Thứ sáu, 06/12/2019 01:12 GMT+7

Hotline: 036.902.4447

Lễ kỷ niệm 550 năm Hoàng giáp Nguyễn Như Uyên đăng khoa

16/06/2019, 09:15 (GMT+7)

Giúp vua Lê Thánh Tông trị nước, giữ yên biên thùy, mở mang bờ cõi, đào tạo các bậc hiền tài, Hoàng giáp Nguyễn Như Uyên đều có công lao.

Tiến sĩ Lê Xuân Kiêu – Giám đốc Trung tâm HĐVHKH Văn Miếu – Quốc Tử Giám cho biết: “Qua những ghi chép của lịch sử, chúng ta có thể thấy Tiến sĩ, Quốc Tử Giám Tế tửu Nguyễn Như Uyên là người văn võ song toàn, học vấn uyên thâm.

Lễ kỷ niệm 550 năm ngày Đại đăng khoa của ông là dịp để tôn vinh một tài năng, một nhân cách cao đẹp, có nhiều cống hiến cho quê hương đất nước, qua đó nêu tấm gương sáng, đề cao truyền thống hiếu học để con em chúng ta ngày nay học tập và noi theo”.

Lễ kỷ niệm 550 năm Hoàng giáp Nguyễn Như Uyên đăng khoa.

Dòng họ khoa bảng 5 tiến sỹ Hán học

Với hơn 800 năm lịch sử khoa bảng phong kiến Việt Nam (1075-1919), dòng họ Nguyễn làng Hạ Yên Quyết (nay là phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy, Hà Nội) có 5 tiến sỹ được khắc tên trong bảng vàng, bia đá Văn Miếu - Quốc Tử Giám.

Người khai khoa cho truyền thống khoa bảng là Nguyễn Như Uyên, đỗ Đệ nhị giáp tiến sỹ (Hoàng giáp) khoa thi Kỷ Sửu, năm Quang Thuận thứ 10 (1469) đời vua Lê Thánh Tông. Khoa thi này không có hàng Tam khôi (Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa).

Đỗ đầu là Phạm Bá (người thôn Phác Xuyên, xã Bạch Đằng, huyện Tiên Lãng, Hải Phòng). Thứ hai là Nguyễn Như Uyên. Từ đây, hậu duệ Nguyễn Như Uyên đời đời nối tiếp dòng khoa bảng, đầy nhà một sân quế hòe, vinh danh gia tộc.

Tiến sĩ Lê Xuân Kiêu trân trọng trao tặng hậu duệ Hoàng giáp Nguyễn Như Uyên trang trích lục (phục chế) về sự kiện cụ đỗ Tiến sĩ khai khoa dòng họ. 

Các đời sau, có Nguyễn Xuân Nham đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân (năm 1499), làm quan tới chức Hình Bộ cấp sự trung, Thừa Chánh sứ ty.

Nguyễn Khiêm Quang đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân (năm 1523), làm quan tới chức Mậu Lâm Lang phụng trí đại phu, Lạng Sơn sứ tán trị, Thừa Chánh sứ ty, Tham chính.

Nguyễn Nhật Tráng đỗ Đệ nhị giáp tiến sỹ (năm 1589), tức Hoàng giáp, làm quan tới chức Đô cấp sự trung, Tá lý công thần. Khi mất được vua phong là Bỉnh Trung Đại vương.

Nguyễn Vinh Thịnh đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân (năm 1659) làm quan tới chức Thẩm hình viện, Giám sát ngự sử.

Ngoài ra, dòng họ Nguyễn Như Uyên còn có 18 người đỗ trung khoa (cử nhân, tú tài Hán học). TS Nguyễn Hữu Mùi, Phó Viện trưởng Viện Hán Nôm, từng chia sẻ: “Một dòng họ với 23 người đỗ khoa trường ở mức đại khoa và trung khoa là thành tựu rất đáng ghi nhận. Đây là niềm tự hào không phải dòng họ nào ở nước ta cũng đạt được. Đó chính là tài sản tinh thần rất quý báu của một dòng họ danh gia vọng tộc - một dòng họ khoa bảng nổi tiếng ở nước ta trong lịch sử”.

Các đại biểu, nhà khoa học chụp ảnh lưu niệm Lễ kỷ niệm 550 năm Hoàng giáp Nguyễn Như Uyên đăng khoa.

Đại thần trụ cột triều đình

Không chỉ là người khai khoa một dòng họ tiến sỹ, với tài kinh bang tế thế, Nguyễn Như Uyên còn là đại thần trụ cột triều đình, có nhiều công lao giúp vua Lê Thánh Tông, đấng minh quân nổi danh sử sách, trong việc trị nước, giữ yên biên thùy, mở mang bờ cõi, xây dựng luật Hồng Đức, vẽ bản đồ Hồng Đức, đào tạo các bậc hiền tài.

Mười năm sau khi thi đỗ, năm 1479, tù trưởng xứ Bồn Man là Cầm Công làm phản, xui người Lão Qua sang đánh nước ta. Vua Lê Thánh Tông điều động quân sĩ chinh phạt... Nguyễn Như Uyên được vua phong chức Ký lục có nhiệm vụ theo dõi ghi chép: “Trên từ tướng soái, dưới xuống quân lính, người nào chăm chỉ được việc hay lười biếng... Kẻ nào nhút nhát, hết thảy phải ghi cho rõ để tâu lên”. 5 đạo quân ra trận đã toàn thắng trở về.

Với kiến thức uyên thâm của mình, Nguyễn Như Uyên được vua phong làm Tế tửu Quốc Tử Giám (Hiệu trưởng); Nhập thị Kinh Diên (được vào cung giảng sách cho vua). Cuối đời ông làm quan tới chức Thượng thư Bộ Lại, Chưởng lục Bộ sự (đứng đầu 6 Bộ). Khi về trí sĩ (nghỉ hưu), ông được phong tước Thái Bảo, Liêm Quận công.

Đề xuất đặt tên đường phố Nguyễn Như Uyên tại Hà Nội

Ngày 14/6/2019 - Trung tâm HĐVHKH Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức Lễ kỷ niệm 550 năm ngày Đại đăng khoa (1469 – 2019) của Hoàng giáp Nguyễn Như Uyên - Tế tửu Quốc Tử Giám.

Qua lễ kỷ niệm này, một lần nữa, dân làng Hạ Yên Quyết mong muốn chính quyền Thủ đô đặt một đường phố mang tên Nguyễn Như Uyên ở khu vực phường Yên Hòa (làng Hạ Yên Quyết) xưa để tôn vinh những công lao đóng góp của cụ trong sự nghiêp xây dựng và phát triển nền văn hóa  nước nhà.

KIỀU KHẢI

Đang được quan tâm

Gửi bình luận