Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

| Hà Nội 34°C /57%

Người thầy sáng tạo chữ viết Bhnong

Thứ Ba 09/09/2008 , 08:00 (GMT+7)

Với thầy Nguyễn Văn Thanh, cống hiến cho giáo dục Phước Sơn không bao giờ ngừng nghĩ, bởi “Phước Sơn còn nhiều điều phải làm”.

Chữ viết Bhnong- lưu giữ tiếng nói và văn hóa người Bhnong của dân tộc Giẻ triêng

Đó là thầy giáo ưu tú Nguyễn Văn Thanh (sinh năm 1959), người đầu tiên gây dựng hệ thống giáo dục, nâng cao dân trí  trong từng bản làng của huyện miền núi Phước Sơn (Quảng Nam). Đặc biệt, hàng chục năm nay thầy dày công tìm tòi, nghiên cứu, sáng tạo ra chữ viết của người Bhnong (thuộc dân tộc Giẻ Triêng)...

Sáng tạo chữ viết Bhnong

Nói về công trình chữ viết cho người Bhnong, thầy say sưa lạ lùng. Đúng 30 năm đặt chân lên huyện Phước Sơn, ở mọi ngóc ngách, bản làng đều có dấu chân thầy. Ở vùng đất này, người dân tộc Giẻ Triêng chiếm 65% dân số.

Bao lần suy nghĩ thâu đêm, thầy Thanh trăn trở: “Nếu không có chữ viết thì không thể duy trì tiếng nói. Tiếng nói mất đi thì bản thân dân tộc đó bị lãng quên”. Thế là thầy quyết tâm lao vào tìm hiểu, nghiên cứu, sưu tầm bất cứ lúc nào có thể...

“Bắt tay vào mới biết khó khăn, nhưng cũng vì thế mà càng làm càng say”, thầy Thanh nhớ lại. Theo thầy, khó khăn nhất là đội ngũ cộng tác viên. Các già làng kiến thức có hạn, tuổi cao sức yếu, lại không thạo tiếng Việt nên gặp muôn vàn gian khó. Công việc của thầy là đi vào từng nhà có người cao tuổi, gặp từng cụ hiểu biết về văn hóa, lối sống xưa cũ. Những ngày cuối tuần thầy về hẳn bản làng cùng ăn, cùng ở với các cụ già. Qua tìm hiểu, thầy Thanh biết rằng, người Bhnong xa xưa cũng có chữ viết nhưng chưa hoàn thiện, lâu dần không có người lưu giữ nên mất đi. Cho nên, ngoài việc nghiên cứu chữ viết, thầy phải sáng tạo dựa vào những gì đã sưu tầm và kết hợp phiên âm qua tiếng nói các cụ.

“Ngôn ngữ của người Bhnong tương đương ngôn ngữ Việt”, thầy Thanh đúc kết sau quá trình nghiên cứu. Không chỉ thế, theo thầy thì “đời sống văn hóa của người Bhnong rất phong phú, nhiều tập tục đặc trưng, mang nét truyền thống riêng biệt”.

Hiện nay, nhờ có sự tác hợp, giúp đỡ của nhiều nhà nghiên cứu thuộc Viện Ngôn ngữ, bộ sách 5 cuốn của thầy đang  hoàn thành và sẽ sớm đưa vào sử dụng nhằm nhanh chóng khôi phục lại chữ viết cho người Bhnong. Điều mà thầy Thanh cùng các nhà nghiên cứu lo lắng là đội ngũ truyền dạy lại cho các thế hệ… chưa có. Thầy Thanh quyết tâm, cuối năm nay hoàn thành bộ sách 5 cuốn, thầy sẽ mở lớp dạy lại cho các thầy cô giáo, các già làng, cán bộ xã để truyền dạy lại cho bà con người Bhnong.

Ngoài ra, thầy còn đam mê viết sách, và nhiều cuốn đã giúp ích không nhỏ cho đồng bào, cán bộ và nhân dân không chỉ tỉnh Quảng Nam, như: “Nguồn gốc dân tộc, dân cư và quá trình hình thành thôn bản Phước Sơn”…

Thầy Thanh: Người tận hiến cho giáo dục Phước Sơn

Tận hiến cho giáo dục Phước Sơn

Nhớ lại ngày đầu lên Phước Sơn, người con trai xứ Quảng đất Hương An (Quế Sơn, lấy vợ và sinh sống ở Hội An) không ngờ đồng bào mình nghèo khó đến vậy. Đi bộ 60 km, hai ngày hai đêm mới đến nơi công tác. Đất hoang vu với những chiều mưa rừng buồn thẳm khiến những người ở lại nẫu ruột gan.

