Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Liêm chính học thuật: Đạo văn trong Hát Ghẹo

Thứ Ba 13/10/2015 , 07:35 (GMT+7)

Nhắc đến Hát Ghẹo Phú Thọ, trong giới chuyên môn gạo cội ở Việt Nam, hẳn ai cũng biết đến nhà nghiên cứu lão thành Nguyễn Đăng Hòe./ Đạo văn trong 'Đặc trưng văn hóa biển đảo Khánh Hòa'


Cuốn “Văn hóa dân gian huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ”

Phần “Đặc trưng cơ bản của Hát Ghẹo”, in trong cuốn “Văn hóa dân gian huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ”, NXB Văn hóa Thông tin (2012), của nhóm tác giả Dương Huy Thiện (chủ biên), Đào Đăng Hoàn, Ngô Thị Xuân Hương đã sao chép tài liệu của nhà nghiên cứu lão thành Nguyễn Đăng Hòe.

Lẳng lặng “sang tên”

Nhắc đến Hát Ghẹo Phú Thọ, trong giới chuyên môn gạo cội ở Việt Nam, hẳn ai cũng biết đến nhà nghiên cứu lão thành Nguyễn Đăng Hòe.

Công trình đầu tiên của Nguyễn Đăng Hòe có tiêu đề “Hát Ghẹo Phú Thọ” được công bố vào năm 1958 dưới dạng bản in ronéo. Sau nhiều năm bổ sung chỉnh sửa, cuốn “Bước đầu tìm hiểu Hát Ghẹo Vĩnh Phú” của ông đã được Ty Văn hóa Thông tin Vĩnh Phú xuất bản vào năm 1979. Từ đó đến nay, cuốn sách vẫn được xem như cẩm nang cho những ai muốn bắt tay tìm hiểu Hát Ghẹo Phú Thọ.

Thế nhưng gần đây, tình cờ phát hiện những nghiên cứu của Nguyễn Đăng Hòe đã “được” khá nhiều người lẳng lặng “sang tên” họ để làm các luận án thạc sĩ, tiến sĩ hay viết sách. Trên con đường “phấn đấu” học hàm học vị, thăng quan tiến chức, dần dà các “tác giả” đó nghiễm nhiên được xã hội công nhận như những “chuyên gia” thời nay về Hát Ghẹo.

Với đà này, rồi đây từ toàn bộ đến từng phần cuốn sách của Nguyễn Đăng Hòe sẽ dần rơi vào quên lãng. Xét thấy cần phải trả lại công bằng cho một nhà nghiên cứu lão thành đáng kính như Nguyễn Đăng Hòe, chúng tôi xin đưa ra ánh sáng một trong số những công trình đạo tặc khoa học đó.

“Chuyển chủ sở hữu”

Chuyên mục “Đặc trưng cơ bản của Hát Ghẹo trong cuốn sách Văn hóa dân gian huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ” nằm từ trang 110 -172 (dung lượng 62 trang). Nội dung chuyên mục này đề cập chi tiết hệ giá trị lịch sử, văn hóa và nghệ thuật của Hát Ghẹo.

Trong toàn bộ chuyên mục này, Nguyễn Đăng Hòe chỉ được nhắc đến tổng cộng có 3 lần kiểu “điểm xuyết” ở các trang 110, 141 và 146, coi như “những ví dụ” để người đọc tưởng rằng các tác giả cũng có trích dẫn ông “đàng hoàng”!

Ở đây, các nghiên cứu điền dã từ năm 1957 của Nguyễn Đăng Hòe được nhóm tác giả nêu trên “thuổng” rất nhiều. Toàn bộ những mô tả, những nhận định đánh giá về tên gọi thể loại, trình tự diễn xướng, không gian diễn xướng, trang phục, nguồn gốc, truyền thuyết… đều được “mót nhặt”, “nhào nặn”, sắp đặt khá kỹ lưỡng. Phần lời ca Hát Ghẹo, họ lấy đa số những nhận định về thể thơ, nội dung văn học cùng các ví dụ dẫn chứng tương ứng của Nguyễn Đăng Hòe.

Ở phần âm nhạc, sẽ thấy các kết quả nghiên cứu gan ruột của Nguyễn Đăng Hòe bị chôm chỉa gần như toàn bộ để “chuyển chủ sở hữu”! Cụ thể, những đánh giá của ông về cách phổ thơ, cách dùng quãng, điệu, nhịp điệu, cách chuyển giọng… trong Hát Ghẹo cùng các ví dụ minh họa đã bị “thuổng” một cách không thương tiếc! Xin nêu vài ví dụ điển hình:

Nguyễn Đăng Hòe: “Trong ngôn ngữ của ta nói chung có 6 thanh điệu khác nhau ứng vào các từ có các loại dấu và không có dấu. Do đó âm nhạc dân gian (chủ yếu là dân ca) nói chung cũng chịu ảnh hưởng của ngữ ngôn… Hát Ghẹo cũng nằm trong quy luật nhất định đó của ngữ ngôn dân tộc…

Ai copy của ai?

