Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Nặng nghĩa Hạ Lôi

Thứ Sáu 24/04/2020 , 05:35 (GMT+7)

Vừa mới đây thôi, các báo dồn dập đưa tin làng hoa Hạ Lôi bỗng trở thành ổ dịch Covid-19...

Trong số hơn 100 nơi thờ Hai Bà Trưng và các tướng lĩnh ở 9 tỉnh và thành phố trên cả nước, đền thờ Hai Bà Trưng ở thôn Hạ Lôi, xã Mê Linh, huyện Mê Linh, Hà Nội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bởi đây là quê hương, nơi lưu lại dấu tích của Hai Bà Trưng từ thời thơ ấu, trưởng thành, phất cờ khởi nghĩa giành thắng lợi, xưng Vương và định đô. Ảnh: VOV.

Trong số hơn 100 nơi thờ Hai Bà Trưng và các tướng lĩnh ở 9 tỉnh và thành phố trên cả nước, đền thờ Hai Bà Trưng ở thôn Hạ Lôi, xã Mê Linh, huyện Mê Linh, Hà Nội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Bởi đây là quê hương, nơi lưu lại dấu tích của Hai Bà Trưng từ thời thơ ấu, trưởng thành, phất cờ khởi nghĩa giành thắng lợi, xưng Vương và định đô. Ảnh: VOV.

Rồi khi Hà Nội nới lỏng cách ly xã hội thì Hạ Lôi vẫn còn là vùng nguy cơ cao, tức vẫn nội bất xuất, ngoại bất nhập.

Nhưng Hạ Lôi cũng đã từng được biết đến là mảnh đất hào hùng và nhiều câu chuyện sử đậm chất nhân văn.

Làng Hạ Lôi xưa có tên cổ xưa là Cổ Lôi Trang thuộc đất quận Chu Diên, cũng gọi là Mê Linh. Đến đời Lê thuộc huyện Yên Lãng, xứ Đoài, Sơn Tây. Đến khi Pháp thành lập tỉnh Phúc Yên năm 1903, làng Hạ Lôi thuộc huyện Yên Lãng, tỉnh Phúc Yên (sau tỉnh Vĩnh Yên sáp nhập với tỉnh Phúc Yên gọi là Vĩnh Phúc).

Tương truyền làng Hạ Lôi chính là quê hương của Hai Bà Trưng. Để trả thù nhà, dựng lại nghiệp xưa của các vua Hùng, hai bậc nữ lưu ấy đã đứng lên khởi nghĩa lấy được 65 thành ở Lĩnh Ngoại, thu lại hết đất cũ Nam Việt, lưu danh muôn đời trong sử xanh của dân tộc.

Sau ngày thất thủ, Hai Bà tuẫn tiết trên dòng sông Hát, người dân tại quê nhà đã lập đền thờ để tưởng nhớ công đức. Vì thế đền thờ Hai Bà còn có tên gọi khác là đền Hạ Lôi.

Hàng năm cứ nhằm ngày mùng 6 tháng Giêng, dân làng mở hội lớn, kỉ niệm ngày Hai Bà mở tiệc khao quân, có câu ca về hội làng Hạ Lôi tự xa xưa:

“Có về thăm hội Hạ Lôi

Tháng Giêng mùng sáu cho tôi đi cùng

Kiệu bà đi trước Kiệu ông

Nữ Binh hộ giá khăn hồng hài hoa”

Cùng với các đền Hai Bà Trưng ở Hát Môn - Phúc Thọ (Hà Nội), đền Hạ Lôi là một trong những nơi thờ Hai Bà Trưng lớn nhất ở nước ta.

Tự hào về quê hương Hạ Lôi của Hai Bà Trưng, những năm trước, tỉnh Vĩnh Phúc đã lấy hình ảnh Hai Bà cưỡi voi dựng cờ khởi nghĩa làm biểu trưng của tỉnh nhà.

Đầu năm 2008, cùng với tỉnh Hà Tây, huyện Mê Linh được cắt một phần về Hà Nội. Thế là quê hương Hai Bà cũng chuyển khẩu về thủ đô, từ đó được sửa sang mở rộng nhiều lần, không còn là đền làng mà trở thành đền của quốc gia.

