Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Phát triển bền vững trái cây ĐBSCL: Thách thức từ con người và thiên nhiên

Thứ Hai 24/06/2019 , 14:56 (GMT+7)

Tác động ngày càng lớn của biến đổi khí hậu (BĐKH) đã đặt ngành sản xuất cây ăn trái ĐBSCL trước những thách lớn trong phát triển bền vững hướng đến xuất khẩu.

Sản xuất trái cây còn nhỏ lẻ

ĐBSCL hiện có khoảng 307.000ha cây ăn trái (CAT), chiếm gần 40% diện tích CAT của cả nước, hằng năm cung cấp cho thị trường khoảng 4 triệu tấn trái, gồm: chuối, xoài, cam, nhãn, khóm, bưởi, sầu riêng, thanh long, chôm chôm, quýt…

ĐBSCL cũng là nơi có nhiều giống CAT bản địa ngon nổi tiếng như xoài cát Hòa Lộc, xoài cát chu, vú sữa Lò Rèn, sầu riêng Chín Hóa, bưởi da xanh, bưởi Năm Roi, quýt hồng...

Việc sản xuất phân tán, nhỏ lẻ dẫn đến khó khăn cho đầu tư cơ sở hạ tầng, tổ chức liên kết sản xuất và kiểm soát chất lượng sản phẩm trái cây.

Những năm qua, ĐBSCL không chỉ là vùng trồng CAT chủ lực cung cấp trái cây cho các tỉnh, thành trong nước mà còn đóng vai trò quan trọng trong cung cấp nguyên liệu cho chế biến và xuất khẩu. Trong đó, trái xoài đang được thị trường Nhật Bản, Hàn Quốc ưa thích; thanh long, nhãn, vúa sữa, chôm chôm đã XK sang Mỹ với sản lượng gia tăng hằng năm.

Ông Lê Thanh Tùng, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ NN-PTNT), cho biết: Sản xuất và tiêu thụ trái cây ở ĐBSCL còn gặp nhiều khó khăn, như: quy mô diện tích mỗi hộ còn thấp và thiếu tập trung, trừ cây khóm và cây thanh long có vùng trồng khá tập trung. Việc sản xuất phân tán, nhỏ lẻ dẫn đến khó khăn cho đầu tư hạ tầng, tổ chức liên kết sản xuất và kiểm soát chất lượng sản phẩm.

Sản xuất và tiêu thụ trái cây ở ĐBSCL còn gặp nhiều khó khăn.

Nông dân chủ yếu dựa vào kinh nghiệm là chính, mỗi nhà vườn có cách áp dụng phân bón, thuốc BVTV khác nhau, tình trạng này dẫn đến trong cùng một loại trái cây nhưng chất lượng và an toàn thực phẩm khác nhau.

Các DN rất khó có được khối lượng hàng đủ lớn với chất lượng đảm bảo và đồng đều về kích thước, ngoại hình trái. Sản xuất trái cây an toàn theo quy trình thực hành nông nghiệp tốt (GAP) tuy đã hình thành tại các vùng trồng CAT, nhưng diện tích trồng đạt theo quy trình này còn rất hạn chế.

Tiềm năng của ĐBSCL trong cung cấp nguồn hàng trái cây XK còn rất lớn, không chỉ các thị trường truyền thống mà còn xuất đi các thị trường khó tính.

 Cơ hội gia tăng giá trị XK trái cây những năm tới có nhiều chuyển biến theo hướng tích cực như sản xuất rau quả an toàn theo quy trình GAP, chất lượng rau quả được nâng lên, Việt Nam đang tăng cường đàm phán với các nước trên thế giới để hứa hẹn thị trường sẽ tiếp tục được mở rộng.

Ông Lê Văn Thiệt, Phó Cục trưởng Cục BVTV (Bộ NN-PTNT) cho biết: Đặc biệt, đại bộ phận trái cây sản xuất được sử dụng dưới dạng ăn tươi, chế biến rất hạn chế, điều này cũng trở thành điểm yếu trong XK trái cây đi các thị trường xa và khó tính.
 

Thách thức từ biến đổi khí hậu

Ông Nguyễn Văn Hòa, Viện trưởng Viện Cây ăn quả miền Nam, cho biết: Những năm gần đây, thị trường rau quả của Việt Nam tăng trưởng tốt. Riêng năm 2018, Việt Nam đã xuất sang hơn 60 quốc gia, đạt kim ngạch khoảng 3,8 tỷ USD.

Tuy kết quả khả quan nhưng một trong những thách thức lớn nhất hiện nay của ngành sản xuất CAT ở ĐBSCL là sự tác động nặng nề của BĐKH. Hạn hán và xâm nhập mặn đã gây thiệt hại nặng về mặt kinh tế, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh trưởng, phát triển của các vườn CAT.

