Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

| Hà Nội 34°C /57%

Những “cú sốc” văn hoá nói điều gì?

Thứ Hai 08/09/2008 , 13:51 (GMT+7)

Nững scăng-đan trong văn hoá thường trở thành những “cú sốc” văn hoá để lại những sang chấn, những tổn thương tâm lý rất lâu, rất đau trong xã hội, cho những con người có lương tâm, mong muốn một xã hội trong lành, an bình, hạnh phúc.

Tại sao trong xã hội chúng ta, giờ đây liên miên phải chịu đựng nhiều “cú sốc” văn hoá như thế? 

Khi bước vào kinh tế thị trường, không ít nhà hoạch định xã hội đã dự báo và cảnh báo về mặt trái của nó. Đương nhiên cả xã hội đã choáng váng, đã chứng kiến không biết bao nhiêu những scăng- đan trong các lĩnh vực kinh tế- xã hội. Khi cơn “choáng” đi qua, người ta viện đủ lý lẽ để trấn an mình, vì đụng chạm đến tiền bạc, nên con người rất dễ tha hoá. Âu đó cũng là sự trả giá, là “học phí” của sự phát triển- từ cơ chế quản lý cũ sang cơ chế quản lý mới. 

 
Chương trình chia tay của VTV3 Đài truyền hình trung ương với Vàng Anh- Hoàng Thuỳ Linh, nhân vật chính của 16 phút “phim đen" - Ảnh: giadinh.net

Thế nhưng, những scăng-đan trong văn hoá thường trở thành những “cú sốc” văn hoá để lại những sang chấn, những tổn thương tâm lý rất lâu, rất đau trong xã hội, cho những con người có lương tâm, mong muốn một xã hội trong lành, an bình, hạnh phúc. Bởi lẽ, văn hoá là tất cả những giá trị tinh thần chuẩn mực, có khi còn là niềm tin tâm linh để con người ta có thể tựa vào mà sống, cho dù có thể chưa no cơm ấm áo.

Những “cú sốc” văn hoá như thế, tiếc thay giờ đây hơi “bị” nhiều. Những “cú sốc” và những dư luận lùm xùm về văn hoá liên tục đến nỗi bây giờ, cứ có một sự kiện văn hoá nào sắp diễn ra, người viết bài này lại thấy đau tận tâm khảm, với một nỗi lo mơ hồ, nhất là khi nhìn ra thế giới, cảm nhận những sự kiện văn hoá thăng hoa, kinh ngạc đến “long trời lở đất” của những nước láng giềng. 

Mới ngày nào là sự rút ruột công trình Điên Biên Phủ- một biểu tượng văn hoá và lịch sử kiêu hãnh của đất nước; là chương trình chia tay của VTV3 Đài truyền hình trung ương với Vàng Anh- Hoàng Thuỳ Linh, nhân vật chính của 16 phút “phim đen”; là “văn hoá vặt trụi” hoa anh đào của nam thanh, nữ tú Hà Nội; là bánh chưng mốc, bánh dày khổng lồ độn mút xốp của Công viên văn hoá Đầm Sen cung tiến các Vua Hùng trong dịp Giỗ Tổ 10-3 âm lịch… Và nay, sự kiện hoa hậu VN 2008 Trần Thuỳ Dung với nghi vấn học bạ giả. 

Quả thật, trong cuộc đời cầm bút, chưa bao giờ tôi phải thấy day dứt như lần này, khi nhìn vào gương mặt 18 tuổi quá thanh xuân và mộc mạc của em. 

