| Hotline: 0983.970.780

Chuyện một người lính Trường Sơn năm ấy

Thứ Sáu 29/04/2022 , 06:40 (GMT+7)

Anh đã trở thành người lính Trường Sơn, cất tiếng hát cùng những bài ca về Trường Sơn. Anh là nhạc sĩ Trần Tiến.

Nhạc sĩ Trần Tiến qua nét vẽ Lê Sa Long.

Nhạc sĩ Trần Tiến qua nét vẽ Lê Sa Long.

Anh là một chàng trai Hà Nội. Nhiều lúc nhìn anh rất lãng tử, giang hồ, bụi bặm. Nhưng những năm chiến tranh, anh lại mang dáng dấp một người lính Trường Sơn. Tôi nhớ khi còn học lớp 9, đi tiễn mẹ tôi - ca sĩ Tân Nhân sang Lào biểu diễn, thấy có anh - gương mặt trẻ măng được đi trong đoàn nghệ sỹ gạo cội ra mặt trận. Rồi sau này, tôi lại được tiễn anh đi Trường Sơn, và đón anh về cũng từ Trường sơn, trong quân phục bạc màu, trong tư thế hào hùng của một người lính Trường Sơn. Trong căn phòng nhỏ của anh ở 94 Nam Bộ, những bạn bè áo lính bên nhau, uống rượu, đàn hát thâu đêm: “Bạn thanh niên ớ ơi, ta cùng nhau lên đường”…

Anh đã trở thành người lính Trường Sơn, cất tiếng hát cùng những bài ca về Trường Sơn. Anh là nhạc sĩ Trần Tiến. Hai năm qua anh phải kiên cường chiến đấu với bệnh tật, chiến đấu dũng cảm như một người lính Trường Sơn năm xưa…

Có một bận, tôi được nghe nhạc sĩ Trần Tiến tâm sự: “Mình có mấy thằng bạn thơ thân lắm như Lưu Quang Vũ, Thanh Thảo, Nguyễn Duy, Phạm Tiến Duật… Nhiều lắm, nhớ chẳng hết. Chúng nó thuở hàn vi thương mình ca sỹ quèn mà chưa nổi tiếng, thế là hùa vào động viên mình làm nhạc. Đến khi mình nổi tiếng, lại chẳng thấy thằng nào nhờ mình phổ thơ. Cho nên đến giờ mình chưa từng phổ thơ ai...”.

Nói thật, nghe ông nhạc sỹ nổi tiếng này “năm câu ba chuyện” như thế, tôi có phần ngờ ngợ, nghĩ không có nhẽ anh quên, hoặc là tôi “mụ mị” rồi. Là bởi chính tôi đây, có nhẽ cũng đã gần nửa thế kỷ, khi ấy còn là một người lính ở Trường Sơn, chẳng đã nghe bài hát “Din ba cầu” của anh phổ thơ anh Phạm Tiến Duật đó sao? (Khi ấy anh Duật cũng đang là một người lính Trường Sơn). Bài hát “Din ba cầu” ấy, cũng lại do chính anh Trần Tiến ôm ghi ta trình diễn với những lời hát mộc mạc, khỏe khoắn: “Tớ là din ba cầu/ Ấy, khỏe là din ba cầu/ Đại đội có mình tớ/ Nên quý như con đầu… Hớ hơ…”. Lính ta nghe anh hát, khoái lắm, vỗ tay vang rừng.

Những người lính Hà Nội nhìn anh cứ mê man, bởi khi ấy anh đang là ca sỹ trẻ của Đoàn ca múa Hà Nội vào mặt trận phục vụ, người còn thơm lừng mùi hoa sữa. Anh xung phong cùng đoàn vào tuyến đường Trường Sơn ác liệt, nơi có nhà thơ Phạm Tiến Duật đang làm ngất ngây bao người yêu thơ. Tôi biết hai anh này gặp là mê nhau ngay, cái giống người tài vốn vậy, họ nhận ra nhau nhanh lắm, chỉ một buổi là thành tri âm tri kỷ, như Bá Nha - Tử Kỳ.

Chuyện kể, suốt đêm đọc thơ, đàn hát tâm đắc đến nỗi Trần Tiến nhập tâm ngay bài thơ “Din ba cầu”, và ôm đàn hát ngay. Tài thế chứ! Anh em chúng tôi là cứ lác mắt. Còn anh Duật cũng xúc động lắm, cứ ngơ ngẩn nhìn anh Tiến còn hơn cả nhìn nữ ca sỹ Huyền Châu xinh đẹp ngồi bên. Từ đấy hai “bố” này cứ nắm tay nhau đi diễn khắp các đơn vị, hét toáng cả rừng Trường Sơn lên bài hát “Din ba cầu” trong tiếng vỗ tay rào rào của lính tráng!

