Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Đông Ngạc xin đắp đê cũ để giữ làng

Thứ Sáu 29/05/2020 , 07:10 (GMT+7)

Làng Đông Ngạc xưa, nay là phường Đông Ngạc, thuộc quận Bắc Từ Liêm, thuộc vùng ngoại ô, cách Trung tâm Hà Nội khoảng 10km.

Kỉ niệm đài tại Đông Ngạc.

Kỉ niệm đài tại Đông Ngạc.

Ở làng còn giữ tấm bia đá nói về sự kiện năm 1917, làng Đông Ngạc đề nghị chính quyền bảo hộ ngừng đắp đê mới mà giữ nguyên đê cũ để làng không phải ra ngoài đê, giữ nguyên được văn hóa, di tích và nhà cửa của người dân.

Bia đá có 2 mặt, một mặt ghi nội dung bằng chữ quốc ngữ, một mặt có dòng chữ Hán: Hưu đê kỉ niệm bi (Bia đá kỉ niệm việc hoãn làm đê mới), được làm năm Đinh Tị, 1917 - tức năm Khải Định thứ 2.

Theo như câu mở đầu, mục đích của việc lập bia là “để ghi công đức ba vị đại thần đã làm ơn cho làng khỏi phải ra ngoài đê”, tuy nhiên qua tấm bia chúng ta biết thêm được tinh thần, ý thức gìn giữ văn hóa, làng mạc của người dân ven sông Hồng cách đây 100 năm như thế nào.

Theo đó, vào năm Ất Mão 1915 (năm Duy Tân thứ 9) nước sông Hồng lên cao, “đê làng Liên Mạc vỡ ngót một trăm trượng, sau khi nước xuống sở Trị thủy Bắc Kì định đắp một con đê mới, bắt đầu từ đê làng Hạ Cát đi qua các làng Yên Nội, Liên Mạc, Hoàng Xá, Thụy Phương, rồi đến làng Đông Ngạc và làng Nhật Tảo cuối cùng nối vào con đê làng Thượng Thụy”.

Theo Sở trị thủy của Chính phủ bảo hộ lúc đó, “làm như thế đê điều mới được kiên cố, dù một vài xã đông đúc như xã nhà có bị thiệt hại riêng nữa, cũng không nên tính chi”.

Bia đá kỉ niệm việc hoãn làm đê mới tại Đông Ngạc.

Bia đá kỉ niệm việc hoãn làm đê mới tại Đông Ngạc.

Việc đắp một con đê mới cách làng Đông Ngạc khoảng gần một cây số (tính từ đê cũ) đã làm người dân ở đây “lo sợ vô cùng, lo sợ rằng nếu đắp con đê như thế thì làng sẽ phải ở ngoài đê mà bao nhiêu Thần từ, phần mộ, dân cư đến mùa nước lên đều phải ngập lụt rồi không rra khỏi phiêu lưu tan nát”.

Bởi thế, hội đồng nghị viện hàng xã Đông Ngạc đã cùng nhau làm đơn kiện gửi lên Tổng đốc Hà Đông lúc đó là Hoàng Trọng Phu (1872 - 1946). Cùng với sự tác động, ủng hộ của Tổng đốc Nam Định là Mai Viên Đoàn Triển (1854 - 1919), Tổng đốc Hà Đông nhận được đơn kiện từ Đông Ngạc đã “xin lập ra một Hội đồng để bàn định đắp đê ấy”.

Hội đồng xét lại dưới sự chủ tọa của Thống sứ Bắc Kì Le Galen cùng Tổng đốc Hà Đông, tổng đốc Nam Định, và nhiều quan lại trong bộ máy Chính phủ bảo hộ cuối cùng đã thỏa thuận và đồng ý cho đắp đê cũ mà không theo phương án đắp đê mới mà Sở trị thủy trình từ trước.

Theo sách “Đông Ngạc tập biên” của Phạm Văn Thuyết in năm 1963, “Ban Hội đồng về tận nơi xem xét lại, rồi mới họp để thảo luận. Hai vị Tổng đốc lấy lẽ công bằng và thương dân, cứ theo địa hình, địa thế Đông Ngạc và dựa theo lí lẽ đơn khiếu nại của dân làng đã bàn cãi rất sôi nổi và kết luận rằng: Nếu đắp đê từ làng Chèm trở đi, rút ngắn bớt được hơn hai cây số, đỡ tốn tiền công quỹ của Chính phủ khá nhiều. Còn quãng đê làng Đông Ngạc, xét quả thực là có dân cư đông đúc, có lũy tre để cản trở song gió, không có điều gì đáng quan ngại. Sau đó ban Hội đồng đều ưng thuận”.