“Được một thời gian bỗng yêu miền sơn cước lúc nào không hay”, thầy Thanh thổ lộ. Không yêu sao được khi thầy đã quên mình lặn lội vào từng bản làng, cùng đồng nghiệp nâng từng nét bút, luyện từng câu chữ, dạy bao điều hay lẽ phải cho các em. Thời bấy giờ, có không ít giáo viên chịu không nổi đã bỏ bản làng về xuôi, nhưng thầy Thanh thì quyết tâm “sống chết ở xứ này”.

Không chỉ người dân bản địa mà nhiều đồng nghiệp khác cũng ghi nhận công lao của thầy, từ thập niên 90 của thế kỷ trước mạng lưới giáo dục đã phủ khắp 65 thôn bản của huyện. Năm 1992 làm Trưởng phòng Giáo dục huyện Phước Sơn, thầy đã chỉ đạo thực hiện mạng lưới cơ sở vật chất về tận từng điểm, trường trong toàn huyện. Ngoài việc dạy chữ, ngày đêm giáo viên vận động và cùng với bà con bản địa leo rừng, lội suối lấy gỗ làm trường, lớp học.

Việc xây dựng cơ sở vật chất đã ổn, thầy chú trọng “nâng cao dân trí”, vận động các em đến trường đúng độ tuổi, bà con học xóa mù. Sau đó, thầy có ý tưởng phải nâng cao trình độ cho đội ngũ giáo viên vì hơn 60% đội ngũ chưa được chuẩn hóa.

"Người Bhnong (thuộc dân tộc Giẻ Triêng) ở Phước Sơn có khoảng 14 nghìn người. Cũng như nhiều đồng bào dân tộc thiểu số khác ở Quảng Nam, hiện tại người Bhnong chưa có chữ viết chính thức"

Thầy cho mời những giáo viên giỏi ở trường Cao đẳng sư phạm về dạy. Cuộc sống khó khăn nên rất nhiều giáo viên xin được không học thêm, nhưng thầy quyết tâm nên không ít người “ghét thầy” nhưng sau này khi Bộ GD& ĐT thực hiện việc chuẩn hóa đội ngũ giáo viên thì những người “ghét thầy” lại quý thầy hơn, cho rằng “thầy đã đi trước một bước”.

Nhắc đến thầy Thanh, không ai không nhớ đến thầy là người đầu tiên xin mở trường cấp 3 tại huyện Phước Sơn, trong khi đội ngũ giáo viên chưa có, chưa đủ, khốn khó trăm bề. “Quyết tâm làm là được”, thầy nói thế. Đến nay, hệ thống giáo dục của huyện đã tương đối ổn định. Tiểu học và THCS đã được phổ cập; THCS và THPT đạt chỉ số tương đối cao; đa phần giáo viên đạt chuẩn; tỷ lệ học sinh đậu đại học, cao đẳng, trung học ngày càng nhiều; giáo dục góp phần đưa bộ mặt kinh tế, văn hóa, xã hội huyện nhà đi lên…

Với thầy Nguyễn Văn Thanh, cống hiến cho giáo dục Phước Sơn không bao giờ ngừng nghĩ, bởi “Phước Sơn còn nhiều điều phải làm”.

Năm 2000, thầy là một trong những người đầu tiên của tỉnh Quảng Nam nhận danh hiệu Nhà giáo ưu tú, phần nào Nhà nước đã ghi nhận, đánh giá cao công lao của thầy cho giáo dục miền sơn cước này...

Cô giáo chật vật mưu sinh

Cô giáo chật vật mưu sinh

Phóng sự 09/04/2020 - 09:39

Khi học sinh tạm nghỉ học tránh dịch, hàng ngàn giáo viên đã gặp khó khăn “ngay và luôn”. Nhiều người trong số họ phải “quay cuồng” tìm cách mưu sinh.

Tâm sự buồn của lao động tự do

Tâm sự buồn của lao động tự do

Phóng sự 08/04/2020 - 09:02

Lực lượng lao động làm phục vụ tại các nhà hàng, quán ăn… nhiều gấp trăm lần người bán vé số. Họ cũng rất khó khăn, cũng mong được hỗ trợ. Nhưng liệu có được?

