Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Thay đổi cơ cấu nông nghiệp vùng duyên hải Nam Trung bộ:

Chuyện chuyển vụ ở Quảng Nam

Thứ Hai 06/04/2020 , 09:40 (GMT+7)

Giảm diện tích gieo trồng nhưng tăng năng suất, tránh được nhiều rủi ro trong sản xuất là những gì nhận thấy được trong chuyển đổi lúa từ 3 sang 2 vụ/năm ở Quảng Nam.

Hiện nay, tỉnh Quảng Nam hầu hết đều sản xuất 2 vụ lúa/năm. Ảnh: L.K.

Hiện nay, tỉnh Quảng Nam hầu hết đều sản xuất 2 vụ lúa/năm. Ảnh: L.K.

Chưa bao giờ các tỉnh Duyên hải Nam Trung bộ bị tác động tiêu cực của biến đổi khí hậu như hiện nay, thiên tai lũ lụt, hạn hán liên miên đã ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp. Trước thực trạng này, việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, mùa vụ là việc làm cấp thiết.

Trong số những chính sách cải cách trong lĩnh vực nông nghiệp của Quảng Nam phải kể đến Chỉ thị về chuyển đổi sản xuất lúa từ 3 vụ sang 2 vụ/năm của tỉnh này. Sau quá trình thực hiện, nông nghiệp tỉnh Quảng Nam đã có một bước tiến vượt bậc. Năng suất, sản lượng lúa toàn tỉnh không ngừng tăng lên, ít gặp tổn thất do thời tiết.

Hạn chế sản xuất lúa 3 vụ

Theo Sở NN-PTNT Quảng Nam, từ năm 2000 trở về trước, người dân tỉnh này có truyền thống canh tác lúa 3 vụ/năm là vụ đông xuân (ĐX - thường từ 25/11 năm trước đến 5/4 năm sau), vụ xuân hè (XH - thường từ 10/4 đến 5/7) và vụ 3 (từ 10/7 đến 30/10). Sản suất lúa của tỉnh thời điểm đó luôn trong tình trạng bấp bênh. Bình quân cứ 3 năm người dân lại gặp 1 lần mất mùa.

Khi sản xuất lúa 3 vụ thì tính từ khi lúa trổ đến chín mất khoảng 25 – 30 ngày nên các vụ phải gối vào nhau. Tức là ruộng nào thu hoạch trước thì sản xuất vụ tiếp trước, ruộng nào thu hoạch sau thì gieo sạ sau dẫn đến thời vụ luôn cập rập. Để đảm bảo làm đúng thời vụ, người dân phải đưa nhiều giống lúa cực ngắn vào sản xuất, dẫn đến thiếu hẳn một tiền đề về năng suất cao và chất lượng cho lúa.

Bên cạnh đó, Quảng Nam là nơi giao thoa của 2 vùng khí hậu, có mùa đông rét lạnh của miền Bắc và nhiệt đới nóng ẩm của miền Nam, chứa đựng các yếu tố không thuận lợi cho sản xuất lúa 3 vụ.

Vụ ĐX thường gặp rét lúc lúa làm đòng, trỗ, tập trung rơi vào tháng 1, 2 trong năm. Vụ XH thường có gió Tây Nam thổi kiệt và nhiệt độ cao vào lúc lúa trỗ (tháng 6, 7) gây lép hạt. Lúa vụ 3 thu hoạch đến cuối tháng 10 thường bị thất thu do gặp mưa lũ.

Tất cả những yếu tố trên dẫn đến là dù diện tích gieo trồng lúa cả năm của toàn tỉnh đạt trên 100.000ha nhưng năng suất trung bình cả năm chỉ đạt từ 27,3 tạ/ha – 34 tạ/ha và tổng sản lượng lúa từng năm không vượt quá 350.000 tấn. Sản xuất lúa luôn gặp phải thời tiết bất lợi và sâu bệnh, năng suất bình quân cả 3 vụ trong năm luôn thấp.

Thay đổi có tính quyết định

Nhận thức của người dân đã thay đổi khi nhận thấy hiệu quả từ việc chuyển đổi lúa từ 3 vụ qua 2 vụ/năm. Ảnh: L.K.

