Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Chuyện tự cường ở một Viện vùng khó khăn nhất: [Bài 2] Như những con ong thợ

Thứ Bảy 12/10/2019 , 08:01 (GMT+7)

Ở Viện KHKT Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung bộ (ASISOV), cán bộ từng bộ môn thường xuyên đi chuyển giao kết quả nghiên cứu như những con ong thợ.

Vừng, lạc, lúa, xoài…, anh nghiên cứu đối tượng nào thì trực tiếp chuyển giao đối tượng đó. Nghiên cứu phải gắn liền với chuyển giao.
 

Nghiên cứu và thị trường

ThS Nguyễn Đức Thọ, GĐ Trung tâm tư vấn và dịch vụ nông nghiệp của ASISOV đưa chúng tôi xuống một số vùng liên kết sản xuất lúa giữa Trung tâm và các hợp tác xã. Trung tâm của Thọ không chỉ sản xuất lúa giống mà còn bao tiêu cả lúa thương phẩm.

lu-1154718249
Dòng giống lúa mới của Viện ASISOV. Ảnh: Minh Hậu.

Anh kể cách làm là đến thẳng các nhà máy chế biến gạo xem họ đang làm gạo gì sau đó mình đưa mẫu gạo của mình để họ so sánh. Phải làm sao cùng một phân khúc, giá cả ngang nhau nhưng chất lượng mình phải hơn thì họ mới chấp nhận mình là đối tác.

Nhà máy đặt hàng Trung tâm, còn Trung tâm liên kết với các hợp tác xã sản xuất lúa thương mại với giống bản quyền của Viện. Một chuỗi giá trị mới hình thành khá đơn giản nhưng nhanh chóng phát huy hiệu quả và ngay năm nay đã có trên ngàn tấn gạo an toàn ra đời theo cách làm đó.

Trung tâm tư vấn và dịch vụ nông nghiệp cùng một số bộ môn của Viện KHKT Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung bộ được đặt tại An Nhơn, Bình Định. 

Cơ sở rộng mấy chục hecta này trước đây là đại bản doanh Trung tâm nghiên cứu Nông nghiệp Nam Trung bộ, tiền thân của ASISOV mà năm 2005 Bộ trưởng Lê Huy Ngọ vào thăm cảm thán trung tâm nghiên cứu gì xập xệ như hợp tác xã thời xưa cũ, nay được quy hoạch quy củ, vừa nghiên cứu vừa thực nghiệm vừa chuyển giao.

Các bộ môn của Viện đều có người làm việc tại đây, để nghiên cứu và chuyển giao thành một thể thống nhất. Các lớp tập huấn diễn ra thường xuyên hằng tuần hằng tháng, còn thường ngày, bà con khắp nơi đến thẳng Trung tâm để được cán bộ kỹ thuật tư vấn từ giống đến phòng trừ sâu bệnh.

10-36-11__d2t0146
Một số mẫu sản phẩm của Viện. Ảnh: Minh Hậu.

Tỉ mẩn giống như cách mà Viện trưởng ASISOV Hồ Huy Cường nói với tôi từng phân khúc nghiên cứu làm sao đạt hiệu quả ngoài sản xuất cao nhất.

Tiến sỹ Hồ Huy Cường chia 700.000ha đất lúa Nam Trung bộ ra nhiều phân khúc giống: Phân khúc cho chế biến là các giống hàm lượng amylose cao (giống 13/2, Q5, DV108, Khang dân, TH6, Ma Lâm 202…); phân khúc cho chăn nuôi chất lượng gạo vừa phải nhưng cần ngắn ngày năng suất cao; phân khúc gạo trong cơm mềm phục vụ đa phần người dân; phân khúc gạo hạt bầu, cơm mềm, dẻo, vị đậm; khân khúc gạo hạt dài và cao hơn nữa là phân khúc gạo thơm.