Những phận đời phía sau 'Cô Vy': Ảm đạm vé số dạo

Những phận đời phía sau 'Cô Vy': Ảm đạm vé số dạo

Phóng sự 07/04/2020 - 09:20

Virus SARS-CoV-2 đã khiến hàng trăm ngàn lao động lâm cảnh khốn khó. Nhưng, bên cạnh nỗi buồn lo, vẫn le lói niềm vui, bởi những câu chuyện xúc động về tình người...

Người trồng lúa nhiều nhất miền Bắc

Người trồng lúa nhiều nhất miền Bắc3

Phóng sự 06/04/2020 - 09:01

Cấy tới hơn 160 mẫu ruộng, nếu mà anh khiêm nhường tự nhận mình là thứ nhì thì vị trí thứ nhất ở miền Bắc này có lẽ không ai dám nhận…

Nông thôn đảo lộn vì Covid-19

Nông thôn đảo lộn vì Covid-191

Phóng sự 02/04/2020 - 13:20

Sóng ngầm Covid-19 đang loang ra khắp các vùng nông thôn, gây bao hệ lụy dở khóc dở cười, làm đảo lộn tất tật công việc và đời sống của bà con nông dân…

Nhọc nhằn đón con đêm 'giao thừa năm Covid'

Nhọc nhằn đón con đêm 'giao thừa năm Covid'

Phóng sự 02/04/2020 - 08:12

Nhìn đoàn xe tắc dài từ cầu vượt Quốc lộ 5 hướng về cầu Thanh Trì, anh Đức lắc đầu ngao ngán liệu có kịp về nhà trước lúc 12h hay không.

Khi con nghiện… vươn khơi

Khi con nghiện… vươn khơi

Phóng sự 01/04/2020 - 14:15

Môi trường biển đang bị xâm lấn bởi các con nghiện vươn khơi, nối dài đường dây cung cấp cái chết trắng cho ngư phủ…

Chuyên án 'Huyền Trân Công Chúa'

Chuyên án 'Huyền Trân Công Chúa'

Phóng sự 31/03/2020 - 14:01

Chưa bao giờ như lúc này, các tỉnh có đường bờ biển dài phải căng mình chống chọi với 2 cuộc chiến ma túy cả trên bờ lẫn dưới biển…

Làng hữu cơ giữa Thủ đô bụi mịn

Làng hữu cơ giữa Thủ đô bụi mịn

Phóng sự 28/03/2020 - 12:20

Nhà vườn, chuồng trại hữu cơ thì có nhiều nhưng cả một làng hữu cơ là điều hiếm thấy đặc biệt ở giữa Thủ đô xếp vào top ô nhiễm bụi mịn nhất thế giới.

Phố giữa làng

Phố giữa làng

Phóng sự 26/03/2020 - 09:35

Người dân tái định cư hồ chứa nước Đồng Mít đang xây dựng nhà tại nơi ở mới, những căn nhà hiện đại xen lẫn nhà sàn làm nên điểm nhấn riêng biệt.

Chuyện ghi ở Vườn Quốc gia Bù Gia Mập

Chuyện ghi ở Vườn Quốc gia Bù Gia Mập

Phóng sự 25/03/2020 - 09:22

Nhiều loài động vật trong Sách Đỏ như vượn đen má vàng, mèo rừng, rái cá, khỉ đuôi lợn, khỉ mặt đỏ… đã được cứu hộ ngoạn mục.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Thủ tướng yêu cầu bãi bỏ ngay các biện pháp dừng, ngăn cấm đi lại

Thủ tướng yêu cầu bãi bỏ ngay các biện pháp dừng, ngăn cấm đi lại

Thủ tướng yêu cầu các địa phương bãi bỏ ngay các biện pháp dừng, ngăn cấm người và phương tiện qua lại địa phương mình không đúng với Chỉ thị số 16/CT-TTg.

Chanh leo Sơn La trước thảm cảnh dịch bệnh: Nguy hiểm giống trôi nổi!

Chanh leo Sơn La trước thảm cảnh dịch bệnh: Nguy hiểm giống trôi nổi!

Chỉ sau một vài năm thắng lợi rực rỡ, cây chanh leo tại Sơn La đang đứng trước nguy cơ sớm nở tối tàn.

Cháy lớn tại khu công nghiệp thiệt hại khoảng 300 tỷ đồng

Cháy lớn tại khu công nghiệp thiệt hại khoảng 300 tỷ đồng

Sáng 9/4, một vụ cháy lớn xảy ra tại KCN Phú Mỹ 1, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Thiệt hại ban đầu ước tính khoảng gần 300 tỷ đồng.