Để thích ứng với BĐKH, phục vụ tái cơ cấu ngành nông nghiệp cho vùng ĐBSCL, chúng ta cần thay đổi sản xuất theo khoa học và đẩy mạnh sản xuất CAT  theo hướng hữu cơ để sản phẩm bền vững, có thể cạnh tranh tốt ở thị trường thế giới.

Sản xuất cây ăn trái ở ĐBSCL rất nhiều tiềm năng nhưng cũng đối mặt với ĐBKH rất nặng nề.

Trong bối cảnh hiện nay nhu cầu thị trường trái cây ngày càng khắt khe hơn về chất lượng, nhất là yếu tố an toàn thực phẩm, nếu không có sự chuyển biến mạnh mẽ trong việc sản xuất theo hướng an toàn, sẽ dẫn đến nhiều thách thức lớn trong duy trì XK ở mức cao và bền vững.

Đối với nhiều loại trái cây, do có thời gian bảo quản ngắn, tỷ lệ hư hỏng cao, thiếu điều kiện chế biến, công nghệ sau thu hoạch kém, đã và đang dẫn đến nhiều phiền toái cho nhà vườn và DN kinh doanh trái cây.

Năm 2018, Việt Nam đã XK trái cây sang hơn 60 quốc gia, đạt kim ngạch khoảng 3,8 tỷ USD.

Theo Cục Trồng trọt, những năm gần đây kim ngạch XK rau quả nước ta liên tục tăng trưởng với tốc độ cao, từ 151,5 triệu USD năm 2003 lên đạt 2,458 tỷ USD năm 2016, bình quân tăng 1,25 lần/năm.

Bên cạnh đó, an toàn thực phẩm là một vấn đề hết sức quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, việc sản xuất trái cây không đảm bảo an toàn sẽ làm giảm khả năng tiếp cận thị trường dẫn đến phát triển không bền vững.

Theo ông Lê Thanh Tùng, thời gian tới trái cây Việt cần triển khai thực hiện hiệu quả Quyết định số 899/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về “Tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững”.

Tiếp tục mở rộng diện tích một số CAT chủ lực có giá trị XK như chuối, xoài, khóm, nhãn... phục vụ tốt nhu cầu tiêu thụ nội địa, hạn chế nhập khẩu và gia tăng XK.

Tập trung nâng cao năng suất, chất lượng, an toàn thực phẩm, giảm giá thành; tăng tỷ lệ sản phẩm có chứng nhận (an toàn, GAP, hữu cơ,...), đẩy mạnh sản xuất rải vụ thu hoạch.

Nâng cao năng lực bảo quản, giảm tổn thất sau thu hoạch cả về số lượng và chất lượng. Tăng cường chế biến sâu các sản phẩm trái cây, gia tăng giá trị sản xuất đồng thời tránh các hàng rào kỹ thuật đối với các sản phẩm tươi sống, mở rộng thị trường, tăng khối lượng và giá trị XK. Xây dựng thương hiệu, chỉ dẫn địa lý, chứng nhận bảo hộ độc quyền thương hiệu hàng hóa tại Việt Nam cho các loại trái cây đặc sản.

Chuyển mạnh từ sản xuất tự phát sang liên kết trong các tổ chức nông dân

Chuyển mạnh từ sản xuất tự phát sang liên kết trong các tổ chức nông dân

Tái cơ cấu Nông nghiệp 12/08/2020 - 06:01

Tái canh cà phê bền vững tại các tỉnh Tây Nguyên đang chuyển mạnh từ sản xuất tự phát sang mô hình liên kết trong các tổ chức nông dân, hợp tác xã (HTX).

Đẩy mạnh sản xuất cà phê chất lượng cao

Đẩy mạnh sản xuất cà phê chất lượng cao

Tái cơ cấu Nông nghiệp 10/08/2020 - 06:01

Sử dụng giống chất lượng cao, quy trình chăm sóc khoa học của VnSAT, những vườn cà phê tái canh của người dân phát triển mạnh, hứa hẹn những vụ mùa bội thu.

Vua tái canh cà phê mở rộng diện tích

Vua tái canh cà phê mở rộng diện tích

Tái cơ cấu Nông nghiệp 05/08/2020 - 06:01

Từ hiệu quả của dự án VnSAT, nhiều hộ dân ở Đăk Nông, Lâm Đồng đã chủ động mở rộng diện tích tái canh, trở thành những ông “vua” tái canh cà phê.

Hợp tác xã thu tiền tỷ nhờ tham gia dự án VnSAT

Hợp tác xã thu tiền tỷ nhờ tham gia dự án VnSAT

Tái cơ cấu Nông nghiệp 03/08/2020 - 06:01

Cơ sở hạ tầng đầu tư hoàn thiện, dịch vụ được mở rộng, nhiều HTX tham gia dự án VnSAT đạt doanh thu hàng chục tỷ đồng, các xã viên được hưởng lợi nhiều hơn.