Có quá nhiều dư luận hai chiều. Người chê, chê hết lời, từ hình thức đến trí tuệ. Người bênh, cũng bênh hết lời, đến cực đoan, khi cho rằng không cần có học vấn THPT, bởi thế sẽ “thiệt thòi” cho các cô gái vùng khó khăn không có điều kiện học tập(!). Nếu vậy, thì đâu là tiêu chí cho một hoa hậu VN khi chỉ cần hình thể nhỉ? Trong khi mục tiêu của cuộc thi đã đề ra- “hoa hậu là hiện thân của vẻ đẹp chân- thiện- mỹ”, bởi cả ba yếu tố này, đã bao gồm yếu tố  tinh thần toát ra từ trí tuệ người đẹp rồi.  

 
Bánh chưng... mốc của Công viên văn hoá Đầm Sen cung tiến các Vua Hùng trong dịp Giỗ Tổ 10-3 âm lịch… - Ảnh: TTO

Muốn nói gì thì nói, trong vụ việc này, Trần Thuỳ Dung không thể không có lỗi. Em đã 18 tuổi, đủ tuổi công dân tự chịu trách nhiệm về hành vi và việc làm của mình. Muốn nói gì thì nói, với những chứng cứ bị lôi ra về học bạ giả (học kỳ 2), em đã mất đi một tiêu chí “chân (sự thật)- sự chân thật, chân thành”, đã vi phạm bằng một chứng cứ (kể cả khi ban tổ chức cuộc thi chưa biết), chỉ có thể gọi đích danh là dối trá.

Giá như em đừng nói dối lập lờ khi trả lời, mình đã tốt nghiệp THPT.

Giá như em đừng quá thật thà học cách “lộng ngôn” …về sự toả sáng. Để bây giờ… tắt ngóm trong lòng công chúng một cách đáng buồn, và hơn nữa, làm tổn thương đến toàn thể xã hội. 

Nhưng vì sao Ban tổ chức cuộc thi HHVN 2008 vẫn phát biểu Trần Thuỳ Dung không vi phạm quy chế. Bởi chính quy chế đó, do ban tổ chức tự định ra, khi chưa được phép của cơ quan chủ quản, Bộ VH- TT- DL, trong thời điểm quy chế cũ vẫn còn hiệu lực. 

Về tình, ban tổ chức cuộc thi ở cái thế đâm lao phải theo lao, phải bênh vực Trần Thuỳ Dung bằng được vì chuyện đã rồi. Nếu sòng phẳng, sẽ “xấu chàng, hổ ai”. Về lý, cứ cho là ban tổ chức cuộc thi nói một cách mỹ miều là “vượt rào” đi trước so với quy chế cũ. Nhưng gì thì gì, đã là cuộc thi người ta vẫn phải căn cứ vào quy chế mang tính pháp lý đã quy định. Với lẽ ấy, thực chất, phải gọi thẳng đích danh là phạm luật. 

Đã có ý kiến đòi tước bỏ vương miện hoa hậu. Nhưng một khi chính ban tổ chức cuộc thi tự phạm luật (cho dù thiện chí), thì hành động trao vương miện cho hoa hậu 2008 liệu có được coi là có giá trị pháp lý?  

Đây mới là vấn đề cần có sự xem xét sòng phẳng đúng đắn của cơ quan quản lý cấp trên, là Bộ VH- TT- DL. Không thể mọi việc đều do Ban tổ chức cuộc thi HHVN 2008 định đoạt như lời của một lãnh đạo Cục Nghệ thuật biểu diễn. Như vậy là vừa đá bóng vừa thổi còi. Cùng với việc các cơ quan chức năng sẽ phải vào cuộc để làm sáng tỏ học bạ của Trần Thuỳ Dung là “thực” hay “ảo”. Mà vấn đề nghiêm trọng hơn, lại chính là “hậu” học bạ (!). Tuy nhiên, những thông tin mới đây nhất cho rằng không có một sự "vượt rào" nào cả. Chỉ có bản thể lệ Cuộc thi HHVN 2008 trên Tiền Phong online đã được rút xuống khoảng trước khi công bố vương miện hoa hậu năm ngày. Vậy đâu là sự thật. Một cuộc thi tìm kiếm vẻ đẹp "chân- thiện- mỹ" mà ban tổ chức cũng thiếu yếu tố "chân". Trách gì thí sinh không thật thà.