Giống của phân khúc nào có trên thị trường cũng có điểm mạnh điểm yếu và Viện bám vào đấy nghiên cứu các dòng, giống khắc phục điểm yếu phát huy điểm mạnh.

Như phân khúc cho chế biến (khoảng 50% diện tích lúa vùng Nam Trung bộ là dùng chế biến bún bánh…), nhiều giống bị thoái hóa, nhiễm nặng sâu bệnh, như giống 13/2 nhiễm nặng khô vằn, đạo ôn; DV 108, Q5, Khang dân nhiễm rầy, có vụ cháy rầy gây mất mùa.

Trong khi đó giống lúa mới BĐR999 của Viện đáp ứng tốt yêu cầu chế biến khi hàm lượng amylose đạt 26%, cao nhất trong số các giống lúa cho chế biến hiện có ngoài sản xuất và điểm nổi trội là năng suất cao, kháng rầy, còn với đạo ôn, vụ đông xuân năm nay bệnh bùng phát mạnh ở Nam Trung bộ nhưng BĐR999 vẫn không bị ảnh hưởng.

Phân khúc nào Viện cũng có giống sẵn sàng cạnh tranh sòng phẳng.

Các giống đậu, lạc, vừng… Viện đều định hướng nghiên cứu đúng yêu cầu thực tế. Với cây đậu xanh, cả nước có trên dưới 100 nghìn hecta, chủ yếu tập trung ở Tây Nguyên. Các năm gần đây bệnh khảm vàng bùng phát dữ dội, năm 2018 Tây Nguyên mất mùa đậu xanh vì căn bệnh do virus này.

10-36-11__d2t0123
Nghiên cứu giống đậu xanh kháng bệnh khảm vàng ở Viện ASISOV. Ảnh: Minh Hậu.

Rất may Viện KHKT Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung bộ đã có liền 3 giống đậu xanh ĐX07, ĐX08 và ĐX09 đều có khả năng kháng được bệnh khảm vàng.
 

Vườn mẫu và bán từng gói hạt rau

Cây ăn quả là cây trồng chủ lực có giá trị đối với vùng Nam Trung bộ. Với cây ăn quả, sau giống thì biện pháp canh tác vô cùng quan trọng.

Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Cây lâu năm và bán khô hạn của Viện tại Phù Cát đã xây dựng được các vườn mẫu tiêu biểu của vùng. Cây trong vườn mẫu được tỉa cành tạo tán, canh tác theo quy trình chuẩn, áp dụng công nghệ tưới tiết kiệm kết hợp bón phân.

Thực tế trong canh tác cây ăn quả nói chung, sử dụng phân bón và thuốc hóa học BVTV còn bị lạm dụng, chăm bón không đúng cách. Thường các chủ vườn nghe theo tư vấn của đại lý, từ phun thuốc gì, bón phân gì. Đại lý thì bao giờ cũng muốn bán được nhiều thuốc, bán thuốc rẻ chiết khấu hoa hồng cao nên các tư vấn từ đại lý dễ lệch lạc, sai.

“Mình phải vào cuộc, thay đổi cách tiếp cận. Muốn thế phải có vườn mẫu cho người dân thấy thực tế thì họ mới học và làm theo cách của mình. Như giống phải chuẩn từ cây đầu dòng tuyệt đối sạch bệnh.

Mà bán giống không thôi cũng không được, phải xuống tận vườn, tư vấn lắp đặt hệ thống tưới, thiết kế vườn cây, dạy quy trình kỹ thuật, thường xuyên qua lại thăm vườn, khám bệnh từng cây, làm được thế người dân mới bảo nhau tìm đến mình”, TS Hồ Huy Cường nêu quan điểm.

10-36-11__d2t0138
Xoài mẫu tại Trung tâm Phát triển cây lâu năm và bán khô hạn thuộc ASISOV. Ảnh: Minh Hậu.

