Với 10 nhà máy thủy điện đã đi vào hoạt động, 23 dự án đang thi công, Nghệ An trở thành một trong những tỉnh có số lượng nhà máy thủy điện nhiều của cả nước. Thế nhưng...

" /> Vẫn chuyện không sống nổi nơi tái định cư khi nhường đất cho thủy điện!
Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Vẫn chuyện không sống nổi nơi tái định cư khi nhường đất cho thủy điện!

Thứ Hai 29/05/2017 , 14:40 (GMT+7)

Với 10 nhà máy thủy điện đã đi vào hoạt động, 23 dự án đang thi công, Nghệ An trở thành một trong những tỉnh có số lượng nhà máy thủy điện nhiều của cả nước. Thế nhưng...

Việc xây dựng những nhà máy thủy điện giúp an ninh năng lượng được đảm bảo nhưng cũng đem đến nhiều hệ lụy.
 

“Làn sóng” bỏ về quê cũ

Năm 2006, để nhường đất cho việc xây dựng nhà máy thủy điện Bản Vẽ, trên 2 nghìn hộ dân đồng bào dân tộc Thái, Khơ Mú từ huyện Tương Dương được di dân về Thanh Chương, cách đó gần 300 km để thành lập 2 xã mới là Ngọc Lâm và Thanh Sơn. Về nơi tái định cư (TĐC), hệ thống điện, đường, trường, trạm được đầu tư xây dựng bài bản giúp cho việc đi lại, giao thương kinh tế thuận tiện hơn. Tuy nhiên, theo thời gian, một số công trình như nhà ở, nhà văn hóa, các bể nước công cộng… xuống cấp.

Điều đáng nói là tại quê hương mới, lạ lẫm với hình thức canh tác mới, diện tích đất canh tác ít khiến không ít hộ lâm vào cảnh khó khăn. Không trụ lại được với miền đất hứa, nhiều hộ dân đã phải bán nhà cửa, hoặc gửi lại nhà cửa, con cái dắt díu nhau về quê cũ kiếm miếng cơm, manh áo.

Cứ vài tháng một lần, bà Kha Thị Cân lại lặn lội đi thuyền hàng giờ đồng hồ rồi bắt xe khách vượt thêm 200 km từ bản Kim Hồng, xã Hữu Khuông cũ (huyện Tương Dương) về bản khu TĐC bản Kim Hồng, xã Ngọc Lâm (huyện Thanh Chương) để thăm con và cháu nội.

15-16-04_b-kh-thi-cn-trong-mot-ln-vethm-chu-noi-ti-khu-tdc
Bà Kha Thị Cân trong một lần về thăm cháu nội tại khu TĐC Thủy điện bản Vẽ

Số là năm 2014, cả 6 nhân khẩu trong nhà bà thấy cuộc sống ở đây quá khó khăn đành dắt díu nhau trở về quê cũ làm ăn. Một đứa con trai đã lập gia đình ở lại vừa giữ nhà cho ông bà vừa gom đất của anh em để canh tác nhưng xem ra cuộc sống cũng rất vất vả. “Về quê cũ thì cũng phát nương, làm rẫy thôi chứ không biết làm gì hơn. Về đó, nhà ta nuôi 2 con bò, phát rẫy cạnh khe suối để trồng lúa, trồng sắn”, bà Cân cho biết.

Ông Quang Văn Phăn, Trưởng bản Kim Hồng, xã Ngọc Lâm cho biết bản có 106 hộ. Nhưng thực tế, hiện chỉ còn 60 hộ đang ở lại khu TĐC; có 34 hộ đã bán nhà để về quê cũ làm ăn, họ không chuyển hộ khẩu, không khai báo với chính quyền địa phương. Họ là công dân của bản Kim Hồng, xã Ngọc Lâm, huyện Thanh Chương nhưng hiện nay lại đang sinh sống, cư trú bất hợp pháp, làm ăn tại quê cũ, cách đó gần 300 km.

Cứ theo lời ông Phăn thì việc người dân bỏ về quê cũ làm ăn cũng không lấy gì làm lạ. Cả bản có 457 khẩu nhưng chỉ có 6,7 ha lúa nước (chưa được 150 m2/khẩu), gần 114 ha đất rừng (chưa đến 1,1 ha/hộ). Hiện nay, bản có 72 hộ nhận đất nhưng do quỹ đất ít quá, một số hộ nhường lại cho anh em canh tác, còn mình thì về quê cũ tiếp tục phát nương làm rẫy. Số hộ bán nhà cửa bỏ về quê cũ thì chưa nhận đất sản xuất. Số diện tích này hiện nay UBND xã Ngọc Lâm đang quản lý.