Thế rồi một thời gian sau, anh Phạm Tiến Duật về Hà Nội lấy vợ, tổ chức đám cưới ngay tại nhà anh Trần Tiến, trên gác hai nhà 94 đường Nam Bộ. Căn phòng nhỏ, đám cưới cũng tùng tiệm, nhưng vui vẻ lắm. Bạn bè, anh em lính tráng, rồi văn nghệ sỹ đủ kiểu đến tấp nập, chẳng có chỗ mà ngồi cho hết. Lại có cả mẹ của anh Duật từ Phú Thọ về, anh Đỗ Chu hay chuyện thế mà cũng giãn hết bạn bè văn nghệ để nhất mực “bầm bầm con con” với mẹ anh Duật, và cứ ôm cái ấm nước trên tay để rót nước mời bầm uống liên tục…

Trong đám cưới ấy, khi men rượu làng Vân và bia hơi Hà Nội đã “tây tây”, thì lại chính là anh Trần Tiến chứ chẳng là ai khác ôm ghi ta hát đến khản cả cổ bài hát “Din ba cầu” để mừng cô dâu chú rể, làm tất thẩy người dự cứ vỗ tay hát theo rầm rầm. Khí thế quá, cứ như sắp nhảy xuống đường hành quân vào Trường Sơn hết lượt…

Tôi nhớ Hà Nội những năm đầu chiến tranh chống máy bay Mỹ. Có một đêm Đoàn ca múa Hà Nội biểu diễn ở rạp Đống Đa, có tăng cường thêm nghệ sỹ Mạnh Hà đang nổi tiếng bậc nhất lúc bấy giờ. Người xem hâm mộ Mạnh Hà đến mức, sau tiết mục của anh, khán giả đứng dậy vỗ tay tán thưởng hồi lâu rồi khi anh Mạnh Hà cúi đầu chào mọi người và bước vào bên trong, dòng người cũng bắt đầu… nối nhau ra về.

Nhìn cảnh tượng ấy, chàng trai trẻ Trần Tiến (khi ấy còn đang nhiệm vụ chính là bốc vác trong đoàn) nhưng đêm ấy lại được ra hát, tiến ngay ra sân khấu, cùng nhạc công Sỹ Năng: “Bạn thanh niên ta ơi, ta cùng nhau lên đường”. Tiếng hát sôi nổi và nhiệt tình lạ thường của chàng trai trẻ ấy như thỏi nam châm hút mọi người đứng lại, cùng hướng lên sân khấu, và rồi không một ai bỏ về giữa chừng nữa, mà yên vị ngồi xuống cùng ngước lên sân khấu tiếp tục nghe Trần Tiến hát và xem tiếp chương trình biểu diễn của đoàn.

Trần Tiến hát gì mà thu hút người xem đến vậy? Bài hát đầu đời của anh là sáng tác về ai? Bạn hãy nghe lại bài hát: “Đi bạn ơi không gì ngăn bước chân vững tin của thanh niên/ Đang ngày đêm trong đạn bom tiến lên tuyền tuyết đang mong ta/ Hờ hớ.../ Gió bay bay về phương Nam chuyển lời ta đã sẵn sàng”.

Sáng tác thứ hai của Trần Tiến được viết trên đất Lào, nhân vật trung tâm cũng là một người chiến sỹ. Ấy là năm Trần Tiến 20 tuổi, được chọn vào một đoàn nghệ thuật quốc gia bao gồm những nghệ sỹ gạo cội biểu diễn phục vụ Neo Lào Hắc Xạt (Chính phủ Lào kháng chiến) tại Sầm Nưa. “Anh ơi, đợt này anh cho em hát một bài em mới sang tác tặng các bạn Lào nhé”. Trần Tiến run run đề đạt với nhạc sỹ Đỗ Nhuận - Chủ tịch Hội Âm nhạc Việt Nam, là đoàn trưởng. Tin ở nhiệt tình và tài năng người nghệ sỹ trẻ, ông Đỗ Nhuận gật gù chấp thuận, dù nhiệm vụ đối ngoại cần nghiêm khắc lắm.