Vườn mẫu của Viện ở Phù Cát có nhiều mô hình trong đó vườn xoài (cát Hòa Lộc và Đài Loan) luôn được người dân quan tâm. Những cây xoài tạo tán đẹp như vẽ được xử lý ra hoa đậu quả, bao quả, tưới - bón tự động. Mùa xoài đậu quả cán bộ nông nghiệp cùng nông dân các địa phương lại đến tham quan, ký hợp đồng chuyển giao, dịch vụ chăm sóc.

Trong nhóm rau quả thì rau là đối tượng nghiên cứu trong nước yếu nhất, hầu hết đều phải nhập giống từ nước ngoài. Ở Nam Trung bộ cũng tình cảnh vậy. Rất may Viện ASISOV có được một số chuyên gia giỏi về rau, có người có học vị tiến sỹ tu nghiệp ở Nga gần 10 năm.

“Mới đi sâu nghiên cứu mảng rau 4 năm và kết quả mới sơ khai bước đầu. Tuy vậy Viện hiện đã làm chủ được công nghệ tạo giống dưa chuột thơm đặc trưng, đã có doanh nghiệp đặt vấn đề đặt hàng. Một số giống khổ qua có ưu thế Viện cũng đã làm chủ được giống bố mẹ”, TS Hồ Huy Cường cho biết.

Khi chưa hoàn thiện được công nghệ thì anh đi bằng đường thủ công, truyền thống. Đó là giống bản địa rau muống, dền địa phương, hạt é… được Viện chỉn chu lại quy trình sản xuất, hạt giống đóng gói đẹp và tiện dụng. Người dân đến mua giống lúa được khuyến mại gói hạt giống rau. Họ lấy giống gieo trồng thành quen, không ai đi để giống rau nữa mà chủ động mua về trồng. Những gói hạt giống rau nhỏ bé nhưng tiền công thu về không nhỏ.
 

Trăn trở chuyển đổi vùng Nam Trung bộ

TS Hồ Huy Cường nói với tôi điều anh ám ảnh đối với nông nghiệp vùng Nam Trung bộ là năm nào cũng vậy, đến cao điểm mùa nắng là cả hệ thống chính trị lại phải dốc sức chống hạn cho lúa, trên một số vùng gần như mặc định bị hạn.

Theo Tiến sỹ Cường, khô hạn chắc chắn sẽ khốc liệt hơn, nên chỉ với khoảng mấy chục nghìn hecta lúa toàn vùng năm nào cũng hạn thì cần dứt khoát chuyển đổi sang cây trồng cạn.

10-36-11__d2t0156
Chuyển đổi đất lúa bị khô hạn sang trồng lạc hiệu quả cao. Ảnh: Minh Hậu.

“Năm nào cũng thế, các tỉnh, cả các bộ ngành ngoài Trung ương đều rất khổ với mấy chục nghìn hecta này. Đây là những nơi chỉ có hồ đập nhỏ, nước nôi phập phù, lượng tưới đối với lúa chỉ đáp ứng được 1/3 thôi, hạn là đương nhiên. Nhưng nếu chuyển sang trồng lạc, đậu, vừng thì lượng nước đó lại vừa đủ và chắc chắn hiệu quả kinh tế hơn hẳn lúa”, TS Cường nói.

Còn nữa, điều đáng tiếc nhất của vùng là cả triệu hecta đất gò đồi phía tây chưa phát triển xứng tầm. Cần biết phía tây Nam Trung bộ là lợi thế hiếm có mà các tỉnh trong khu vực chưa phát huy, đấy là phát triển cây ăn quả.