15-16-04_truong-bn-kim-hong-qung-vn-phnlo-lng-cho-doi-song-dong-bo-tdc
Trưởng bản Kim Hồng - ông Quang Văn Phăn - lo lắng cho đời sống đồng bào TĐC

Theo thống kê của cán bộ xã Ngọc Lâm, cả xã hiện có khoảng 100 ha lúa nước. Trong đó có 50 ha do người dân khai hoang, số còn lại nằm trong chính sách xây dựng khu TĐC của dự án Thủy điện Bản Vẽ. Thế nhưng đất đai bạc màu, việc cải tạo các vùng trồng lúa nước thiếu tính khoa học nên thực tế chỉ canh tác được gần 90 ha, năng suất bình quân 38 tạ/ha. Thu nhập chủ yếu của người dân Ngọc Lâm, ngoài chừng đó đất lúa thì có thêm một ít đất rừng, trồng sắn…
 

Nhà đầu tư đem con bỏ chợ?

Năm 2009, để xây dựng Nhà máy Thủy điện Khe Bố, hàng nghìn hộ dân tại các xã Tam Đình, Yên Thắng, Thạch Giám, Tam Thái và thị trấn của huyện Tương Dương phải di dân TĐC. Tại xã Tam Đình, 314 hộ dân đã phải di dời, nhường 281 ha đất để thi công nhà máy. Thế nhưng, đến nay, cuộc sống các hộ dân nơi đây vẫn chưa ổn định; nhiều hạng mục nằm trong dự án di dân TĐC chưa được triển khai.

15-16-04_mot-gi-dinh-d-bn-nh-cu-ruongvuon-bo-tdc-tro-ve-que-cu
Một gia đình đã bán nhà cửa, ruộng vườn bỏ TĐC trở về quê cũ

Ông Vi Văn Thắng, Chủ tịch UBND xã Tam Đình cho biết, để nhà máy Thủy điện Khe Bố khởi công đúng tiến độ, 3/7 bản ven sông Lam đã phải di vén dân lên vùng cao hơn, vốn không phải là địa bàn phù hợp để người Thái định cư. Riêng bản Định Tiến phải di dời về nơi ở mới. Về nơi TĐC, mọi thứ coi như quay về điểm xuất phát, cuộc sống khó khăn, chật vật. Thế nhưng, khi đồng bào và chính quyền địa phương đã đồng lòng di dân TĐC thì ở chiều ngược lại, tại khu TĐC, nhiều công trình còn dang dở khiến cuộc sống đồng bào đã khó khăn lại càng khó khăn hơn. Sau 8 năm về nơi ở mới, cuộc sống của đồng bào vẫn chưa thể ổn định được.

Người dân Tam Đình cho biết, theo kế hoạch, tiến độ ban đầu thì đến năm 2013, mọi chế độ cho người dân phải hoàn thành, hạ tầng TĐC phải hoàn thiện. Thế nhưng, đến cuối tháng 3/2017, các chế độ như hỗ trợ hộ nghèo 5,7 triệu đồng/khẩu họ cứ khất lần không chịu rót về (?). Sau nhiều lần hứa hẹn thì đến 30/4, họ có thanh toán một phần tiền này cho người dân.

15-16-04_mot-ngoi-nh-cu-dong-then-ci-tibn-kim-hong
Một ngôi nhà cửa đóng then cài tại bản Kim Hồng

“Đến nay, tiền đào nền nhà mới không thanh toán đầy đủ như cam kết ban đầu. Tiền hỗ trợ thêm 20 triệu đồng cho những hộ tự giác di dời sớm cũng hộ có, hộ không. Chúng tôi hỏi huyện thì được trả lời là không có. Vậy số tiền trước đây hỗ trợ những hộ tự giác di dời lấy đâu ra?”, ông Thắng cho biết.

Không có công trình nước sinh hoạt, dân bản Đình Thắng nhiều năm nay phải đi xa hàng km để gom từng giọt nước về dùng. Sau khi được nhận nguồn hỗ trợ 1,2 triệu đồng từ Chương trình 755/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ thì một số hộ dân mới có tiền mua đường ống, dẫn nước từ trên núi về dùng. Tuy nhiên, ống nhỏ, dẫn nước từ xa, nhiều hộ chung nhau nên chất lượng nước kém, tình trạng thiếu nước xảy ra như cơm bữa.