Nhận thức của người dân đã thay đổi khi nhận thấy hiệu quả từ việc chuyển đổi lúa từ 3 vụ qua 2 vụ/năm. Ảnh: L.K.

Trước tình hình đó, ngành nông nghiệp tỉnh này đã tham mưu UBND tỉnh ra Chỉ thị chuyển sản xuất 3 vụ sang 2 vụ/năm bắt đầu từ vụ ĐX 1999 – 2000 và trong các năm tiếp theo.

Có thể nói, Quảng Nam là một trong những tỉnh ở miền Trung đi đầu trong việc chuyển đổi sản xuất lúa từ 3 sang 2 vụ/năm.

Thời gian đầu thực hiện, Quảng Nam đã gặp không ít khó khăn do chế độ canh tác 3 vụ lúa/năm đã gắn liền với bà con nông dân suốt nhiều chục năm, đã trở thành tập quán sản xuất. Từ cán bộ địa phương, cán bộ kỹ thuật và bà con nông dân nhiều lần ngần ngại trước chủ trương này.

Ông Võ Lưu Anh (trú xã Tam An, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam) cho biết, gia đình ông cũng như những người dân khác trong vùng trước đây canh tác lúa 3 vụ/năm đã mấy chục năm nên khi chuyển qua làm 2 vụ rất khó thay đổi thói quen.

“Người dân quan niệm làm 3 vụ lúc nào cũng phải hơn 2 vụ. Nên muốn chuyển đổi thì phải tư vấn cho họ, vài người làm thử được thì họ mới làm theo. Từ khi thấy hiệu quả, năng suất cao nên mới đồng loạt chuyển đổi được như bây giờ”, ông Anh tâm sự.

Dù gặp phải khó khăn giai đoạn đầu nhưng với quyết tâm của ngành nông nghiệp tỉnh cũng như thực tế thu được thì đến năm 2003, tỉnh Quảng Nam đã không còn nơi nào sản xuất lúa 3 vụ/năm. Số liệu thống kê của Sở NN-PTNT Quảng Nam cho thấy, trước năm 1999, diện tích gieo trồng lúa ở tỉnh Quảng Nam năm nào cũng trên 100.000ha nhưng tổng sản lượng lúa hàng năm chưa có thời điểm nào vượt quá 350.000 tấn.

Từ năm 2003, khi việc chuyển đổi hoàn thành thì diện tích gieo trồng lúa ở tỉnh này dù dưới 90.000ha nhưng tổng sản lượng năm nào cũng đều trên 350.000 tấn. Có thể lấy mốc đánh dấu sự thay đổi này là năm 2003, lúc này diện tích gieo trồng lúa của cả tỉnh trong 2 vụ chỉ còn hơn 87.000ha nhưng sản lượng lúa đạt trên 380.000 tấn với năng suất là 43,68 tạ/ha – từ trước đó chưa có năm nào đạt được.

Nhiều giống lúa mới được đưa vào canh tác ở Quảng Nam cho năng suất cao. Ảnh: L.K.

Nhiều giống lúa mới được đưa vào canh tác ở Quảng Nam cho năng suất cao. Ảnh: L.K.

Nổi trội khi sản xuất mỗi năm 2 vụ lúa

Theo ông Võ Lưu Anh, sản xuất lúa 2 vụ thì có thời gian cho đất nghỉ, gốc lúa của vụ trước qua một thời gian sẽ khô đi chứ không còn tươi khi sản xuất vụ tiếp theo lúc sản xuất 3 vụ nên làm cho đất không bị chua.

Bên cạnh đó, thời gian sản xuất mỗi vụ kéo dài hơn nên có thể sử dụng được giống trung ngày, năng suất cao hơn các giống ngắn ngày như trước đây.

“Giống lúa năng suất cao, né được thời tiết bất lợi nên sản lượng tăng lên. Trước đây, mỗi sào một vụ nhà tôi chỉ thu được cao nhất là 30 ang lúa (mỗi ang khoảng 5kg) thì 3 vụ được 90 ang nhưng bây giờ thì được đến 50 ang/sào, 2 vụ là 100 ang rồi. Sản lượng cao hơn đến 10%. Đó là chưa kể đến việc tiết kiệm được 1/3 chi phí sản xuất trong một năm nên hiệu quả cũng tăng lên gấp nhiều lần”, ông Anh chia sẻ.