Sóc Trăng có thêm nhiều giống lúa chịu mặn vượt trội

Sóc Trăng có thêm nhiều giống lúa chịu mặn vượt trội

Tái cơ cấu Nông nghiệp 31/07/2020 - 12:11

Từ năm 2015 đến nay, Trung tâm Giống cây trồng Sóc Trăng hợp tác với các viện, trường khảo nghiệm, tuyển chọn ra hàng chục giống lúa mới có khả năng chịu mặn vượt trội.

Ngân hàng Thế giới đánh giá cao hiệu quả Dự án VnSAT Sóc Trăng

Ngân hàng Thế giới đánh giá cao hiệu quả Dự án VnSAT Sóc Trăng

Tái cơ cấu Nông nghiệp 30/07/2020 - 14:32

Đoàn công tác hỗ trợ thực hiện Dự án VnSAT của Ngân hàng Thế giới, vừa có chuyến làm việc và đánh giá cao hiệu đầu tư của dự án tại tỉnh Sóc Trăng.

Cơ giới hóa sản xuất lúa, hạ giá thành, tăng lợi nhuận

Cơ giới hóa sản xuất lúa, hạ giá thành, tăng lợi nhuận

Tái cơ cấu Nông nghiệp 29/07/2020 - 06:01

Làm lúa thời VnSAT, các khâu đều được cơ giới hóa, từ làm đất, gieo sạ, chăm sóc đến thu hoạch, phơi sấy, ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất, gia tăng lợi nhuận.

VnSAT tháo gỡ nguồn vốn tái canh cà phê Tây Nguyên

VnSAT tháo gỡ nguồn vốn tái canh cà phê Tây Nguyên

Tái cơ cấu Nông nghiệp 27/07/2020 - 06:01

Nguồn vốn vay của dự án VnSAT được người dân Tây Nguyên đánh giá có nhiều ưu điểm vượt trội, giúp bà con tự tin tái canh cà phê bền vững.

Những tổ chức nông dân tiên phong

Những tổ chức nông dân tiên phong

Tái cơ cấu Nông nghiệp 22/07/2020 - 06:01

Từ mô hình điểm của dự án VnSAT hỗ trợ, nhiều tổ chức nông dân ở Tây Nguyên thấy được hiệu quả và chủ động mở rộng mô hình.

Ngô sinh khối: Một mũi tên, trúng nhiều đích

Ngô sinh khối: Một mũi tên, trúng nhiều đích

Tái cơ cấu Nông nghiệp 21/07/2020 - 06:10

Chủ trương tạo đột phá phát triển ngô sinh khối, nhất là trong vụ đông tại các tỉnh phía Bắc được xem là hướng đi giúp giải quyết nhiều nút thắt cho ngành nông nghiệp.

Giống lúa OM thích nghi vượt trội trên vùng hạn, mặn

Giống lúa OM thích nghi vượt trội trên vùng hạn, mặn

Tái cơ cấu Nông nghiệp 20/07/2020 - 09:26

Hạn - mặn song hành khắc nghiệt đã kiểm chứng một số giống lúa OM có khả năng thích nghi và mang lại hiệu quả cao ở vùng ven biển ĐBSCL.

Không còn cọng rơm thừa trên đồng ruộng

Không còn cọng rơm thừa trên đồng ruộng

Tái cơ cấu Nông nghiệp 20/07/2020 - 06:01

Tham gia dự án VnSAT, nông dân ĐBSCL được tập huấn sử dụng rơm, phụ phẩm nông nghiệp để trồng nấm, làm phân hữu cơ, vừa tăng thu nhập vừa giảm ô nhiễm môi trường.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Lúa gạo dồi dào, thị trường khởi sắc

Lúa gạo dồi dào, thị trường khởi sắc

Những ngày qua, giá lúa ở một số tỉnh, thành ĐBSCL đột ngột tăng cao. Dù vậy, lúa vụ hè thu và thu đông vẫn rất dồi dào, gạo đầy ắp, không lo thiết hụt.

Đề xuất bổ sung nhóm đối tượng thụ hưởng gói hỗ trợ 62.000 tỷ

Đề xuất bổ sung nhóm đối tượng thụ hưởng gói hỗ trợ 62.000 tỷ

Tại phiên họp Chính phủ tháng 7, Bộ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Đào Ngọc Dung phát biểu về đề xuất bổ sung nhóm đối tượng thụ hưởng từ gói hỗ trợ 62.000 tỷ đồng.

Đại siêu thị đẩy mạnh tiêu thụ nông sản Việt

Đại siêu thị đẩy mạnh tiêu thụ nông sản Việt

Là chuỗi đại siêu thị bán lẻ lớn tại Việt Nam có vốn đầu tư nước ngoài, nhưng Big C lại đi đầu trong việc quảng bá, kết nối, tiêu thụ nông sản Việt.

Covid-19 bùng phát lại, thị trường bất động sản ra sao?

Covid-19 bùng phát lại, thị trường bất động sản ra sao?

Khi dịch Covid-19 quay trở lại, loại hình bất động sản trong trung và dài hạn sẽ được các nhà đầu tư quan tâm hơn, theo các chuyên gia.