Bản thể lệ cuộc thi Hoa hậu VN 2008 được đăng trên Tiền Phong sau bị gỡ xuống nhưng vẫn còn lưu trên cache của công cụ tìm kiếm Google và Yahoo. Trong đó, Thể lệ vẫn đề cập đến quy định "tốt nghiệp PTTH"

Cũng phải nói thẳng càng ngày những cuộc thi hoa hậu nước ta càng nở nhiều, khiến người dân từ chỗ háo hức, thích thú tò mò trở nên nhàm chán, dị ứng, mệt mỏi và cảm giác …bội thực vì sự nhạt nhẽo của các kiểu thi hoa hậu liên miên, chất lượng thấp, mà tai tiếng thì cao. Ngay cuộc thi HHVN là cuộc thi cấp quốc gia, đã có thâm niên 20 năm, có thể coi là chuyên nghiệp, mà còn lình xình như thế. Nói gì các cuộc thi hoa hậu vùng miền… 

Phải chăng vì nước ta nhỏ, nền tảng văn hoá, giáo dục còn rất mỏng mà những cuộc thi ấy ngốn biết bao tiền bạc, công sức, thời gian, nhưng những hoa hậu càng ngày càng chỉ là “so bó đũa, chọn cột cờ”. Chưa kể các em gái, nhất là học sinh, sinh viên chỉ mải lao vào “đấu trường” hoa hậu, vay mượn tốn kém cho bằng chúng bằng bạn. Cái tốt, lòng nhân ái với nhau ở đâu chưa thấy, chỉ thấy thói xấu đố kỵ, mẹo mực chèn nhau trong hậu trường …với hy vọng trở thành …hoa hậu. 

Vì sao xã hội ta có quá nhiều những “cú sốc” văn hoá đến vậy. Những “cú sốc” mà gốc của nó là những sự việc nhân danh văn hoá, cái đẹp, nhưng có khi lại bộc lộ sự “phi văn hoá”, “phi thẩm mỹ”. Những “cú sốc” ấy nói điều gì? 

 
Phút đăng quang của Hoa hậu Việt Nam 2008 - Ảnh: VNN

Phải chăng những định hướng cho lẫn thiết chế quản lý văn hoá của một xã hội thời kinh tế thị trường trên đường hội nhập, từ lâu đã tỏ ra “lực bất tòng tâm”, đã không theo kịp cuộc sống? Những thiết chế quản lý văn hoá nhiều khi rất hình thức, hời hợt, không thực chất, dường như ai cũng hiểu, chỉ một ít người có trách nhiệm cố tình không hiểu.

Phải chăng, những “cú sốc” đó là những thước đo văn hoá ngược, cho thấy đạo đức xã hội đang đứng ở đâu. Những thang bậc giá trị văn hoá bị đảo lộn. Những giá trị đạo đức nền tảng bị bỏ bễ, bị giẫm đạp không thương tiếc. Văn hoá và giáo dục, những lĩnh vực vừa là động lực xã hội phát triển, vừa tạo nên cốt cách văn hoá của một dân tộc, của một xã hội dường như đã không đảm đương nổi bổn phận của chính mình. 

Chỉ khi xảy ra các “cú sốc” văn hoá người ta mới đổ xô vào phê phán, xem xét, kết luận nghiêm khắc… Để rồi ít nữa lại một “cú sốc” văn hoá khác, lại đổ xô vào phê phán, xem xét, kết luận…Điệp khúc ấy, với vụ hoa hậu Trần Thuỳ Dung hẳn sẽ chưa phải là cuối cùng, vì còn biết bao sự kiện văn hoá nữa sẽ diễn ra. 