Đêm ấy, dưới ngọn nến tù mù trong một hang đá ở Sầm Nưa, Trần Tiến hóa thân thành một chiến sỹ Giải phóng quân của Lào (nói thật tôi cũng từng là chiến sỹ Giải phóng quân của Lào nên rất "đồng cảm" và thích bài hát này): “Này em gái trên nương ơi chịu khó nuôi chiến sĩ/ Người diệt thù vì dân ở chưa về/ Rồi mai đây đất nước vắng bóng thù/ Đợi chờ anh lại về bên em người đẹp ơi anh về/ Ơ này cô cô gái, ơ này cô gái Lào/ Ơi cô em Sầm Nưa, nhớ thương anh mà đợi chờ”.

Đêm sau, được đoàn trưởng cho phép, Trần Tiến ôm ghi ta hát sáng tác mới của mình phục vụ Chủ tịch Xu Va Nu Vông và các bạn Lào. Mẹ tôi cũng có mặt ở đêm diễn ấy kể lại rằng: “Hoan nghênh ghê lắm. Dứt bài hát là tất cả ta và bạn đều vỗ tay nồng nhiệt, và cùng ôm hoa lên tặng Trần Tiến” (dù rất yêu quý Trần Tiến, cũng không thấy mẹ tôi kể về chuyện “có một nàng công chúa Lào đã thầm yêu Trần Tiến ngay sau bài hát này”, như ông anh sau này hay "nháy mắt" khoe với bạn bè).

Bây giờ nhiều bạn bè đã bay đi cùng ngàn mây trắng. Mình Trần Tiến ở lại. Anh ngồi thờ thẫn với biển khơi Vũng Tàu, với cuộc đời… Sóng cứ vỗ miên man. Người vợ tấm cám từ thuở hàn vi, chị Ngà vẫn bên anh, vẫn líu lô bao chuyện. Nhưng không nghe anh gắt như xưa nữa: “Im đi, để nghe tiếng sóng”. Mà anh ngồi lặng im, đờ đẫn nghe tiếng vợ và tiếng biển sóng reo…

Anh sợ sự cô đơn rồi… Chim én và nhiều bạn bè thân thiết như Phó Đức Phương cũng đã bỏ anh ra đi. “Cái chết là chuyện nhỏ, không có gì phải quá bận tâm. Sống mới khó, sống làm người lại còn khó gấp trăm. Người ta nên bận tâm từng giây phút sống, có thực là hạnh phúc không. Có thực là đang sống không, hay đã chết lâu rồi, chỉ còn là cái bóng đi trên đời. Chỉ cần vài ca khúc để lại trên đời rồi bay đi”. Anh cứ thầm thì với sóng biển như thế, cho tận tới lúc hoàng hôn.

Và rồi anh lại hát. Hát "Mẹ tôi", "Chị tôi". Hát về xứ Đoài mây trắng của tôi ơi. Hát về Tổ quốc và những đôi mắt người lính mang hình viên đạn. Hát về cô gái Sầm Nưa năm xưa anh lỗi hẹn. Anh cứ hát một mình cho đến lúc hoàng hôn tím sẫm...

Với anh, tôi hiểu không âm nhạc, không hát mới là chết. Chứ bom đạn bệnh tật cũng chửa bén mùi gì, cũng không thể khuất phục được người lính Trường Sơn này!

Và cứ thế sóng biển lại chở tiếng hát anh bay xa, bay xa...

Xem thêm
Cối xay lúa

Cối xay lúa

Trong một gia đình nhà quê chính gốc nhất định không được thiếu chiếc cối xay lúa, như không được thiếu cái liềm, cái hái, chiếc hòm đựng thóc.

Người đẹp Nguyễn Thị Ngọc Châu đăng quang Hoa hậu Hoàn Vũ VN 2022

Người đẹp Nguyễn Thị Ngọc Châu đăng quang Hoa hậu Hoàn Vũ VN 2022

Người đẹp Nguyễn Thị Ngọc Châu chính thức đăng quang Hoa hậu Hoàn Vũ VN 2022, và sẽ đại diện Việt Nam tham dự Hoa hậu Hoàn Vũ tổ chức cuối năm nay.

PSG thúc đẩy kế hoạch thanh lý Neymar

PSG thúc đẩy kế hoạch thanh lý Neymar

PSG thúc đẩy kế hoạch thanh lý Neymar bằng việc sẵn sàng đàm phán và bán rẻ với bất kỳ đối tác nào mong muốn ký hợp đồng với tiền đạo người Brazil.

Lên đường bắt kịp người Thái

Lên đường bắt kịp người Thái

Nhằm chuẩn bị san bằng kỷ lục 4 lần vô địch AFF Cup của Thái Lan, đội tuyển nữ Việt Nam lên đường sang Pháp tập huấn vào tối 27/6.