Bia đá kỉ niệm việc hoãn làm đê mới tại Đông Ngạc.

Bia đá kỉ niệm việc hoãn làm đê mới tại Đông Ngạc.

Sự việc này, làm cho “Ba làng, tám giáp, sáu ngõ, bẩy khu quay quần sum họp vẫn đông vui, làm lụng học hành thêm tấp nập, thoát vòng kinh hãi, rất nỗi hoan hô”.

Và, “đồng dân bèn thuận lấy cái ngày Hội đồng hưu đê ấy, tức là ngày 16 tháng 11 ta, mỗi năm làm ngày kỉ niệm các vị ân nhân. Chân dung các vị phụng sự trên Đài kỉ niệm để ghi ơn công đức các vị trường thọ với non song làng Đông Ngạc”.

Việc không đắp đê mới theo quy hoạch của Sở trị thủy lúc đó không chỉ có ý nghĩa đối với làng Đông Ngạc mà còn đối với những làng xung quanh như Yên Nội, Liên Mạc, Hoàng Xá, Thụy Phương. Nhũng làng này đều cùng chạy dọc ven đê, nằm trong vùng “ngoài đê” nếu đê mới được đắp.

Tiến sĩ Nghiêm Xuân Quảng (1869-1941) viết trong tấm bia “Thụy Phương bi đình kí” hiện đặt tại đình Chèm- phường Thụy Phương cũng nói đến sự kiện này đối với làng Thụy Phương “Năm Ất Mão, tháng 6 đê Liên Mạc vỡ, tháng 2 năm Bính Thìn (1916) Nghị định dời đê làng Thụy Phương vào bốn mươi trượng, đắp thành đê mới, mà đền Ngài {tức đền Lí Ông Trọng} buộc giữa hai làn đê. Đê mà cao thì đền cũng phải nâng cao, một là tránh thủy nạn, hai là tôn miếu mạo…”

Ngày nay, Kỉ niệm đài và tấm bia đá vẫn còn nguyên vẹn tại vị trí cũ, ngay sát đình Đông Ngạc ((tức đình Vẽ).

Không những vậy, nhờ việc đắp đê cũ năm 1917 mà các di tích văn hóa trong ngôi làng gần 1000 năm còn gìn giữ và bảo tồn gần như nguyên vẹn, với đình Vẽ, chùa Tư Khánh, đền thờ Đỗ tướng công và nhiều nhà thờ họ, nhiều ngôi nhà cổ khác… Nhờ đó mà Đông Ngạc vẫn là ngôi làng cổ, làng khoa bảng, làng văn hiến tiêu biểu của Hà Nội, điểm đến không thể thiếu đối với khách du lịch văn hóa – tâm linh.

Nhạc sĩ Trương Quang Lục được vinh danh tại Giải thưởng Phạm Văn Đồng

Nhạc sĩ Trương Quang Lục được vinh danh tại Giải thưởng Phạm Văn Đồng

Văn hóa 03/07/2020 - 18:57

Dù xa quê hương nhiều năm, nhưng nhạc sĩ Trương Quang Lục 87 tuổi vẫn có tác phẩm “Thân thương núi Ấn sông Trà” góp phần ngợi ca mảnh đất Quảng Ngãi.

'Mekong show' kể chuyện những người khẩn hoang Nam bộ

'Mekong show' kể chuyện những người khẩn hoang Nam bộ

Văn hóa 03/07/2020 - 08:35

Hai đêm cuối tuần 4-5/7, công chúng TP.HCM được thưởng thức sự kết hợp giữa múa rối và xiếc trong vở diễn “Mekong show” tái hiện lịch sử mở đất phương Nam.

Mùa vịt

Mùa vịt

Văn hóa 03/07/2020 - 07:35

Xưa, thịt vịt không sẵn như bây giờ mà phải có mùa, mùa vịt là vào mùa hè.

Cơ hội củng cố bản quyền áo dài Việt Nam

Cơ hội củng cố bản quyền áo dài Việt Nam

Văn hóa 02/07/2020 - 05:35

Hoàn thiện hồ sơ để đưa áo dài Việt Nam vào danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là cách khôn khéo nhất để xác lập “quốc phục”.