Các cụ kể rằng: Vào những năm cuối đời Hậu Lê, giặc giã bốn phương nổi lên như ong, ở xứ Sơn Tây có Nguyễn Danh Phương người làng Tiên Sơn (làng Cói), tục danh gọi là Quận Hẻo, nổi lên cầm đầu toán quân khởi nghĩa chống lại triều đình.

Khi triều đình còn phải dẹp cuộc khởi nghĩa của Quận He (Nguyễn Hữu Cầu) ở xứ Đông, thì ở phía Tây, Quận Hẻo tiến đánh các làng, buộc các làng phải thuận theo nếu không sẽ giết cả làng. Nhiều làng thưa dân hay yếu thế, sợ hãi đành phải quy hàng. Quận Hẻo tự xưng là Thuận thiên khải vận đại nhân và thu thóc lúa các làng chiếm được.

Khi tiến đánh làng Hương Canh tục danh gọi là làng Cánh, Quận Hẻo gặp phải sự kháng cự quyết liệt, Hương Canh bên trong có ba làng là Hương Canh, Ngọc Canh, Tiên Canh sống hỗn canh hỗn cư, xung quanh có lũy tre dầy bao bọc, ngoài là hào nước sâu, làng đông dân lại có cả đội tráng đinh bảo vệ nên nhiều lần đánh bật quân Quận Hẻo.

Quận Hẻo cho quân bao vây làng cô lập Hương Canh, cứ hễ lúa chín là kéo quân về gặt sạch, người Hương Canh rút vào trong lũy tre làng rau cháo nuôi nhau. Nhà nghèo rút mái rạ cho trâu bò nhà giàu ăn khỏi chết đói, nhà giàu giã gạo nấu cháo cho người nghèo ăn. Tuy có đói khổ nhưng nhất quyết không hàng .

Đánh mãi không được, có người Tàu xưng là thầy địa lý bày kế cho Quận Hẻo đánh Hương Canh, hắn bèn bày kế đào đường hầm xuyên lũy tre rồi độn thổ mà lên. Người trong làng đã biết mưu nên đã bày quân mật phục chờ sẵn. Khi địch vừa chui lên, người thủ lĩnh trong làng đã giết được kẻ đi đầu cầm chiêng của Quận Hẻo, nên dùng chiêng ấy thúc quân. Cái chiêng ấy quân Quận Hẻo thu được ở làng Lương Câu, chiêng có pha vàng nên tiếng rất vang, chẳng ngờ đó cũng là lệnh tiến của giặc, chúng cứ thế ùn ùn kéo lên, tráng đinh chém không xuể thế là vỡ làng. Các cụ kể lại chỗ giặc tràn lên máu người chảy thành dòng, lội đến ngang mắt cá chân. Chỗ ấy bây giờ gọi là Dãy Đánh Đòn.

Quân Quận Hẻo tràn lên, điên cuồng chém giết dân, đốt phá nhà cửa để trả thù. Khiếp đảm, dân làng Hương Canh vội bỏ nhà cửa, cứ thế rồng rắn nhau nhằm hướng kinh thành mà chạy về.

Khi chạy đến làng Hạ Lôi thì trời đã tối, người Hạ Lôi liền mở cổng làng cho người Hương Canh vào lánh nạn. Những người còn lại ở Hương Canh không chạy kịp, bất kể già trẻ gái trai, đều bị quân Quận Hẻo giết cả, hầu như nhà nào cũng có người chết, nhiều nhà không còn ai sống sót.

Hôm ấy là ngày 29 tháng 4 năm Canh Ngọ (1750), về sau gọi là ngày giỗ trận của làng.

Người Hương Canh được người làng Hạ Lôi cưu mang đùm bọc suốt mấy tháng trời. Người Hạ Lôi còn cho mượn đồng ruộng, trâu bò để cày cấy, đến nay vẫn còn những cánh đồng người Hương Canh đã từng ở đấy.

Lại nói, sau khi Quận Hẻo chiếm được Hương Canh thì lấy luôn làng làm Trung Đồn. Đầu năm sau (1751), chúa Trịnh Doanh thân chinh đi đánh quận Hẻo. Quận Hẻo thua, bỏ chạy và bị chúa bắt được ở làng Tĩnh Luyện, huyện Lập Thạch rồi bị đóng cũi nhốt lại, giải về Thăng Long xử chém.

Hết giặc giã, nhà vua phủ dụ dân chúng về quê cũ làm ăn, ban thưởng cho những làng đã kiên cường chống giặc. Vì thế Hương Canh được hai biển khen của nhà vua là “Trung Nghĩa Dân” và “Tứ Kiên Nghĩa”.

