Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Sản vật đất Tổ - Tinh tế gà 'cánh tiên'

Thứ Bảy 16/04/2016 , 08:05 (GMT+7)

Mỗi năm một lần, các xã trong huyện Cẩm Khê (Phú Thọ) lại tổ chức thi đồ xôi, làm gà “cánh tiên”. Xã nào thắng sẽ được sắp lễ dâng lên vua Hùng.

13-18-27_2
Nam thanh, nữ tú Cẩm Khê bên mâm lễ vật dâng lên vua Hùng

“Nhất Sai Nga, nhì Phương Xá”, ấy là hai địa phương có truyền thống sắp lễ đẹp nhất vùng Cẩm Khê.

Ở xã Sai Nga, người dân phong cho anh Nguyễn Thế Anh cái danh “nghệ nhân”. Bởi trong vùng, anh Thế Anh được biết tới là một trong những người làm gà cánh tiên tinh tế bậc nhất.

Gà dùng để làm lễ bắt buộc phải là gà trống thiến. Chọn được gà “Mã lĩnh” là tốt nhất. Gà này mỏ vàng, chân vàng, đầu nhỏ, mào công, lông màu đen. Trước khoảng 3 - 4 tháng, gà sẽ được nuôi nhốt riêng. Thức ăn là cám gạo sạch, luyện với lòng đỏ trứng gà hoặc trộn với nước chè tươi, nặn từng viên to như quả ớt để bón.

Lúc này, gà sẽ tăng cân đột biến, tới 5 - 6 cân là đạt yêu cầu. Việc nuôi gà, mỗi xã sẽ giao cho một nhà. Người này phải có gia đình đề huề cháu con, làm ăn phát đạt. Để tránh rủi ro, gia đình này sẽ nuôi cùng lúc vài con gà trống thiến, phòng khi hao hụt.

Việc làm gà cánh tiên, chỉ những người kinh nghiệm mới dám đảm đương. Thông thường, gà được cắt tiết ở cổ, nhưng như thế sẽ để lại vết thâm do máu tụ. Cái độc đáo, ở Cẩm Khê, gà lại được cắt tiết ở lưỡi. Đó là dùng một thanh nứa chẻ vát cạnh để cắt tiết. Thanh nứa sắc lẹm được đưa vào dưới lưỡi của gà, cắt một đường thật mạnh, tiết cứ thế mà trào ra.

Theo anh Thế Anh, cách này tuy có mất thời gian và cầu kỳ nhưng tuyệt đối không để lại vết thâm. Khi tiết chảy gần hết, người làm sẽ dùng một ít muối hột nhét vào miệng gà, tránh để máu bị đông, thịt sẽ không thâm lại.

Tiếp đó, dùng nước đun sôi pha còn 60 - 70oC để làm lông. Khi nhổ phải thật nhẹ nhàng, tuyệt đối không để bị trầy da. “Khi nhổ lông, chúng tôi luôn để lại dăm ba cọng lông đuôi và một dải lông chạy dọc theo sống lưng của gà. Để lại lông đuôi là lấy chỗ cầm khi nhúng vào nồi luộc. Còn để lại lông ở lưng là khi ngửa gà lên mổ sẽ không bị trầy da”, anh Thế Anh bật mí.

Công đoạn khó nhất trong làm gà cánh tiên có lẽ là khâu mổ. Khi lật gà, khéo léo dùng dao nhỏ rạch một đường từ ức gà. Sau đó, dùng tay lấy toàn bộ phần xương lưới hái. Luồn tay vào trong, nhẹ nhàng lấy từng phần như diều, cuống họng, khí quản… sau đó mới đến bộ lòng. Để dễ làm, trong buổi sáng hôm đó, gà thường bị bỏ đói. Lòng gà được tách như bình thường nhưng tuyệt đối không được bỏ phần mỡ bám xung quanh. Vì khi bày lên mâm lễ, phần lòng sẽ được bỏ lên đĩa, uốn tròn lại như một bông hoa.