Hiện nay, lịch thời vụ lúa ở Quảng Nam gồm vụ ĐX thường bắt đầu từ ngày 15/12 đến khoảng ngày 30/4. Lúa trổ trong giai đoạn từ 20/3 – 31/3 nên tránh được rét lạnh. Vụ HT bắt đầu từ ngày 20/5 và lúa trổ từ 25/7 – 10/8 nên tránh được gió Tây Nam mang hơi nóng. Đồng thời, vụ HT cũng thu hoạch xong trước ngày 15/9 sẽ giúp giảm được tối đa thất thu do lũ lụt như còn sản xuất 3 vụ như trước đây.

Những năm qua, sản lượng lúa của tỉnh không ngừng tăng lên. Năm 2019 vừa qua, diện tích lúa sản xuất của Quảng Nam khoảng 85.000 ha, sản lượng đạt 451.000 tấn. Việc chuyển đổi lúa từ 3 vụ sang 2 vụ/năm còn cho thấy khả năng hạn chế được sâu bệnh hại lúa rất ít, giảm chi phí thuốc BVTV.

Nếu như trước đây các vụ gối nhau liên tiếp, đất không được nghỉ luôn trong tình trạng ẩm, ngập nước, hiện tượng nghẹt rễ, đốm nâu xảy ra liên tục trên diện rộng. Mặt khác, do trên ruộng luôn có cây lúa nên đối tượng sâu bệnh luân chuyển, tích lũy số lượng và gây hại nặng. Vụ ĐX thường bị sâu năn phá hoại, vụ XH thì bị ảnh hưởng bởi sâu đục thân lúa 2 chấm.

"Từ khi chuyển qua 2 vụ/năm thì thời gian giữa 2 vụ sản xuất được kéo dài thuận lợi cho việc cày lật đất sớm, đất được nghỉ, thông thoáng hơn nên khắc phục được tình trạng sâu bệnh luân chuyển, tích lũy, giảm thiểu rất lớn nguy cơ thiệt hại do sâu bệnh gây ra”, đại diện Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Quảng Nam.

Xây dựng sản phẩm nông nghiệp chủ lực tỉnh Nghệ An

Xây dựng sản phẩm nông nghiệp chủ lực tỉnh Nghệ An

Thời sự Nông nghiệp 26/05/2020 - 16:45

Nguyên Chủ tịch Nghệ An Hồ Xuân Hùng đau đáu câu hỏi: Nghệ An nên tập trung phát triển ngành kinh tế nào? Sản phẩm nào là chính, cần ưu tiên?

Dịch tả lợn Châu Phi tái phát tại 20 tỉnh, thành phố

Dịch tả lợn Châu Phi tái phát tại 20 tỉnh, thành phố

Thời sự Nông nghiệp 26/05/2020 - 14:43

Bộ NN-PTNT đề nghị UBND nhiều tỉnh thành trên cả nước khẩn trương kiểm soát bệnh dịch tả lợn Châu Phi tái bùng phát, lây lan diện rộng.

Khô hạn cùng mưa lụt khó lường

Khô hạn cùng mưa lụt khó lường

Thời sự Nông nghiệp 26/05/2020 - 10:32

Trung tâm dự báo khí tượng Thủy văn Quốc gia nhận định, đầu vụ Hè Thu, Mùa 2020 khu vực phía Bắc xảy ra nắng nóng, cuối vụ mưa lụt rất khó lường.

Điều bất ngờ khi ghép gốc bưởi long cổ cò vào cây bưởi da xanh

Điều bất ngờ khi ghép gốc bưởi long cổ cò vào cây bưởi da xanh

Thời sự Nông nghiệp 26/05/2020 - 07:38

Đây là một kỹ thuật canh tác rất sáng tạo của nhà nông Huỳnh Thanh Tùng ở ấp 5, xã An Khánh, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre.