Lợi thế gì? Đó là các vựa cây trái nổi tiếng Tây Nam bộ, Đông Nam bộ có gì thì Nam Trung bộ có nấy: Từ xoài cát chu, cát Hòa Lộc, sầu riêng Ri6, Mon Thong, chôm chôm Java, kể cả cây trồng khó tính như măng cụt ở Nam Trung bộ đều có; chưa nói cây đặc sản nổi tiếng của vùng như thanh long, chuối…

Nam Trung bộ có lợi thế là trái vụ tự nhiên với hai vùng cây ăn quả Tây Nam bộ và Đông Nam bộ. Vậy thì thay vì phải xử lý ra quả trái vụ vừa hại cây chất lượng trái kém để chuyển sang phát triển cây ăn quả ở Nam Trung bộ. Trái vụ vùng này nhưng là chính vụ ở vùng kia và về nguyên lý cây ra quả tự nhiên sức bền cây và chất lượng quả sẽ tốt hơn.

Liên kết thành những trục trái cây lớn của đất nước hoa trái quanh năm là ý tưởng lãng mạn và thiết thực.

Vua tái canh cà phê mở rộng diện tích

Vua tái canh cà phê mở rộng diện tích

Tái cơ cấu Nông nghiệp 05/08/2020 - 06:01

Từ hiệu quả của dự án VnSAT, nhiều hộ dân ở Đăk Nông, Lâm Đồng đã chủ động mở rộng diện tích tái canh, trở thành những ông “vua” tái canh cà phê.

Hợp tác xã thu tiền tỷ nhờ tham gia dự án VnSAT

Hợp tác xã thu tiền tỷ nhờ tham gia dự án VnSAT

Tái cơ cấu Nông nghiệp 03/08/2020 - 06:01

Cơ sở hạ tầng đầu tư hoàn thiện, dịch vụ được mở rộng, nhiều HTX tham gia dự án VnSAT đạt doanh thu hàng chục tỷ đồng, các xã viên được hưởng lợi nhiều hơn.

Sóc Trăng có thêm nhiều giống lúa chịu mặn vượt trội

Sóc Trăng có thêm nhiều giống lúa chịu mặn vượt trội

Tái cơ cấu Nông nghiệp 31/07/2020 - 12:11

Từ năm 2015 đến nay, Trung tâm Giống cây trồng Sóc Trăng hợp tác với các viện, trường khảo nghiệm, tuyển chọn ra hàng chục giống lúa mới có khả năng chịu mặn vượt trội.

Ngân hàng Thế giới đánh giá cao hiệu quả Dự án VnSAT Sóc Trăng

Ngân hàng Thế giới đánh giá cao hiệu quả Dự án VnSAT Sóc Trăng

Tái cơ cấu Nông nghiệp 30/07/2020 - 14:32

Đoàn công tác hỗ trợ thực hiện Dự án VnSAT của Ngân hàng Thế giới, vừa có chuyến làm việc và đánh giá cao hiệu đầu tư của dự án tại tỉnh Sóc Trăng.

Cơ giới hóa sản xuất lúa, hạ giá thành, tăng lợi nhuận

Cơ giới hóa sản xuất lúa, hạ giá thành, tăng lợi nhuận

Tái cơ cấu Nông nghiệp 29/07/2020 - 06:01

Làm lúa thời VnSAT, các khâu đều được cơ giới hóa, từ làm đất, gieo sạ, chăm sóc đến thu hoạch, phơi sấy, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, gia tăng lợi nhuận.

VnSAT tháo gỡ nguồn vốn tái canh cà phê Tây Nguyên

VnSAT tháo gỡ nguồn vốn tái canh cà phê Tây Nguyên

Tái cơ cấu Nông nghiệp 27/07/2020 - 06:01

Nguồn vốn vay của dự án VnSAT được người dân Tây Nguyên đánh giá có nhiều ưu điểm vượt trội, giúp bà con tự tin tái canh cà phê bền vững.

Những tổ chức nông dân tiên phong

Những tổ chức nông dân tiên phong

Tái cơ cấu Nông nghiệp 22/07/2020 - 06:01

Từ mô hình điểm của dự án VnSAT hỗ trợ, nhiều tổ chức nông dân ở Tây Nguyên thấy được hiệu quả và chủ động mở rộng mô hình.