13-18-27_1
Lễ vật xôi nếp trắng, gà “cánh tiên”

Về Cẩm Khê, lần đầu tiên tôi được nghe phương pháp nhồi gà. Rửa lá chuối tiêu khô, đem luộc sạch rồi xé nhỏ như măng. Chỗ lá chuối khô này sau đó dùng để nhồi toàn bộ vào bụng con gà. Nhồi làm sao cho toàn bộ thân gà căng phồng. Để uốn thành gà “cánh tiên”, anh Thế Anh dùng lá chuối tươi buộc túm hai cánh lại với nhau. Điều này là bắt buộc, vì chỉ có lá chuối tươi mới không để lại vết hằn trên cánh gà.

Đến công đoạn luộc, chờ nước sủi tầm 40oC thì đặt gà vào nồi. Dùng một gáo nhỏ, múc nước trong nồi dội đều lên toàn bộ thân con gà. Nước dội tới đâu, da gà se lại, tránh bị nứt khi luộc. Khó nhất làm sao phải đun nhưng giữ nước không được sôi to mà chỉ khoảng dưới 60oC. Chính vì vậy, thời gian luộc gà cánh tiên có khi kéo dài tới gần 2 tiếng đồng hồ.

Khi đã chín, cần vớt gà ra và cho ngay vào một chậu nước lạnh để uốn cánh, chân, cổ theo ý muốn. Sau đó dùng vải xô bọc mỡ gà, xoa nhẹ tay lên toàn thân gà, bây giờ thì nhìn con gà bóng loáng rất đẹp. Gà cúng có nhiều thế như ngẩng cao đầu, hay vươn ra xa, chân có thể quỳ hay duỗi thẳng ra đằng sau. Khi trang trí, thường đặt một cành hồng nhỏ vào miệng gà.

Lễ vật đi kèm với gà cánh tiên thường là xôi nếp và cá chép đỏ. Gạo phải là nếp cái hoa vàng, xay giã cẩn thận, không lẫn tẻ, loại bỏ hạt sâu, hạt gãy. Xôi không có đỗ, không được muối, gọi là xôi trắng.

Hải Phòng chọn gạo ruộng rươi tham gia chương trình TOP đặc sản Việt Nam 2020

Hải Phòng chọn gạo ruộng rươi tham gia chương trình TOP đặc sản Việt Nam 2020

Sản vật địa phương 30/05/2020 - 18:25

Gạo ruộng rươi Kiến Thụy là đặc sản được UBND TP Hải Phòng lựa chọn đề cử tham gia hành trình tìm kiếm và quảng bá TOP đặc sản Việt Nam 2020.

Bưởi da xanh trồng miền núi Khánh Hòa

Bưởi da xanh trồng miền núi Khánh Hòa

Sản vật địa phương 12/05/2020 - 11:06

Thổ nhưỡng, khí hậu phù hợp, huyện miền núi Khánh Vĩnh đã phát triển bưởi da xanh thành công. Bưởi da xanh Khánh Vĩnh có vỏ mỏng, bóng, ruột đỏ, chất lượng đặc biệt.

Bài 1: Hạt ngọc của đất trời

Bài 1: Hạt ngọc của đất trời

Sản vật địa phương 11/05/2020 - 14:38

Ở loạt bài này, chúng tôi muốn kể những câu chuyện về hạt điều, những con người làm hạt điều cụ thể đã góp phần tạo kỳ tích cho ngành điều Việt Nam hôm nay...

Đặc sản từ loài cây dại vùng cực Nam Tổ quốc

Đặc sản từ loài cây dại vùng cực Nam Tổ quốc

Sản vật địa phương 30/04/2020 - 06:54

Vốn là loài cây mọc hoang dại nhưng bây giờ bồn bồn lại trở thành đặc sản trên bàn ăn của các tỉnh miền Tây, đem lại thu nhập khá cho nông dân Cà Mau.

Đặc sản của Hòa Bình 'đổ bộ' về Thủ đô

Đặc sản của Hòa Bình 'đổ bộ' về Thủ đô

Sản vật địa phương 16/11/2019 - 07:44

Tuần lễ giới thiệu sản phẩm cây ăn quả có múi và nông thủy sản an toàn, chất lượng tỉnh Hòa Bình năm 2019 được khai mạc tại Hà Nội.

Đưa nông sản mũi nhọn Việt Nam ra thế giới

Đưa nông sản mũi nhọn Việt Nam ra thế giới

Sản vật địa phương 15/11/2019 - 08:59

Trong giai đoạn 2020-2030 và định hướng đến năm 2045, cả nước sẽ hình thành hàng loạt Trung tâm cung ứng nông sản hiện đại tại các tỉnh và thành phố lớn.