15-16-04_be-nuoc-d-lu-khong-co-mot-giotnuoc
Bể nước đã lâu không có một giọt nước

"Bản có 147 hộ với 617 nhân khẩu nhưng có tới 76 hộ nghèo và 26 hộ cận nghèo. Thiếu ruộng nương canh tác, con em trong bản bỏ đi làm ăn xa cả rồi. 112 hộ đồng bào đã ký vào hồ sơ di dời  với số tiền 2 triệu/nhà sàn và 1,5 triệu/nhà trệt từ rất lâu nhưng không hiểu sao đến bây giờ chưa nhận được tiền. Không biết tiền đang ở đâu? Đề nghị nhà đầu tư, ban đền bù giải phóng mặt bằng chi trả đầy đủ các khoản theo đúng Quyết định 4027 của UBND tỉnh Nghệ An”, Trưởng bản Đình Thắng bức xúc.

+ Theo thống kê, để triển khái các dự án thủy điện, UBND tỉnh Nghệ An đã thu hồi 8.310,4 ha (đất rừng, lâm nghiệp 5.687 ha; đất sản xuất 1.733,3 ha, còn lại đất khác). 3 dự án thủy điện lớn là Bản Vẽ, Hủa Na, Khe Bố phải di dời 4.969 hộ dân đến 53 điểm tái định cư. Tính đến thời điểm này, Nghệ An đã có 10 dự án thủy điện đi vào hoạt động và phát điện hòa lưới điện quốc gia, tổng mức đầu tư hơn 18.300 tỉ đồng, tổng công suất 697,5 MW, sản lượng điện trung bình năm hơn 2,2 tỉ KWH.

+ Theo quy hoạch, Nghệ An có 54 dự án thủy điện với tổng công suất 1.659,2 MW. Tuy nhiên, sau khi rà soát, chấn chỉnh, toàn tỉnh hiện có 33 dự án thủy điện với tổng công suất 1.414 MW được cấp giấy chứng nhận đầu tư hoặc đang khảo sát xin cấp phép đầu tư. Các dự án thủy điện chủ yếu được triển khai ở các huyện miền núi như Quế Phong (11 dự án), Kỳ Sơn có (8 dự án), Tương Dương (6 dự án)... Thậm chí, chỉ trên 1km dòng sông Nậm Mộ đoạn đi qua huyện Kỳ Sơn hiện có tới 3 dự án đã đi vào hoạt động và 1 dự án chủ đầu tư đang khảo sát xin cấp phép đầu tư.

 

Nhật ký dòng kênh 'chết' [kỳ 1]: Ô nhiễm kinh hoàng

Nhật ký dòng kênh 'chết' [kỳ 1]: Ô nhiễm kinh hoàng

Phóng sự 06/07/2020 - 08:30

Trời nắng nóng, hệ thống kênh tiêu Đông - Thiệu - Thị trơ đáy, lộ ra ngồn ngộn chất thải. Tình trạng này đã tồn tại từ nhiều năm qua và ngày càng nghiêm trọng.

Người cho chuối… 'bay trên trời, bơi dưới nước'

Người cho chuối… 'bay trên trời, bơi dưới nước'

Phóng sự 02/07/2020 - 06:01

Sống hơn nửa đời, mái đầu bạc trắng từ lâu, đã nếm đủ ngọt bùi, cay đắng, thất bại, thành công. Đến nay, chẳng ai có nhiều biệt danh, nhiều cái nhất như ông…

Bơm thuốc trừ sâu và hệ lụy: Nghề làm 'kiếm lúa' và đứa con tật nguyền

Bơm thuốc trừ sâu và hệ lụy: Nghề làm 'kiếm lúa' và đứa con tật nguyền

Phóng sự 01/07/2020 - 09:01

Nghề phun thuốc trừ sâu đã khiến đứa con trai mơ ước của ông vừa sinh ra đã bị dị tật, cái kế sinh nhai khắc nghiệt đã để lại hệ lụy kinh khủng.

Bơm thuốc trừ sâu và hệ lụy: Nghề rước họa vào thân

Bơm thuốc trừ sâu và hệ lụy: Nghề rước họa vào thân

Phóng sự 30/06/2020 - 09:10

Nhiều nông dân ngại tiếp xúc với thuốc trừ sâu, khi cây trồng bị bệnh là thuê người bơm thuốc, từ đó sinh ra nghề bơm thuốc thuê. Đây là nghề rước bệnh vào người.

