| Hotline: 0983.970.780

Thứ Hai 19/10/2020 , 10:39 (GMT+7)
Vũ Hữu Sự

Vũ Hữu Sự

Nhà Văn 10:39 - 19/10/2020

Họa phúc có nguồn đâu phải một buổi

Xin mượn câu thơ trên của Nguyễn Trãi làm tiêu đề cho bài báo nhỏ về thảm họa thiên tai vừa xảy ra ở Thừa Thiên - Huế, đang làm đau lòng cả nước này.

Ảnh mang tính chất minh họa.

Ảnh mang tính chất minh họa.

Sau sự cố bị đất lở vùi lấp khiến 13 người gồm chiến sỹ và cán bộ hy sinh đêm ngày 12/10/2020 tại khu vực thủy điện Rào Trăng 3 (huyện Phong Điền, Thừa Thiên - Huế), trao đổi với báo chí, tiến sỹ Trịnh Xuân Hòa, Phó viện trưởng Viện Địa chất & khoáng sản, cho biết, tháng 6/2019, nhóm nghiên cứu của ông đã chỉ rõ:

"Trên địa bàn huyện Phong Điền, Thừa Thiên - Huế (gồm cả khu vực thủy điện Rào Trăng 3) có một hệ thống đứt gẫy chính theo hướng tây bắc - đông nam và các đứt gẫy phụ, và nhóm đã có cảnh báo về nguy cơ bị sạt lở rất cao tại khu vực trọng điểm Alin 1 - Rào Trăng 3, điểm sạt lở trong quá trình xẻ ta luy có mật độ và quy mô lớn.

Đồng thời khu vực này có các yếu tố nguy hiểm về địa hình như: hai bên bờ sông dốc và hẹp, mặt cắt thung lũng dạng chữ V. Kết quả nghiên cứu này đã được chuyển cho Sở Tài nguyên - Môi trường và Ban chỉ huy phòng chống thiên tai và cứu hộ cứu nạn tỉnh Thừa Thiên - Huế".

Những cảnh báo của một kết quả nghiên cứu công phu, khoa học đã rõ ràng như vậy. Câu hỏi là vì sao tỉnh vẫn phớt lờ, vẫn cấp phép cho xây dựng thủy điện nhỏ (còn được gọi là thủy điện cóc) với mức độ dày đặc.

Chỉ trên 30 km sông mà có đến 4 thủy điện là Alin B1, Alin B2, Rào Trăng 3, Rào Trăng 4. Công suất của mỗi nhà máy chỉ trên 10 MW. Làm thủy điện đồng nghĩa với tàn phá rừng. Dưới cái tên rất mỹ miều là “chuyển đổi mục đích rừng tự nhiên”, người ta mặc sức tàn phá rừng để làm thủy điện.

Theo các chuyên gia sinh quyển, để tạo ra 1 MW điện, cần “dọn sạch” ít nhất từ 10 đến 30 ha rừng, và để có được 1 hồ tích nước 1000 ha, cần “dọn sạch” ít nhất 1000 đến 2000 ha rừng. Với 4 nhà máy thủy điện trên một đoạn sông (cũng có nghĩa là cần đến 4 hồ tích nước) chỉ tạo ra được trên 50 MW điện, diện tích rừng bị tàn phá sẽ là bao nhiêu? Bình thường, do nằm trên một hệ thống đứt gẫy địa chất, cộng thêm địa hình rất nguy hiểm là hai bên bờ sông dốc và hẹp, mặt cắt thung lũng hình chữ V, nguy cơ sạt lở đất đã rất cao rồi.

Nay rừng còn bị cạo trọc từng mảng lớn, mất khả năng ngăn giữ xói lở khi gặp mưa bão, thì nguy cơ đó càng caon  Và đến giờ thì không còn là nguy cơ pnữa, mà đã là thảm họa thực sự. Do đất lở vùi lấp nhà ở của công nhân xây dựng thủy điện Rào Trăng 3, trong đó có 17 công nhân đang trú ngụ, nên đoàn công tác cứu hộ cứu nạn 21 người phải gấp rút lên đường. Kết quả là 13 người đã hy sinh tiếp.

Vì sao đã được các nhà khoa học cảnh báo về nguy cơ lở đất rất cao, nhưng thủy điện vẫn mọc lên dầy đặc trên một đoạn sông chỉ 30 km ? câu trả lời là: phá rừng làm thủy điện để lấy gỗ là một nguồn lợi khổng lồ.