Ngoài ra, cũng trong cuốn sách này, chuyên mục I “Hát Ghẹo Nam Cường” (tr.100-109), cũng do nhóm tác giả Dương Huy Thiện (chủ biên) trùng lặp một cách kỳ lạ với chuyên mục VI “Về Hát nước nghĩa ở Phú Thọ” (tr.265-281) và chuyên mục VII “Hát thi” (tr.281-282) của tác giả Nguyễn Đình Bưu. 

Điều đáng nói, sự giống nhau đó phần lớn nguyên xi 100%, hệt như thao tác copy/paste trên máy vi tính, thậm chí lặp lại cả tab trên trang.

Cùng đăng trong một cuốn sách, vậy ai copy của ai?

Trong hát Ghẹo mỗi từ thường không mấy khi ở yên một nốt, nhất là những từ có dấu nặng, dấu ngã hoặc dấu hỏi. Mỗi từ ấy thường là có 2 hoặc 3 nốt luyến lại. Vì thế cho nên đáng lẽ trong lời ca có một từ thì ở nét nhạc cũng có một nốt tương ứng lại biến thành nhiều nốt và cũng vì thế có nhiều khi trường độ của mỗi từ kéo dài ra thành hai ba phách, làm cho nét nhạc mềm mại hơn, có điều kiện để trở nên phong phú”. (tr.61)

Dương Huy Thiện (chủ biên): “Trong ngôn ngữ thường ngày của người Việt Nam chúng ta nói chung có 6 thanh điệu khác nhau ứng vào các từ có các loại dấu và không có dấu do đó âm nhạc dân gian Việt Nam nói chung và Hát Ghẹo nói riêng chịu ảnh hưởng của những thanh điệu đó… trong Hát Ghẹo, mỗi từ không mấy khi ở yên một nốt, nhất là những từ có dấu nặng, dấu ngã hoặc dấu hỏi; ứng với mỗi từ này thường có 2 hoặc 3 nốt luyến lại, vì thế cho nên đáng lẽ trong lời ca có một từ thì ở nốt nhạc cũng có một nốt tương ứng, nhưng lại biến thành nhiều nốt và cũng chính vì thế mà nhiều khi trường độ của mỗi từ kéo dài ra thành 2- 3 phách làm cho nét nhạc mềm mại, uyển chuyển và phong phú hơn”. (tr.133)

Nguyễn Đăng Hòe: “Hát Ghẹo là loại ca hát đơn thuần không có trống, phách hoặc bất cứ một nhạc khí nào đệm theo. Cho nên nhịp điệu hoàn toàn dựa vào sự nhịp nhàng tương đối của hơi thở người hát. Do đó có lúc khoan lúc nhặt, nhiều khi ngay trong một vài phách trường độ… cũng dãn ra hoặc xiết lại chứ không hoàn toàn đều đặn từ đầu đến cuối”. (tr.54)

Dương Huy Thiện (chủ biên): “Hát Ghẹo là loại ca hát đơn thuần không có trống, phách hoặc bất cứ nhạc khí nào đệm theo, cho nên nhịp của bài hát hoàn toàn dựa vào sự nhịp nhàng tương đối của hơi thở người hát, do đó có lúc khoan lúc nhặt, nhiều khi ngay trong một vài phách cũng dãn ra xiết lại chứ không hoàn toàn đều đặn từ đầu đến cuối”. (tr.139-140)

Điều đáng sợ, dung lượng đạo tặc khoa học trong chuyên mục “Đặc trưng cơ bản của Hát Ghẹo” diễn ra gần như liên tiếp, có thể gạch chân bắt lỗi chi chít dầy đặc các trang sách. Phân tích kỹ, thấy chuyên luận dài 62 trang (110- 172) thì có tới 54 trang ít nhiều đã “thuổng” các nghiên cứu của Nguyễn Đăng Hòe, chiếm tỷ lệ khoảng 87% tổng số trang sách.

Cũng xin nói thêm, ở mục IV cuốn sách Văn hóa dân gian huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ có nhan đề “Lời ca hát Ghẹo” (tr.186), toàn bộ các bản ký âm làn điệu Hát Ghẹo đã công bố của Nguyễn Đăng Hòe cũng bị sao chép mà không hề trích nguồn hay đề tên người ký âm.

(Viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam)

Bức tranh ‘Hội đình Chèm’ giá 1 triệu USD là thật hay giả?

Bức tranh ‘Hội đình Chèm’ giá 1 triệu USD là thật hay giả?

Văn hóa 23/09/2020 - 21:51

Bức tranh ‘Hội đình Chèm’ của họa sĩ Nguyễn Văn Tỵ vừa được bán đấu giá tại Paris với số tiền gần 1 triệu USD, khiến giới mỹ thuật xôn xao.

Những điều bạn nên biết về tiết Thu phân

Những điều bạn nên biết về tiết Thu phân

Văn hóa 23/09/2020 - 10:11

Tiết Thu phân có nghĩa là tiết thu đã rõ ràng khi những tia sáng mặt trời hướng thẳng về phía nam khiến ngày ngắn hơn và đêm dài hơn ở Bắc bán cầu.