Đáng kinh sợ nhất, là sự dối trá, giả dối, sự gian lận. Người lớn nói một đằng làm một nẻo. Nói vậy, mà làm không vậy. Thì "hậu sinh" trông vào đó, sẽ dối trá mà không biết sợ, không chút day dứt.Thì chuyện học bạ giả của Trần Thuỳ Dung cũng không ngoại lệ. Chỉ có điều đáng thương, hẳn cô bé cũng không nghĩ đến cái giá đắt đến thế về danh dự phải trả của ngày hôm nay, khi bất ngờ trở thành người của công chúng, trở thành biểu tượng cái đẹp một đất nước, vinh quang đấy mà khắc nghiệt đấy. Sau những hoan hỉ là những tủi nhục, buồn đau. Một câu hỏi, để có học bạ giả ấy, đã có những người lớn nào, thầy cô nào (nếu đó là có thật) sẵn sàng tiếp tay. Vì cái gì đây? Hay chỉ vì "lòng tốt"?

Hay bởi lẽ, cô bé đã nhận thấy có bao điều gian lận, dối trá của người lớn vẫn đương nhiên tồn tại trong xã hội này, mà em chỉ là một trường hợp “không may”. 

Chúng ta thường đưa khẩu hiệu “Sống, làm việc theo hiến pháp và pháp luật”. Thế nhưng, nếu những thiết chế văn hoá không đủ mạnh và pháp luật không thực sự nghiêm minh, công bằng với tất cả mọi giới, thì rút cục luật pháp cũng bị con người ngang nhiên bịt mắt. Giữa cái “đức” và cái “được”, nếu để giữ cái “đức” mà không đạt cái “được” (tham vọng quyền lực, danh vọng, tên tuổi, tiền bạc…) và để “được” (tham vọng), nhưng sẽ không có “đức” thì ở thời buổi kim tiền này, có bao nhiêu người hành động vì cái “đức”, và có bao nhiêu người sẵn sàng chà đạp lên cái “đức”?  

Đất của người con cả

Đất của người con cả

Văn hóa 02/04/2020 - 08:09

Các nhà ký hiệu học lừng danh thế giới đã cắt nghĩa, trong mỗi cái vỏ lễ hội, nghi thức, tập tục đều có một cái lõi triết lý.

Bao giờ có một bộ phim về Vua Hùng?

Bao giờ có một bộ phim về Vua Hùng?

Văn hóa 02/04/2020 - 05:40

Hầu hết dân tộc trên thế giới đều có truyền thuyết về cội nguồn. Việt Nam xác lập Giỗ tổ Hùng Vương cũng là cột mốc quan trọng cho đời sống tinh thần cộng đồng.

Nhớ mùa hoa xoan, hoa gạo

Nhớ mùa hoa xoan, hoa gạo

Văn hóa 31/03/2020 - 10:45

Những ngày mưa dầm dề rồi cũng tạnh. Ven những con đường mòn bừng lên hoa xoan.

Đạo diễn Lê Hữu Lương qua đời ở tuổi 68

Đạo diễn Lê Hữu Lương qua đời ở tuổi 68

Văn hóa 31/03/2020 - 09:50

Sau 3 tháng phát hiện bị ung thư thực quản, đạo diễn trút hơi thở cuối cùng vào sáng 30/3 tại nhà riêng trên đường Hùng Vương, phường 9, quận 5, TP.HCM.

Phát hành bộ tem 'Chung tay phòng, chống dịch Covid-19'

Phát hành bộ tem 'Chung tay phòng, chống dịch Covid-19'

Văn hóa 31/03/2020 - 09:38

Bộ tem được phát hành vào hôm nay (31/3) và cung ứng trên mạng lưới Bưu chính toàn quốc đến ngày 31/12/2021.