Ngô sinh khối: Một mũi tên, trúng nhiều đích

Ngô sinh khối: Một mũi tên, trúng nhiều đích

Tái cơ cấu Nông nghiệp 21/07/2020 - 06:10

Chủ trương tạo đột phá phát triển ngô sinh khối, nhất là trong vụ đông tại các tỉnh phía Bắc được xem là hướng đi giúp giải quyết nhiều nút thắt cho ngành nông nghiệp.

Giống lúa OM thích nghi vượt trội trên vùng hạn, mặn

Giống lúa OM thích nghi vượt trội trên vùng hạn, mặn

Tái cơ cấu Nông nghiệp 20/07/2020 - 09:26

Hạn - mặn song hành khắc nghiệt đã kiểm chứng một số giống lúa OM có khả năng thích nghi và mang lại hiệu quả cao ở vùng ven biển ĐBSCL.

Không còn cọng rơm thừa trên đồng ruộng

Không còn cọng rơm thừa trên đồng ruộng

Tái cơ cấu Nông nghiệp 20/07/2020 - 06:01

Tham gia dự án VnSAT, nông dân ĐBSCL được tập huấn sử dụng rơm, phụ phẩm nông nghiệp để trồng nấm, làm phân hữu cơ, vừa tăng thu nhập vừa giảm ô nhiễm môi trường.

Những tổ chức tiên phong nâng cao giá trị cho cà phê Tây Nguyên

Những tổ chức tiên phong nâng cao giá trị cho cà phê Tây Nguyên

Tái cơ cấu Nông nghiệp 15/07/2020 - 06:01

Gần đây, được sự hỗ trợ từ dự án VnSAT, nhiều tổ chức nông dân ở Tây Nguyên có điều kiện đẩy mạnh sản xuất cà phê theo quy mô lớn, nâng cao giá trị.

Thay đổi phương thức gieo, cấy lúa

Thay đổi phương thức gieo, cấy lúa

Tái cơ cấu Nông nghiệp 13/07/2020 - 06:01

Tham gia dự án VnSAT, nông dân đã áp dụng nhiều phương pháp sạ tay, máy phun hạt, máy gieo cụm, máy cấy… để tìm ra phương thức tối ưu nhất trong canh tác lúa.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Giá vàng lần đầu vượt ngưỡng 2.000 USD/ounce

Giá vàng lần đầu vượt ngưỡng 2.000 USD/ounce

Các giao dịch mới nhất đã chứng kiến giá vàng thế giới lần đầu vượt mốc 2.000 USD mỗi ounce do giới thương nhân tìm kiếm “nơi trú ẩn” an toàn giữa khủng hoảng Covid-19.

Đề xuất bổ sung nhóm đối tượng thụ hưởng gói hỗ trợ 62.000 tỷ

Đề xuất bổ sung nhóm đối tượng thụ hưởng gói hỗ trợ 62.000 tỷ

Tại phiên họp Chính phủ tháng 7, Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Đào Ngọc Dung phát biểu về đề xuất bổ sung nhóm đối tượng thụ hưởng từ gói hỗ trợ 62.000 tỷ đồng.

Sau trường học chuẩn Mỹ, Ecopark đón thêm Bệnh viện 100% vốn Nhật Bản

Sau trường học chuẩn Mỹ, Ecopark đón thêm Bệnh viện 100% vốn Nhật Bản

Dự kiến trong tháng 8, bệnh viện Đại học Y khoa Tokyo sẽ chính thức được khởi công giai đoạn I với quy mô 80 giường, tại khu đô thị Ecopark.

Chung cư mini: Pháp lý mập mờ vẫn hút khách

Chung cư mini: Pháp lý mập mờ vẫn hút khách

Dù pháp lý của loại hình chung cư mini đến nay vẫn chưa rõ ràng, nhưng với mức giá khá mềm, loại hình này hiện đang rất hút khách.