Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Đường nhiếp ảnh Kim Côn

Chủ Nhật 26/05/2019 , 07:10 (GMT+7)

Kim Côn (1931-2010) là một trong số những nghệ sĩ nhiếp ảnh có vinh dự được chụp ảnh Bác Hồ từ rất sớm tại ATK Việt Bắc năm 1950.

08-00-59_hcm_-_sm_son_-_kc
Bác Hồ kéo lưới với ngư dân Sầm Sơn (5/1960). Ảnh: Kim Côn.

Ông là tác giả của phóng sự ảnh Bác Hồ kéo lưới với ngư dân Sầm Sơn - Thanh Hóa (1960) nổi tiếng, đồng thời cũng là giảng viên những khóa đào tạo nghệ sĩ nhiếp ảnh và quay phim đầu tiên của Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh ngày nay.
 

Từ người chiến sỹ trinh sát…

Kháng chiến toàn quốc, Kim Côn với tên mới là Nam được chuyển sang quân báo, thuộc Bộ chỉ huy mặt trận đường 5. Mấy năm sau, ông được điều động vào Kim Tân, tỉnh Thanh Hóa. Tại đây mới lập Trại giam Tự Cường. Kim Côn phụ trách đời sống và văn nghệ của trại.

Giữa năm 1950, cụ Hồ Tùng Mậu, Trưởng ban Thanh tra của Chính phủ đi thị sát vùng tự do Thanh - Nghệ - Tĩnh. Cụ ghé đến Trại giam Tự Cường. Cụ khen ngợi trại tăng gia sản xuất giỏi, tự túc được đời sống cao. Nhưng khuyết điểm là xóa nhòa, không có ranh giới giữa phạm nhân đang cải tạo với nhân viên làm nhiệm vụ cải giáo… Cụ quyết định điều động Nguyễn Kim Côn về Ban Thanh tra của Chính phủ.

Mùa thu năm 1950, sau chiến dịch Biên giới, Kim Côn ra tới ATK Việt Bắc, cụ Hồ Tùng Mậu tạm gửi ông ở "Ban kiểm tra 12", rồi cụ đi tiếp lên Bắc Kạn…

Ở lại "Ban kiểm tra 12", Kim Côn chưa biết đây là cơ quan gì. Ông thích thú cơ quan này có bộ phận nhiếp ảnh. Ông lân la với đồng chí phụ trách tổ nhiếp ảnh.

Thấy cậu con trai trạc hai mươi, trắng trẻo, lanh lợi, thành thạo công việc "phó nháy", đồng chí phụ trách nhiếp ảnh đã mách nước cho đến gặp ông Vũ Đình Huỳnh.

Kim Côn được ông Vũ Đình Huỳnh nhận bổ sung vào tổ nhiếp ảnh của cơ quan "Ban kiểm tra 12". Nhưng lúc cụ Hồ Tùng Mậu trở lại, Kim Côn đề đạt nguyện vọng ở lại làm công tác nhiếp ảnh, cụ nghiêm giọng:

- Cháu Nam này, bác điều động cháu từ Thanh Hóa ra đây để cháu làm việc ở Ban Thanh tra Chính phủ chứ đâu phải để cháu làm nhiếp ảnh?

- Dạ thưa bác, cháu mơ ước được cầm máy ảnh từ bé. Và cháu đã biết chút ít cái nghề này. Xin bác cho cháu được…

Cụ Hồ Tùng Mậu lặng lẽ giây lát:

- Bác để cháu suy nghĩ kỹ. Mười ngày nữa cháu trả lời bác nhé.

Đúng mười ngày, Kim Côn gặp cụ Hồ Tùng Mậu. Thấy Kim Côn thực sự tha thiết nghề nhiếp ảnh, cụ ân cần:

- Bác rất muốn được cháu giúp việc cho bác. Nhưng tìm được nhân viên thư ký không khó khăn lắm. Bác rất yêu, rất quý những người có tâm hồn, có năng khiếu nghệ thuật, ước mơ sáng tạo. Bác chúc cháu thành "một nghệ sĩ chiến sĩ".