Phát triển đặc sản cá tép dầu sông Đà

Phát triển đặc sản cá tép dầu sông Đà

Sản vật địa phương 05/11/2019 - 09:45

Sau khi công trình thủy điện Sơn La hoàn thành đã tạo cho huyện Quỳnh Nhai (Sơn La) một vùng lòng hồ rộng lớn, phù hợp cho việc nuôi trồng và đánh bắt thủy sản.

Hương vị đặc sản Việt Nam lan tỏa tới nửa triệu người Thái Lan

Hương vị đặc sản Việt Nam lan tỏa tới nửa triệu người Thái Lan

Sản vật địa phương 19/09/2019 - 19:33

Với chủ đề “Hương vị Việt Nam” (Taste of Vietnam), chương trình Tuần hàng Việt Nam tại Thái Lan lần thứ 4 vừa khai mạc tại Thủ đô Bangkok.

Gạo đặc sản ruộng rươi Đông Triều

Gạo đặc sản ruộng rươi Đông Triều

Sản vật địa phương 18/06/2019 - 13:38

Ba loại gạo đặc sản ruộng rươi Đông Triều (Quảng Ninh) được SX từ 3 giống lúa Bắc Thơm kháng bạc lá, Nếp cái hoa vàng Đông Triều và Thảo dược Hồng Hương CT 128.

Cận cảnh thiên nhiên ban tặng người dân miền Tây nhiều sản vật trong mùa lũ đẹp

Cận cảnh thiên nhiên ban tặng người dân miền Tây nhiều sản vật trong mùa lũ đẹp

Sản vật địa phương 18/09/2018 - 07:05

Năm nay người dân ĐBSCL được thiên nhiên ban tặng có một mùa “lũ đẹp” hứa hẹn nhiều niềm vui, khi người dân nơi đây đang “mỏi tay” bắt cá tôm, cua, ốc, chuột và hái bông súng, điên điển… giúp người dân vùng lũ có thêm thu nhập. 

Măng khô Mai Lạp, sản vật của Bắc Kạn

Măng khô Mai Lạp, sản vật của Bắc Kạn

Sản vật địa phương 02/09/2018 - 10:05

Nghề làm măng nứa tép theo phương pháp truyền thống đã được duy trì và phát triển hàng trăm năm ở Mai Lạp, huyện Chợ Mới, tỉnh Bắc Kạn.

Mới có 49 sản vật được cấp chỉ dẫn địa lý

Mới có 49 sản vật được cấp chỉ dẫn địa lý

Sản vật địa phương 18/04/2017 - 19:46

Ngày 18/4, tại TP.HCM, Cục Công tác phía Nam và Báo Khoa học và Phát triển (Bộ KH&CN) tổ chức tọa đàm “Phát triển thương hiệu cho sản vật Việt, cơ hội và thách thức”.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Thị trường sản phẩm AI trong nông nghiệp sẽ tăng lên 4 tỷ USD năm 2026

Thị trường sản phẩm AI trong nông nghiệp sẽ tăng lên 4 tỷ USD năm 2026

Quy mô sản phẩm trí tuệ nhân tạo (AI) trong thị trường nông nghiệp ước tính đạt 1 tỷ USD năm này và dự kiến ​​tốc độ tăng lũy kế 25,5% từ 2020 đến 2026.

Tập đoàn Quế Lâm hỗ trợ nông dân Hà Tĩnh sản xuất nông nghiệp hữu cơ

Tập đoàn Quế Lâm hỗ trợ nông dân Hà Tĩnh sản xuất nông nghiệp hữu cơ

Sáng 6/1, tại TP Hà Tĩnh, Tập đoàn Quế Lâm và Hội nông dân tỉnh Hà Tĩnh đã tổ chức lễ ký kết chương trình phối hợp hỗ trợ nông dân phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ, bảo vệ môi trường.

Agribank CN Hà Tĩnh II hỗ trợ 180 triệu đồng phòng, chống dịch Covid-19

Agribank CN Hà Tĩnh II hỗ trợ 180 triệu đồng phòng, chống dịch Covid-19

Agribank Chi nhánh Hà Tĩnh II vừa huy động đóng góp từ cán bộ, công nhân viên được 180 triệu đồng, hỗ trợ công tác phòng, chống dịch Covid-19.