niệm còn vẹn nguyên

Lớp viết báo Huỳnh Thúc Kháng có 3 học viên nữ: Lý Thị Trung, Phạm Thị Mai Cương và Phương Lâm. Nhà văn, nhà báo Lý Thị Trung, sinh năm 1930, kể: “Ngày tôi học lớp viết báo Huỳnh Thúc Kháng ở Việt Bắc, Bác đã gửi thư cho lớp học, trong đó có câu tôi nhớ mãi: “Nghe nói trong lớp có 3 cô. Phụ nữ nước ta viết báo còn rất hiếm. Các cô phải cố gắng”.

56407418-2010702445725184-384614055068827648-n085330281
Nhà báo Lý Thị Trung. Ảnh: Vương Đan Toàn

“Ba cô” đó là học viên Phương Lâm đến từ cơ quan Phụ nữ Cứu quốc Liên khu X, kết thúc khóa học về công tác tại báo Phụ nữ Việt Nam. Trước đó, Phương Lâm từng làm Bí thư chi bộ đảng đầu tiên của huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang (1947). Trong kháng chiến chống Pháp, bà Phương Lâm mất khi Pháp ném bom Tuyên Quang. Học viên nữ thứ hai là Phạm Thị Mai Cương, về công tác ở báo Lao Động, trước khi nghỉ hưu bà là Thứ trưởng Bộ Tài chính. Học viên nữ thứ ba là Lý Thị Trung, đến từ cơ quan phụ nữ tỉnh Hưng Yên. Khi đó, Bí thư Phụ nữ Cứu quốc Trung ương là bà Hoàng Ngân đọc trên báo truyện ngắn “Chú Tiểu Bình” của Lý Thị Trung, nhận thấy cây bút có triển vọng, khi được ông Xuân Thủy cho biết thông tin sắp mở lớp viết báo ở Việt Bắc, bà Hoàng Ngân đã cử Lý Thị Trung đi học.

Sau lễ bế giảng, Lý Thị Trung về công tác tại báo Chiến sĩ (Liên khu IV). Thủ đô giải phóng, bà về làm việc tại báo Thủ đô (nay là báo Hà Nội mới). Ở tuổi 56, bà còn tham gia sáng lập báo Phụ nữ Thủ đô - cơ quan ngôn luận của Hội LHPN Hà Nội.

Tròn 70 năm, cảnh vật cũng đã đổi thay. Địa điểm lớp học xưa cũng nằm dưới lòng hồ núi Cốc. Năm 1994, sau 45 năm trở lại thăm lớp học, nhìn mặt nước mênh mông, nhà văn Lý Thị Trung thổn thức: “Trường viết báo đầu tiên/ Dựng trên đồi Bờ Rạ/ Lớp học xưa đâu nhỉ/ Chìm giữa hồ mênh mông”. Người nữ học viên lại bồi hồi nhớ đến tên các thầy giảng bài, các bạn học trong lớp, nhớ cả tờ báo “Bút mới” được lập ra trong ba tháng học. Tất cả cứ lùi dần vào ký vãng chạng vạng. “Bờ Rạ, ơi Bờ Rạ/ Bản đồ không còn tên/ Nhưng trong tim vẹn nguyên/ Kỷ niệm về Bờ Rạ/ Bờ Rạ, ơi Bờ Rạ!”.

Hơn 40 người trở thành những cây bút nổi tiếng và cán bộ quản lý văn hóa: nhà văn Hữu Mai, nhà văn Từ Bích Hoàng, nhà báo Trần Kiên, nhà báo Mai Thanh Hải, nhà thơ Hải Như, nhà báo – nhà văn Lý Thị Trung, nhà điêu khắc Vương Như Chiêm (nguyên Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật), đạo diễn điện ảnh Trần Vũ, bà Phạm Thị Mai Cương (nguyên Thứ trưởng Bộ Tài chính),…
KIỀU MAI SƠN (Kiến thức gia đình số 14)

Đang được quan tâm

Gửi bình luận