Kim Côn được ở lại "Ban kiểm tra 12" (mật hiệu của Văn phòng Chính phủ) với tên gọi mới là Nam. Sau đó ông được vào làm phóng viên nhiếp ảnh của Bác Hồ do nghệ sỹ nhiếp ảnh Đinh Đăng Định làm tổ trưởng chuyên trách chụp ảnh Bác.
 

Đến nghệ sỹ nhiếp ảnh Kim Côn

Từ cái duyên được cụ Hồ Tùng Mậu đưa lên ATK, gửi ở "Ban kiểm tra 12", ông lại được gặp Hồ Chủ tịch, để rồi ông trở thành người nghệ sĩ chiến sĩ giàu ước mơ và có tâm hồn sáng tạo.

Tại ATK Tân Trào, châu Tự Do, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang, người đầu tiên Kim Côn gặp là ông Trần Quý Kiên - Bí thư Liên tỉnh Quảng Yên - Hồng Gai. Kim Côn lờ đi như không quen biết, dù trước đó ông vốn là lính trinh sát an ninh. Trong suy nghĩ của một thanh niên tuổi hai mươi ngày đó, Kim Côn phòng sẵn sau này có chuyện gì ông Trần Quý Kiên ưu tiên giải quyết thì mình khỏi mang tiếng "há miệng mắc quai".

08-00-59_kim_con_1951
NSNA Kim Côn (1931-2010) ngồi giữa tại chiến khu Việt Bắc (1951).

Một sáng ông Trần Quý Kiên gọi Kim Côn lại nhờ cậu bê liễn cháo lên để Bác Hồ, anh Tô (tức Phó Thủ tướng Phạm Văn Đồng) cùng đồng chí Lê-ô Phi-ghe (đặc phái viên Đảng Cộng sản Pháp sang Việt Nam) sau khi nghe ông Vũ Đình Huỳnh đọc “Buy-lơ-tanh” xong sẽ ăn sáng.

Cháo nóng quá, đi được vài bước, Kim Côn lại đặt xuống vẫy tay cho khỏi nóng, không ngờ Bác nhìn thấy từ xa. Khi cháo được bưng đến bàn ăn, Bác cười:

- Cháu Nam! Bưng cháo nóng thì phải đặt vào cái đĩa hay cái rá chứ.

Kim Côn cười trừ. Chiếc máy ảnh Zesikon mà Kim Côn đeo bên quai đeo bị tuột ra.  Bác nhìn thấy, Người hỏi vui:

- Cháu có biết chụp ảnh à?

- Dạ, cháu chụp tốt ạ.

- Thế thì… cháu chụp cho Bác và đồng chí Lê một kiểu xem nào.

Không ngờ Bác dành cho mình được "độc quyền" chụp ảnh. Chớp nhanh trong một giây không chút do dự, Kim Côn đứng ngay vào tư thế, nâng máy ảnh lên bấm một cách mau lẹ! Thao tác rất nhanh, ra vẻ "lành nghề lắm", Kim Côn bấm máy chụp Bác Hồ đang cười tươi...

Đó là tấm ảnh quý, tấm ảnh "đầu tay" mà Kim Côn đã chụp về Bác năm 1950.

Sau một đêm gần như thức trắng để phóng xong bộ ảnh, kịp gửi đến các cơ quan và các đơn vị bộ đội. Trời vừa hửng sáng, Kim Côn vớt mẻ ảnh và phóng đưa ra thác Rẫng - nơi Văn phòng Chính phủ đóng tại Việt Bắc - xả nước. Ông cảm thấy buồn, vì trong số ảnh vừa rọi, có những chiếc phủ một màu xám xịt. Đang mải mê suy nghĩ để tìm xem lỗi ở khâu nào? Bỗng nghe tiếng động có chân người bước đến, Kim Côn vội nhìn lên, miệng lắp bắp:

- Chào Bác ạ!

Thì ra, khi tập thể dục xong, biết Kim Côn đang xả nước rửa ảnh, Bác đã lặng lẽ đến xem. Như hiểu được nỗi băn khoăn của người nghệ sĩ trẻ măng, Bác mỉm cười, rồi chỉ vào bức ảnh xám nói:

- Tấm ảnh này bị gờ-ri (gris: xám), là tại chú rọi non sáng quá đây mà. Phải răng-phóoc-xê (renforser: do phóng non ánh sáng, phải ngâm lâu trong thuốc hiện).

