Thứ bảy, 26/05/2018 01:40 GMT+7

Hotline: 091.352.8198

Tìm hiểu về stress

20/02/2012, 10:29 (GMT+7)

Xin hỏi stress là gì và có cách nào để tránh gặp tình trạng stress?

Ảnh minh họa
* Xin hỏi stress là gì và có cách nào để tránh gặp tình trạng stress?

Nguyễn Vân Hà, Bố Trạch, Quảng Bình

Theo TS.Vũ Văn Di (Hoa Kỳ) và nhà văn hóa Hữu Ngọc thì stress có nội dung như sau: Tiếng Anh là stress, tuy khó đọc, nhưng vẫn để nguyên trong Từ điển tiếng Việt vì không có từ tương ứng, và định nghĩa là: Tổng thể những rối loạn tâm sinh lý xảy ra đột ngột do nhiều nguyên nhân khác nhau, như “sốc”, xúc động mạnh, lao lực quá sức...

Hình như từ những năm 1970, ở Mỹ đã báo động stress, vì thấy tử vong cao do bệnh tim mạch có liên quan đến cuộc sống công nghiệp phát triển căng thẳng, kiểu sống không lành mạnh như ăn uống thái quá, hút thuốc nhiều, ít vận động. BS H.Selye, người Canada gốc Áo đã tìm ra cơ chế của hiện tượng stress, có thể quan niệm là tình trạng khẩn trương, căng thẳng. Năm 1950, ông đã chính thức sử dụng từ stress.

Sau đó, TS. Cannon đưa ra thuyết Fight or Flight (đấu tranh hay bỏ chạy). Từ đó đến nay, những tổn hại trên cơ thể do stress gây ra đã được nghiên cứu kỹ. Stress là tai họa. Vậy mà sao có lúc, một số xí nghiệp Pháp lại cho là nên khai thác khía cạnh “tích cực” của stress, gây stress, tức là gây phấn chấn để có không khí thi đua, lợi dụng bản năng hiếu thắng của con người, lợi dụng nó vào việc đẩy mạnh sản xuất.

Nhưng mặt trái là gây lo âu, căng thẳng vì sợ thất bại. Có tới 28% dân châu Âu tự nhận là bị stress vào cuối thế kỷ 20. Đời sống văn minh vật chất đã đem lại cho phương Tây những phúc lợi lớn về sức khỏe, khiến tuổi thọ ngày một cao. Nhưng bên cạnh đó, những thay đổi từ bên ngoài gây hại về tinh thần, dẫn đến stress mạn tính kéo dài.

Mỗi khi cơ thể phải đối phó với stress kéo dài thì hệ thống nội tiết gồm các tuyến như thượng thận tiết ra những hormon (nội tiết tố) như cortisol, adrenalin, gây ra bệnh tật. Vào những tháng cuối năm 2011, đời sống càng căng thẳng, nhất là khi bùng nổ cuộc khủng hoảng kinh tế lớn toàn cầu, nhiều người mất việc làm, mất nhà, xe, gia đình lục đục ly hôn... dễ gây ra stress.

 Khi bị stress kéo dài, các tế bào miễn dịch giảm sút, không chống đỡ nổi cảm, cúm, các bệnh nhiễm khuẩn. Stress còn gây ra viêm dẫn đến các bệnh kinh niên như tiểu đường, đau tim, sưng chân răng, đau lưng, viêm khớp. Nó ảnh hưởng cả đến hệ thống tiêu hóa như làm tăng acid dẫn đến loét dạ dày hay viêm ruột.

Stress còn là nguyên nhân chính của chứng trầm cảm mà 60% dân Mỹ mắc phải, có thể dẫn đến bạo hành trong gia đình xã hội, cướp bóc giết người... Khó khăn kinh tế và thiếu ánh sáng mặt trời sẽ gây hội chứng SAD và có thể gây stress ở Bắc Mỹ.

Stress là một bệnh kinh niên, nên cần khắc phục lâu dài và kiên nhẫn. Tốt nhất là tập thể dục thường xuyên, vì nó làm tăng chất endorphin trong não, chống viêm, giảm đau, làm tinh thần khoan khoái. Lý do: Khi bị stress, có thể chống lại bằng cách tiết ra các nội tiết như cortisol, adrénalin , nhưng trong thế giới ngày nay, phản ứng này bị dồn nén, gây ra bệnh. Tập thể dục sẽ giải thoát cho phản ứng này mà còn làm cho mạch máu giãn nở, hạ huyết áp... Nó làm giảm mức cortisol và adrénalin trong máu, tránh được suy nhược thần kinh. Đi bộ hay chạy là tốt nhất, mỗi ngày từ 20 đến 45 phút, nhiều hơn càng tốt, nhưng cũng tùy sức khỏe.

 Thứ hai là vệ sinh giấc ngủ. Giấc ngủ lấy lại sức tiêu hao ban ngày. Thứ ba là tĩnh tâm khiến giảm stress, hạ huyết áp, nhịp thở, nhịp tim chậm lại, giảm các nội tiết gây stress. Tập Yoga của Ấn Độ cũng rất hiệu quả nhưng phải kiên trì, trong đó thở sâu là rất tốt. Thở sâu cũng là điểm mấu chốt của phương pháp dưỡng sinh Nguyễn Khắc Viện. Đó là: “Thót bụng thở ra/Hai vai bất động/Chân tay thả lỏng/Êm nhẹ sâu đều/Tập trung theo dõi/Luồng ra luồng vào/Bình thường qua mũi/Lúc gấp qua mồm/Đứng ngồi hay nằm/Nơi nào cũng được/Lúc nào cũng hay”.

Còn 2 phương pháp trị stress nữa đang thử nghiệm: Đó là trị bằng các loại hương thơm ảnh hưởng tốt đến thần kinh. Thứ hai là phương pháp nhận thức trị liệu, tức là nhận định khách quan nguyên nhân stress để tự thay đổi nhận thức...

GS.TS NGUYỄN LÂN DŨNG

Đang được quan tâm

Gửi bình luận