Người Hương Canh rời Hạ Lôi về quê. Biết ơn người Hạ Lôi đã cứu giúp, cưu mang qua nạn giặc giã, người Hương Canh xin kết nghĩa anh em, xưa gọi là kết chạ với Hạ Lôi, cũng là ghi lại ơn nghĩa của người Hạ Lôi.

Từ ấy trở đi, hai làng giao hảo đi lại thân thiết với nhau. Cứ đến ngày tiệc tháng hai ở Hương Canh hay hội đền tháng Giêng ở Hạ Lôi người hai làng đều chuẩn bị lễ lạt rồi ra đi từ lúc gà gáy để kịp đến làng kia làm lễ thánh. Mỗi khi có việc lớn, hai làng đều cắt cử người về giúp đỡ nhau, dưới Hạ Lôi xây đình, sửa chùa đều có người Hương Canh đến giúp.

Đền Hai Bà Trưng, còn gọi là đền Hạ Lôi

Đền Hai Bà Trưng, còn gọi là đền Hạ Lôi

Tình nghĩa hai làng cứ thế trải qua gần hai trăm năm không đổi, Sau này, dù có nhiều thay đổi, nhưng người của hai làng vẫn nhớ lại chuyện cũ và rất quý nhau.

Hạ Lôi là đất trồng rau, Hương Canh là nơi có chợ lớn vì thế người Hạ Lôi vẫn thường mang rau lên bán, không ai thu vé chợ, cứ hỏi người Hạ Lôi thì được coi như người làng.

Thời gian trôi qua, những thế hệ người già ở hai làng đã dần đi xa. Làng quê cũng có nhiều thay đổi, vào những năm sau ngày đất nước mở cửa người Hạ Lôi chuyển trồng rau sang trồng hoa, người Hương Canh thì chuyển nghề gốm sang làm ngói khắp cả xã.

Câu chuyện xưa về Quận Hẻo, về ngày giỗ trận ở Hương Canh đã ít người còn nhớ, và ơn nghĩa của Hạ Lôi với Hương Canh cũng dần đi vào dĩ vãng của thời gian.

Nhân mùa dịch, nhắc đến Hạ Lôi, xin biên lại đôi dòng, cúi xin anh linh của Hai Bà phù trì cho người Hạ Lôi vượt qua đại dịch, rồi ngày mai, hoa sẽ lại nở trên những cánh đồng của Hạ Lôi... và mong ngày Hương Canh, Hạ Lôi sớm nối lại được nghĩa xưa .

Nguyễn Huy Thiệp in sách kỷ niệm tuổi 70 thoát cơn tai biến

Nguyễn Huy Thiệp in sách kỷ niệm tuổi 70 thoát cơn tai biến

Văn hóa 11/08/2020 - 11:32

Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp đang dần bình phục sau cú đột quỵ hồi đầu năm 2020, và cho in tuyển tập truyện ngắn chọn lọc mừng "tướng về hưu" ngưỡng cổ lai hy.

60 nghệ sĩ tham gia kêu gọi ủng hộ tâm dịch Covid-19

60 nghệ sĩ tham gia kêu gọi ủng hộ tâm dịch Covid-19

Văn hóa 09/08/2020 - 20:20

60 nghệ sĩ góp mặt trong chương trình “Đà Nẵng, Quảng Nam - Triệu con tim hướng về” thực hiện livestream vào đêm 9/8 kết nối từ 6 điểm cầu.

Đoạn trích ‘Đất Nước’ đưa vào đề thi Văn có gì hay?

Đoạn trích ‘Đất Nước’ đưa vào đề thi Văn có gì hay?

Văn hóa 09/08/2020 - 11:44

Phần quan trọng đề thi môn Văn tốt nghiệp THPT 2020 yêu cầu phân tích tư tưởng “đất nước của nhân dân” qua đoạn trích “Đất nước” của Nguyễn Khoa Điềm

Lỗi hẹn với ánh nắng sau vườn

Lỗi hẹn với ánh nắng sau vườn

Văn hóa 09/08/2020 - 07:30

Mỗi ngày bật máy tính lên, với tôi đó là cả một sự ám ảnh xen lẫn lo âu. Hình ảnh những “chiến binh áo trắng” hiện lên thật xúc động xen lẫn nghẹn ngào.