Nhiếp ảnh sang Điện ảnh

Kim Côn sinh tại xã Đằng Giang, huyện An Hải, thành phố Hải Phòng, lên chín, đang là học sinh tiểu học ông đã theo đám đàn anh từ làng Nam Pháp vào thành phố Hải Phòng nghe ca sĩ, nhạc sĩ Phạm Duy ôm ngược đàn ghi ta hát “Buồn tàn thu” của Văn Cao… Rồi ông nhập vào dòng thác của Cách mạng Tháng Tám 1945, nhận công tác đầu tiên là chiến sĩ trinh sát của Ty Liêm phóng Hải Phòng với khẩu súng ngắn theo tinh thần "hiệp sĩ Văn Cao" diệt ác, trừ gian, bảo vệ chính quyền nhân dân.

Sau ngày miền Bắc hoàn toàn giải phóng, Kim Côn là hội viên sáng lập Hội Điện ảnh Việt Nam và Hội Nhiếp ảnh Việt Nam rồi chuyển sang "cầm máy to hơn". Ông trải qua nhiều công tác: Giảng viên nhiếp ảnh Trường Điện ảnh và Kịch nói Việt Nam (1961), giảng viên nhiếp ảnh - giáo viên chủ nhiệm các khóa quay phim chống Mỹ, cứu nước (1965 - 1971 và 1973), phóng viên quay phim mặt trận (1971-1972), giáo viên chủ nhiệm lớp đại học quay phim đầu tiên - Trường Điện ảnh Việt Nam, đi làm nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia (1979), giáo viên chủ nhiệm Đại học quay phim (1982). Ông nghỉ hưu năm 1985.

NSNA Kim Côn qua đời ngày 15/11/2010, hưởng thọ 80 tuổi. Ông đã được tặng thưởng Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Ba, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất, Huy chương Vì sự nghiệp Văn phòng Chính phủ, Huy chương Vì sự nghiệp Điện ảnh Việt Nam, Huy chương Vì sự nghiệp Nhiếp ảnh Việt Nam…

(Kiến thức gia đình số 21)

Nhà thơ Lương Minh Cừ ở phiên chợ huyện níu chân người cõng núi

Nhà thơ Lương Minh Cừ ở phiên chợ huyện níu chân người cõng núi

Văn hóa 26/09/2020 - 19:28

Nhà thơ Lương Minh Cừ tuổi thất thập đã trở lại với thi ca, sau một thời gian dài dành hết tâm huyết cho sự nghiệp giáo dục đại học.

Chị Hằng trong ký ức tuổi thơ

Chị Hằng trong ký ức tuổi thơ

Văn hóa 26/09/2020 - 09:01

Hồi còn bé thơ, cứ những đêm trăng tròn vành vạnh là anh em chúng tôi hay ra sân trải chiếu quây quần cùng gia đình.

Cỗ Trung thu của mẹ

Cỗ Trung thu của mẹ

Văn hóa 26/09/2020 - 07:35

Nhà một bầy con, Trung thu không đứa nào có lồng đèn, bánh nếp bánh dẻo. Nhưng không vì nghèo mà con của mẹ không có Trung thu.

Phố Hàng Mã rực rỡ sắc màu

Phố Hàng Mã rực rỡ sắc màu

Văn hóa 26/09/2020 - 06:10

Những ngày này, từ sáng tới tối, phố Hàng Mã (Hà Nội) lúc nào cũng tràn ngập những sắc màu rực rỡ, sẵn sàng đón Tết Trung thu 2020.

Nhà văn Vũ Hạnh gặp ‘người nhà trời’ ở tuổi 95

Nhà văn Vũ Hạnh gặp ‘người nhà trời’ ở tuổi 95

Văn hóa 25/09/2020 - 19:04

Nhà văn Vũ Hạnh ra mắt tiểu thuyết “Người nhà trời” và giao lưu “Ngòi bút tỏa sáng tinh thần văn hóa dân tộc” tại Đường sách TPHCM sáng 26/9.