Đông Xuân 2019 - 2020: Không ngẫu nhiên phía Bắc thắng lớn

Đông Xuân 2019 - 2020: Không ngẫu nhiên phía Bắc thắng lớn

Thời sự Nông nghiệp 25/05/2020 - 15:42

Bất luận đối diện với muôn vàn khó khăn, thách thức nhưng tình hình sản xuất vụ Đông Xuân 2019 - 2020 tại các tỉnh phía Bắc vẫn đạt được những kết quả ấn tượng.

Bình Thuận: Khô hạn nhất trong 10 năm qua

Bình Thuận: Khô hạn nhất trong 10 năm qua

Thời sự Nông nghiệp 25/05/2020 - 11:48

Nắng nóng kéo dài khiến nhiều hồ thủy lợi của Bình Thuận khô cạn ảnh hưởng đến đời sống người dân và tình hình sản xuất nông nghiệp tại địa phương.

Thị trường lúa gạo khởi sắc, cùng nông dân nắm bắt cơ hội

Thị trường lúa gạo khởi sắc, cùng nông dân nắm bắt cơ hội

Thời sự Nông nghiệp 25/05/2020 - 08:26

Giá lúa gạo đi lên trong khi nguồn cung hạn chế, nhu cầu lương thực ở các nước gia tăng là cơ hội tốt để ngành lúa gạo Việt Nam bứt phá.

Từ kỳ tích giữa tâm dịch đến tổ hợp 4F đầu tiên của Việt Nam

Từ kỳ tích giữa tâm dịch đến tổ hợp 4F đầu tiên của Việt Nam

Thời sự Nông nghiệp 25/05/2020 - 07:47

Chủ tịch Tập đoàn Quế Lâm khẳng định, với tổ hợp khép kín theo chuỗi của tập đoàn này, 3 bài toán của ngành chăn nuôi sẽ có lời giải hữu hiệu.

Hoàn thành hồ Tân Mỹ sẽ giải quyết hạn hán kéo dài của Ninh Thuận

Hoàn thành hồ Tân Mỹ sẽ giải quyết hạn hán kéo dài của Ninh Thuận

Thời sự Nông nghiệp 23/05/2020 - 19:40

Chiều 23/5, Đoàn công tác Bộ NN-PTNT do Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường và Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp dẫn đầu đã đi kiểm tra dự án hệ thống thủy lợi Tân Mỹ (Ninh Thuận).

Đã tìm ra giải pháp cho chăn nuôi nông hộ

Đã tìm ra giải pháp cho chăn nuôi nông hộ

Thời sự Nông nghiệp 22/05/2020 - 09:06

Trong thời gian tới Bộ NN-PTNT sẽ chỉ đạo các địa phương nhân rộng mô hình chăn nuôi an toàn sinh học theo giải pháp mà Tập đoàn Quế Lâm đang thực hiện.

Tây Nguyên có nhiều lợi thế trở thành vùng sản xuất cây ăn quả trọng điểm

Tây Nguyên có nhiều lợi thế trở thành vùng sản xuất cây ăn quả trọng điểm

Thời sự Nông nghiệp 22/05/2020 - 09:03

Với lợi thế về đất đai, khí hậu, thổ nhưỡng, Tây Nguyên có nhiều điều kiện để phát triển cây ăn quả nhằm mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người nông dân.

Xuất khẩu chính ngạch cá bống bớp còn lắm chông gai

Xuất khẩu chính ngạch cá bống bớp còn lắm chông gai

Thời sự Nông nghiệp 21/05/2020 - 09:35

Cá bống bớp đang là sản phẩm được tỉnh Nam Định định hướng xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Thái Nguyên có tân Bí thư Tỉnh ủy

Thái Nguyên có tân Bí thư Tỉnh ủy

Bà Nguyễn Thanh Hải - Trưởng ban Dân nguyện Quốc hội vừa được Bộ Chính trị phân công giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên.

Thuốc lậu rao bán trên facebook, tràn ra đồng ruộng

Thuốc lậu rao bán trên facebook, tràn ra đồng ruộng

Thuốc BVTV lậu Trung Quốc, trong đó nhiều hoạt chất độc bị cấm, vẫn tràn vào Việt Nam, rao bán cả công khai lẫn lén lút khiến nông dân dần bị lệ thuộc.