Chuẩn bị khởi động dự án Nhà hát 1500 tỷ đồng ở Thủ Thiêm

Chuẩn bị khởi động dự án Nhà hát 1500 tỷ đồng ở Thủ Thiêm

Văn hóa 01/07/2020 - 21:33

Sở Quy hoạch - Kiến trúc TPHCM tổ chức thi tuyển quốc tế để chọn thiết kế kiến trúc cho Nhà hát Giao hưởng, nhạc và vũ kịch Thủ Thiêm.

Bổ sung 759 tỷ đồng mở rộng Vườn tượng APEC

Bổ sung 759 tỷ đồng mở rộng Vườn tượng APEC

Văn hóa 01/07/2020 - 11:35

Hội đồng Nhân dân Thành phố Đà Nẵng vừa thông qua quyết định đầu tư dự án mở rộng Vườn tượng APEC tại phường Bình Hiên, quận Hải Châu.

Lẽ nào phải chia ly với ‘Như chưa hề có cuộc chia ly’?

Lẽ nào phải chia ly với ‘Như chưa hề có cuộc chia ly’?

Văn hóa 01/07/2020 - 05:35

Nhiều ngày qua, trên các diễn đàn, công chúng bày tỏ sự ái ngại khi chương trình “Như chưa hề có cuộc chia ly” sắp kết thúc.

Tết Nguyên Tiêu trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Tết Nguyên Tiêu trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Văn hóa 30/06/2020 - 18:13

Ngày 5/7, TPHCM sẽ tổ chức đón nhận bằng Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia dành cho Lễ hội Nguyên Tiêu tại khu vực quận 5.

'Kính gửi mệ Sương bán xôi', bức thư UPU lan tỏa việc làm tử tế

'Kính gửi mệ Sương bán xôi', bức thư UPU lan tỏa việc làm tử tế

Văn hóa 30/06/2020 - 10:04

Bức thư UPU “Kính gửi mệ Sương bán xôi” của một học sinh ở Thừa Thiên - Huế, đoạt giải nhất Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 49.

Marsha P. Johnson là ai mà được google doodle tôn vinh?

Marsha P. Johnson là ai mà được google doodle tôn vinh?

Văn hóa 30/06/2020 - 06:59

Marsha P. Johnson vừa được Google Doodle hôm nay 30/6/2020 tôn vinh. Vậy Marsha P. Johnson là ai? Lý do gì google tôn vinh cô?

Hai đêm nhạc cổ vũ tinh thần cho hai nhạc sĩ nổi tiếng

Hai đêm nhạc cổ vũ tinh thần cho hai nhạc sĩ nổi tiếng

Văn hóa 30/06/2020 - 06:35

Hai đêm nhạc được tổ chức tại Nhà hát Lớn Hà Nội nhằm tiếp thêm sức mạnh cho nhạc sĩ Phú Quang và nhạc sĩ Phó Đức Phương đang bệnh nặng.

TPHCM sẽ dành tỷ lệ ngân sách cố định cho văn hóa

TPHCM sẽ dành tỷ lệ ngân sách cố định cho văn hóa

Văn hóa 29/06/2020 - 17:44

Đó là khẳng định của Bí thư Thành ủy TPHCM - Nguyễn Thiện Nhân tại chương trình “Đối thoại văn hóa” giữa lãnh đạo thành phố với văn nghệ sĩ tiêu biểu.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Vỡ lẽ

Vỡ lẽ

Lên Thủ đô, hôm đầu Hải và Dung tá túc trong một nhà nghỉ. Hôm sau, họ tìm nhà, và thật may mắn, thuê được một căn hộ tập thể trên tầng 10 của một chung cư, với giá rất hợp lý, chỉ 5 triệu đồng một tháng.

Thay tướng đổi vận

Thay tướng đổi vận

Thắng 3, hòa 1 trong 4 trận cầm Thanh Hóa, HLV Nguyễn Thành Công đưa đội bóng xứ Thanh leo một mạch lên giữa bảng xếp hạng, dù toàn thua trước đó.

Ngọt thơm lươn um lá cách

Ngọt thơm lươn um lá cách

Lươn da trơn có nhớt, màu vàng sẫm, thường sống rúc trong bùn. Lươn còn được gọi tên thiện ngư, trường ngư - một trong “bốn món tươi ngon dưới sông” (tứ đại hà tiên).

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Thị trường xe cũ đã qua sử dụng đa dạng, tuy nhiên cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Dưới đây là một số điều nên, không nên để mua được chiếc xe ưng ý.