Hai diễn giả 'đánh thức khát vọng' cho giới trẻ đô thị

Hai diễn giả 'đánh thức khát vọng' cho giới trẻ đô thị

Văn hóa 22/09/2020 - 15:43

Chương trình 'Đánh thức khát vọng' dành cho học sinh - sinh viên của 30 trường học tại TP.HCM, chính thức khởi động với hai diễn giả Sơn Lâm và Hà Chương.

'Trói buộc yêu thương' để giảm thiểu xung đột gia đình

'Trói buộc yêu thương' để giảm thiểu xung đột gia đình

Văn hóa 22/09/2020 - 07:10

Bộ phim 'Trói buộc yêu thương' dài 36 tập, được khởi chiếu trên VTV3 từ ngày 21/9, thay thế cho bộ phim 'Tình yêu và tham vọng' vừa kết thúc.

Khánh thành Bảo tàng tỉnh Yên Bái

Khánh thành Bảo tàng tỉnh Yên Bái

Văn hóa 21/09/2020 - 13:47

Bảo tàng tỉnh Yên Bái sau nhiều năm xây dựng chính thức đi vào hoạt động, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu quá trình phát triển của Yên Bái cho người dân và du khách…

Nghệ nhân Ưu tú đi tìm 'Lời của lá'

Nghệ nhân Ưu tú đi tìm 'Lời của lá'

Văn hóa 20/09/2020 - 10:10

Tôi mới được dự buổi lễ trao tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú của Chủ tịch Nước cho nghệ nhân - nhà thơ Vân Khanh.

Nơi gửi gắm niềm tin

Nơi gửi gắm niềm tin

Văn hóa 20/09/2020 - 07:45

Khi những làn gió heo may đầu mùa mang đến tiết trời dịu mát, cùng với hương hoa sữa nồng nàn, lá vàng rơi xào xạc, ấy là lúc thu sang.

Nhạc sĩ Phó Đức Phương giã biệt ‘trên đỉnh Phù Vân’ ở tuổi 77

Nhạc sĩ Phó Đức Phương giã biệt ‘trên đỉnh Phù Vân’ ở tuổi 77

Văn hóa 19/09/2020 - 14:35

Nhạc sĩ Phó Đức Phương - tác giả ca khúc “Trên đỉnh Phù Vân”, vừa qua đời lúc 12h18’ ngày 19/9 tại Hà Nội, hưởng thọ 77 tuổi.

Nhà văn Đoàn Thạch Biền tình nhỏ làm sao quên sau 30 năm?

Nhà văn Đoàn Thạch Biền tình nhỏ làm sao quên sau 30 năm?

Văn hóa 19/09/2020 - 10:42

Nhà văn Đoàn Thạch Biền đi dọc các tỉnh tổ chức kỷ niệm 30 năm gắn bó với tập san Áo Trắng, đúng như tên tác phẩm “tình nhỏ làm sao quên” của ông.

Game show truyền hình có đủ sức cầm cự hết dịch Covid-19?

Game show truyền hình có đủ sức cầm cự hết dịch Covid-19?

Văn hóa 19/09/2020 - 07:10

Cục Thuế TP.HCM vừa công khai thông tin những doanh nghiệp nợ thuế, trong đó đáng chú ý là Công ty Điền Quân, có số thuế quá hạn phải nộp hơn 11 tỷ đồng.

‘Sài Gòn mùa thu xanh’ và một người phụ nữ trong gia tộc nổi tiếng

‘Sài Gòn mùa thu xanh’ và một người phụ nữ trong gia tộc nổi tiếng

Văn hóa 18/09/2020 - 20:59

Hồi ký “Sài Gòn mùa thu xanh” kể về bà Lê Thu Hằng cả cuộc đời hy sinh cho chồng con có sự nghiệp nổi tiếng bậc nhất miền Nam.

Chiếc thìa nhôm một thuở

Chiếc thìa nhôm một thuở

Văn hóa 18/09/2020 - 07:10

Cả một chặng dài những cái thìa nhôm quen thuộc được cắm trong ống đũa buộc bên chạn bát, thế mà nhãng đi một thời gian và đến giờ mấy người còn nhớ?

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Vỡ lẽ

Vỡ lẽ

Lên Thủ đô, hôm đầu Hải và Dung tá túc trong một nhà nghỉ. Hôm sau, họ tìm nhà, và thật may mắn, thuê được một căn hộ tập thể trên tầng 10 của một chung cư, với giá rất hợp lý, chỉ 5 triệu đồng một tháng.

Lại những dấu hỏi về trọng tài

Lại những dấu hỏi về trọng tài

Sau khi những lùm xùm tại V-League về người cầm còi chưa có dấu hiệu thuyên giảm, tới lượt các đồng nghiệp nữ phàn nàn về công tác điều hành.

Đậm đà đĩa bánh bột lọc

Đậm đà đĩa bánh bột lọc

Trong kí ức của mỗi người, đều có một khoảng thời gian gợi cho mình bao nỗi nhớ riêng...

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Thị trường xe cũ đã qua sử dụng đa dạng, tuy nhiên cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Dưới đây là một số điều nên, không nên để mua được chiếc xe ưng ý.