Chàng cử nhân Sử tính chuyện làm giàu nhờ những cây, con bị quên lãng

Chàng cử nhân Sử tính chuyện làm giàu nhờ những cây, con bị quên lãng1

Phóng sự 26/06/2020 - 09:01

Thất nghiệp ở nhà, Lụ ấp ủ một chuyện khác thường là bảo tồn, kinh doanh, đưa vào tua du lịch trải nghiệm những cây, con tưởng như đã bị quên lãng thời hiện đại.

Chuyện lạ Cao Bằng: Đường đến 'thiên đường' xuyên qua gốc cây nghiến cổ

Chuyện lạ Cao Bằng: Đường đến 'thiên đường' xuyên qua gốc cây nghiến cổ2

Phóng sự 25/06/2020 - 09:40

Con đường ở xóm Lũng Tôm (xã Lương Thông, Hà Quảng, Cao Bằng) nhờ công cả bản dùng tay trần quai búa phá núi suốt 5 năm để kết nối với thế giới bên ngoài.

Chuyện lạ Cao Bằng: Vào trung tâm đào tạo thầy cúng liên tỉnh

Chuyện lạ Cao Bằng: Vào trung tâm đào tạo thầy cúng liên tỉnh1

Phóng sự 24/06/2020 - 09:40

Hơn 30 năm nay, mỗi mùa hè ông Pu lại mở lớp dạy chữ nho và các bài khấn cổ cho 20-30 trò, hàng trăm người đã thành nghề thầy cúng ở khắp mọi miền...

Chuyện lạ Cao Bằng: Chú rể 11 tuổi

Chuyện lạ Cao Bằng: Chú rể 11 tuổi1

Phóng sự 23/06/2020 - 09:01

Lúc thầy cúng khấn vái trong một thủ tục kéo dài cả ngày để báo với tổ tiên hôm nay có dâu mới thì chú rể mải gắp thịt gà rồi nằm lăn ra ngủ…

Người liều mình trồng sưa đỏ!

Người liều mình trồng sưa đỏ!

Phóng sự 22/06/2020 - 16:52

Khi sưa đỏ trưởng thành, chỉ cần bán một cây có thể tậu được mấy lượng vàng. Câu chuyện thật tưởng như đùa này diễn ra tại xã Tân Hưng, huyện Đồng Phú, Bình Phước...

Đến lớp ở vùng ‘chảo lửa’

Đến lớp ở vùng ‘chảo lửa’

Phóng sự 22/06/2020 - 06:49

Mới 7 giờ sáng, cái nắng gắt đã quét lên nền nhiệt một bầu không khí hầm hập.

Tôi viết loạt 'Hai sắc thái của ruộng hoang'

Tôi viết loạt 'Hai sắc thái của ruộng hoang'

Phóng sự 21/06/2020 - 09:10

Nhân dịp loạt phóng sự “Hai sắc thái của ruộng hoang” đạt giải B Báo chí toàn quốc lần thứ XIV năm 2019 tôi xin kể một số kỷ niệm khó có thể quên được.

Tác nghiệp mùa dịch Covid-19

Tác nghiệp mùa dịch Covid-19

Phóng sự 21/06/2020 - 07:10

Khi tất cả mọi người ở nhà tránh dịch, thì những “chiến sĩ” trên mặt trận thông tin truyền thông lại đồng hành cùng các y bác sĩ, lao vào “trận chiến” phòng chống Covid-19.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Ông Lữ Văn Hùng giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Bạc Liêu

Ông Lữ Văn Hùng giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Bạc Liêu

Ông Lữ Văn Hùng, Bí thư Tỉnh ủy Hậu Giang, được Bộ Chính trị điều động giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Bạc Liêu nhiệm kỳ 2015-2020.

Tăng trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm

Tăng trách nhiệm quản lý an toàn thực phẩm

Công tác bảo đảm an toàn thực phẩm (ATTP) đã có những chuyển biến rõ rệt, tích cực trên các lĩnh vực.

Ba loại vật nuôi thế mạnh trong tái cơ cấu ngành chăn nuôi ở Bình Định

Ba loại vật nuôi thế mạnh trong tái cơ cấu ngành chăn nuôi ở Bình Định

Trong công cuộc tái cơ cấu ngành chăn nuôi, bò thịt chất lượng cao, heo và gà thả đồi là 3 loài vật nuôi thế mạnh được Bình Định chọn để phát triển.