Ra mắt kênh Bộ Y tế trên Tik Tok, cùng lan tỏa phòng chống Covid-19

Ra mắt kênh Bộ Y tế trên Tik Tok, cùng lan tỏa phòng chống Covid-19

Văn hóa 30/03/2020 - 09:39

Bộ Y tế ra mắt tài khoản chính thức trên nền tảng TikTok (@boytevietnam) nhằm tăng cường truyền thông phòng, chống dịch Covid-19.

Vĩnh biệt người cả đời viết nhạc cho thiếu nhi

Vĩnh biệt người cả đời viết nhạc cho thiếu nhi

Văn hóa 29/03/2020 - 10:36

Nhạc sĩ Phong Nhã, người cả đời chỉ đam mê sáng tác cho lứa tuổi nhi đồng, đã qua đời ngày 28/3, hưởng thọ 96 tuổi.

Diễn viên Mai Phương qua đời ở tuổi 35

Diễn viên Mai Phương qua đời ở tuổi 35

Văn hóa 28/03/2020 - 21:29

Diễn viên Mai Phương vừa qua đời tối 28/3, ở tuổi 35, sau hai năm chống chọi với căn bệnh ung thư phổi.

Tình yêu hoang dã đượm tính nhân văn

Tình yêu hoang dã đượm tính nhân văn

Văn hóa 28/03/2020 - 06:10

Đã lâu lắm rồi tôi mới được đọc cuốn tiểu thuyết dịch hay như thế...

Tiểu thuyết Số Đỏ chờ vận may điện ảnh

Tiểu thuyết Số Đỏ chờ vận may điện ảnh

Văn hóa 27/03/2020 - 06:15

Giữa mùa Covid-19, dự án phim “Số đỏ” vẫn hào hứng khởi động để tuyển chọn diễn viên. Liệu tiểu thuyết “Số đỏ” có gặp vận may điện ảnh?

'Tình yêu và tham vọng' hứa hẹn phá kỷ lục người xem

'Tình yêu và tham vọng' hứa hẹn phá kỷ lục người xem

Văn hóa 26/03/2020 - 09:12

Mỗi tuần chỉ phát sóng VTV3 vào lúc 21h30 thứ hai và thứ ba, “Tình yêu và tham vọng” mang đậm dấu ấn một bộ phim về thương trường.

Vừa chiếu ‘Đừng bắt em phải quên', VTV đã bắt phim phải ngừng

Vừa chiếu ‘Đừng bắt em phải quên', VTV đã bắt phim phải ngừng

Văn hóa 25/03/2020 - 09:21

Bộ phim "Đừng bắt em phải quên" chỉ mới ra mắt 9 tập trên VTV1, đã tạm dừng để nhường sóng cho bộ phim tuyên truyền về phòng chống Covid-19.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Vỡ lẽ

Vỡ lẽ

Lên Thủ đô, hôm đầu Hải và Dung tá túc trong một nhà nghỉ. Hôm sau, họ tìm nhà, và thật may mắn, thuê được một căn hộ tập thể trên tầng 10 của một chung cư, với giá rất hợp lý, chỉ 5 triệu đồng một tháng.

Trận bóng trong bốn bức tường

Trận bóng trong bốn bức tường

Nằm sâu trong con ngõ nhỏ phía sau khán đài D sân Lạch Tray, nhà bà Thuần bữa nay bỗng nhiên có nhiều vị khách lạ.

15 món ăn dân tộc đặc trưng vùng hồ Ba Bể

15 món ăn dân tộc đặc trưng vùng hồ Ba Bể

Ban Chủ nhiệm Dự án bảo tồn và phát huy một số di sản văn hóa dân tộc công bố 15 món ẩm thực dân tộc đặc trưng vùng hồ Ba Bể.

Kiểng tết độc, lạ hút hàng

Kiểng tết độc, lạ hút hàng

Chị Loan trước đây là một chủ nhân của vườn kiểng nổi tiếng về bộ sưu tập kiểng thú bằng hoa mẫu đơn, nay chị mở rộng kinh doanh thêm mặt hàng si rô kiểng.