Quang gánh của mẹ

Quang gánh của mẹ

Văn hóa 25/09/2020 - 07:35

Mẹ gánh mùa vụ, tháng ngày trên vai, gánh nụ cười của con trên con đường mòn có hoa và cỏ lấn lối, thảnh thơi gió hong khô áo mẹ.

'Dế mèn phiêu lưu ký' cùng xuất hiện 12 ấn bản khác nhau

'Dế mèn phiêu lưu ký' cùng xuất hiện 12 ấn bản khác nhau

Văn hóa 25/09/2020 - 05:50

Tác phẩm 'Dế mèn phiêu lưu ký' được Nhà xuất bản Kim Đồng ấn hành 12 bản in khác nhau, nhân dịp 100 năm sinh nhật của nhà văn Tô Hoài.

'Ròm' ra rạp, kết thúc chuỗi ngày lận đận

'Ròm' ra rạp, kết thúc chuỗi ngày lận đận

Văn hóa 24/09/2020 - 06:35

Bộ phim 'Ròm' chính thức được khởi chiếu vào ngày 25/9, sau một thời gian dài trải qua hàng loạt diễn biến - nhận giải thưởng, chịu án phạt, phải chỉnh sửa và Covid-19.

Bức tranh ‘Hội đình Chèm’ giá 1 triệu USD là thật hay giả?

Bức tranh ‘Hội đình Chèm’ giá 1 triệu USD là thật hay giả?

Văn hóa 23/09/2020 - 21:51

Bức tranh ‘Hội đình Chèm’ của họa sĩ Nguyễn Văn Tỵ vừa được bán đấu giá tại Paris với số tiền gần 1 triệu USD, khiến giới mỹ thuật xôn xao.

Những điều bạn nên biết về tiết Thu phân

Những điều bạn nên biết về tiết Thu phân

Văn hóa 23/09/2020 - 10:11

Tiết Thu phân có nghĩa là tiết thu đã rõ ràng khi những tia sáng mặt trời hướng thẳng về phía nam khiến ngày ngắn hơn và đêm dài hơn ở Bắc bán cầu.

Hai diễn giả 'đánh thức khát vọng' cho giới trẻ đô thị

Hai diễn giả 'đánh thức khát vọng' cho giới trẻ đô thị

Văn hóa 22/09/2020 - 15:43

Chương trình 'Đánh thức khát vọng' dành cho học sinh - sinh viên của 30 trường học tại TP.HCM, chính thức khởi động với hai diễn giả Sơn Lâm và Hà Chương.

'Trói buộc yêu thương' để giảm thiểu xung đột gia đình

'Trói buộc yêu thương' để giảm thiểu xung đột gia đình

Văn hóa 22/09/2020 - 07:10

Bộ phim 'Trói buộc yêu thương' dài 36 tập, được khởi chiếu trên VTV3 từ ngày 21/9, thay thế cho bộ phim 'Tình yêu và tham vọng' vừa kết thúc.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Vỡ lẽ

Vỡ lẽ

Lên Thủ đô, hôm đầu Hải và Dung tá túc trong một nhà nghỉ. Hôm sau, họ tìm nhà, và thật may mắn, thuê được một căn hộ tập thể trên tầng 10 của một chung cư, với giá rất hợp lý, chỉ 5 triệu đồng một tháng.

Cuối tuần này, cổ động viên Việt Nam được vào sân trở lại

Cuối tuần này, cổ động viên Việt Nam được vào sân trở lại

Do dịch Covid-19 được kiểm soát tốt, V-League 2020 sẽ mở cửa trở lại đón CĐV bắt đầu từ vòng đấu 12 cuối tuần này.

Đậm đà đĩa bánh bột lọc

Đậm đà đĩa bánh bột lọc

Trong kí ức của mỗi người, đều có một khoảng thời gian gợi cho mình bao nỗi nhớ riêng...

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Thị trường xe cũ đã qua sử dụng đa dạng, tuy nhiên cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Dưới đây là một số điều nên, không nên để mua được chiếc xe ưng ý.