Ba người vợ trong đời một văn hào

Ba người vợ trong đời một văn hào

Văn hóa 08/08/2020 - 13:10

Makxim Gorky không xa lạ với công chúng Việt Nam. Trên thế giới, không một nhà văn nào được hưởng niềm vinh quang lớn lao và vang dội ngay khi còn sống như ông.

Cô giáo trường huyện lại đăng quang trên văn đàn quốc gia

Cô giáo trường huyện lại đăng quang trên văn đàn quốc gia

Văn hóa 08/08/2020 - 09:33

Cô giáo Nguyễn Hải Yến ở Gia Lộc- Hải Dương sau khi đoạt giải thưởng Hội Nhà văn VN 2019, lại tiếp tục đoạt giải nhất truyện ngắn Nhà Văn & Tác Phẩm.

Gọi về nỗi nhớ tháng Tám

Gọi về nỗi nhớ tháng Tám

Văn hóa 08/08/2020 - 09:10

Mẹ thở dài trong điện thoại than thời gian trôi nhanh quá là nhanh. Mới hôm nào mà bây giờ đã là tháng Tám.

Thử một lần đếm lại bước chân mình

Thử một lần đếm lại bước chân mình

Văn hóa 08/08/2020 - 08:15

Về bản chất, “Đếm lại bước chân mình” là một bài thơ dài nương theo hành trình thời gian, thiên về tự sự trong một “vỏ bọc” trữ tình...

Tác phẩm văn chương đầu tiên viết về Covid-19

Tác phẩm văn chương đầu tiên viết về Covid-19

Văn hóa 08/08/2020 - 07:52

“Tình người cách ly” là truyện dài của nhà thơ - nhà báo Từ Nguyên Thạch, do Nhà xuất bản Hội Nhà Văn ấn hành.

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân làm Chủ tịch Hội nhạc sĩ VN nhiệm kỳ thứ 4

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân làm Chủ tịch Hội nhạc sĩ VN nhiệm kỳ thứ 4

Văn hóa 07/08/2020 - 15:01

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân tiếp tục được bầu làm Chủ tịch Hội tại Đại hội Hội Nhạc sĩ VN khóa 10 vừa diễn ra hai ngày 6-7/8 ở Hà Nội.

Công ty sách tặng 25 nghìn khẩu trang cho Đà Nẵng chống Covid-19

Công ty sách tặng 25 nghìn khẩu trang cho Đà Nẵng chống Covid-19

Văn hóa 05/08/2020 - 12:42

Công ty sách First News - Trí Việt vừa vận chuyển 25 nghìn khẩu trang kháng khuẩn UV từ TPHCM ra Đà Nẵng để tiếp sức cho cuộc chiến đẩy lùi virus corona.

Hoa hậu Trần Tiểu Vy ủng hộ 200 triệu đồng chống dịch Covid-19

Hoa hậu Trần Tiểu Vy ủng hộ 200 triệu đồng chống dịch Covid-19

Văn hóa 04/08/2020 - 18:08

Hoa hậu Việt Nam 2018 quyên góp 100 triệu đồng cho thành phố Đà Nẵng và trao tặng thiết bị y tế trị giá 100 triệu đồng cho tỉnh Quảng Nam.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Vỡ lẽ

Vỡ lẽ

Lên Thủ đô, hôm đầu Hải và Dung tá túc trong một nhà nghỉ. Hôm sau, họ tìm nhà, và thật may mắn, thuê được một căn hộ tập thể trên tầng 10 của một chung cư, với giá rất hợp lý, chỉ 5 triệu đồng một tháng.

Thanh Hóa bỏ giải, kẻ khóc người cười

Thanh Hóa bỏ giải, kẻ khóc người cười

Trong lịch sử, V-League đã có tiền lệ xử trí khi một đội bỏ giải. Đó là năm 2013, với Xi măng Xuân Thành Sài Gòn hay một năm sau là trường hợp của Vissai Ninh Bình.

Nhút mít

Nhút mít

Hà Tĩnh được biết đến với nhiều đặc sản đặc trưng và những món ăn dân giã. Nhút mít là một trong những món ăn được nhiều người biết đến.

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Thị trường xe cũ đã qua sử dụng đa dạng, tuy nhiên cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Dưới đây là một số điều nên, không nên để mua được chiếc xe ưng ý.