Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Giọt nắng tràn ly, suy tưởng tràn bờ

Thứ Ba 26/05/2020 , 11:15 (GMT+7)

Với trường hợp Trần Lê Khánh, cứ tạm hiểu thơ đã gọi tố chất thi sĩ của anh bằng âm thanh ngẫu nhiên như có sự an bài của số phận.

Nhà thơ Trần Lê Khánh.

Nhà thơ Trần Lê Khánh.

Trong làng thơ phương Nam những năm đầu thế kỷ 21, Trần Lê Khánh là một phát hiện thú vị đối với giới mộ điệu cũng như giới nghiên cứu. Qua những tập thơ đã xuất bản như “Lục bát múa”, “Dòng sông không vội”, “Ngày như chiếc lá”, “Giọt nắng tràn ly”… chân dung thi sĩ Trần Lê Khánh hiện ra với dáng vẻ vừa trầm tư vừa lãng đãng. Nói cách khác, Trần Lê Khánh tự vẽ khuôn mặt mình bằng cái tôi trần gian lặng lẽ và cái tôi hư ảo thoát tục!

Trần Lê Khánh đến với thơ khá muộn. Sau tuổi 40, anh mới tìm đến thi ca, hoặc thi ca mới gõ cửa tâm hồn anh. Đó là ở góc độ quan sát bình thường, còn thơ lắng đọng và thơ tích tụ trong mỗi người mỗi cách khác biệt, rất khó nhận biết. Đôi khi thơ đã nằm sẵn ở từng mạch máu chỉ chờ thời điểm thích hợp để ùa ra trang giấy mà thôi. Với trường hợp Trần Lê Khánh thì cứ tạm hiểu thơ đã gọi tố chất thi sĩ của anh bằng âm thanh ngẫu nhiên như có sự an bài của số phận “Buồn ơi cởi áo đêm nay/ Em cài bông tuyết khuy này lạnh run”. Tuy nhiên, nếu đọc thơ Trần Lê Khánh theo tiến trình nhập cuộc sáng tạo của tác giả, thì thơ đã giúp anh thấy được chính mình phía run rủi được mất nhân duyên: “Hạt bụi tìm lại bản năng/ Đi săn cho được chỗ nằm sạch trơn”.

Một đặc trưng dễ nhận thấy ở thơ Trần Lê Khánh là anh luôn nén chặt cảm xúc bay bổng bằng cái nhìn lý trí, để câu mông lung và câu hờ hững tạo đà cho câu phát hiện: “Rừng xưa giấu bớt cây/ Sóng khua cơn gió đuổi/ Đêm mùa đông không tuổi/ Dấu lửa chờ bên thông”. Một bài thơ ngắn, câu thơ thứ tư kéo cả ba câu trước vào một niềm riêng xao xuyến, thì không thể nói tác giả không chú trọng kỹ thuật viết!

Thi sĩ Trần Lê Khánh có thao tác làm thơ độc đáo. Anh thường tìm cách kéo hai sự vật hoặc hai hiện tượng rất xa lại gần nhau. Cứ thế, lửa đặt cạnh nước, trắng đặt cạnh đen, hiện thực đặt cạnh tưởng tượng, mặt đất đặt cạnh thiên đường… để từng sự tương tác chuyển hóa thành thơ, để từng cơn va đập chuyển hóa thành thơ. Bài thơ “Dè sẻn” vỏn vẹn hai câu, nhưng lại mở ra nhiều suy tư: “Dòng sông chỉ có một thân/ Mang theo chiều muộn bao lần hả anh”. Dòng sông trước mắt, còn chiều muộn mơ hồ, vậy mà khi dòng sông sánh đôi chiều muộn lại nảy sinh tâm trạng bâng khuâng tiếc nuối “một thân” xen lẫn ngẩn ngơ hoài niệm “bao lần”.

Thi sĩ Trần Lê Khánh không hứng thú với những lời thánh thót hay những câu vang vọng. Thơ anh có xu hướng cô đặc lại, như viên sỏi ném xuống mặt hồ ý thức phẳng lặng những xa vắng trùng khơi. Thơ Trần Lê Khánh thực đấy mà hư đấy, gần gũi đấy mà thăm thẳm đấy. Đọc thơ Trần Lê Khánh, không khó hình dung anh đang ngắm chiếc lá la đà cành thấp với màu xanh của bầu trời cao vọi. Thế nhưng, đọc thơ Trần Lê Khánh phải có sự giải mã để có thể tiếp cận đầy đủ giá trị thẩm mỹ mà anh gửi gắm qua từng dòng lơ lửng. Tất nhiên, Trần Lê Khánh không có mục đích đánh đố độc giả, anh chỉ tìm cách ký thác mới mẻ hơn, quyết liệt hơn những ý niệm của mình về cuộc sống, về ân nghĩa, về thị phi. Thử phân tích bài thơ “Vũ trụ” có 4 câu

“Trăm năm rồi

Tiếng chuông chiều

Rót không đầy

Gợn gió phiêu phiêu”

Bài thơ chỉ có 13 chữ, nhưng chia thành hai chủ thể trữ tình cùng đánh cược với trăm năm: tiếng chuông và ngọn gió! Tiếng chuông có thể trầm mặc, tiếng chuông có thể thảng thốt, nhưng qua một thế kỷ vẫn rót không đầy gợn gió đang hắt hiu thổi qua lòng người. Điệp từ “phiêu phiêu” ám ảnh tâm trí người đọc, và điệp từ “phiêu phiêu” cũng là thứ cảm giác còn lại sau cùng của người đọc, khi tiếng chuông cũng tan, khi ngọn gió cũng bay!

Cái thử thách khắc nghiệt nhất đối với thể loại thơ ngắn là năng lực chữ. Những chữ sáo mòn và những chữ du dương, không thể nào tạo được hiệu ứng thơ ngắn. Thi sĩ Trần Lê Khánh hơn một lần chứng minh anh biết dùng chữ và anh biết say chữ. Trong bước đi của thi pháp, chữ vừa đẩy người ra xa, chữ vừa níu người lại gần, thì không gian thơ ngắn vốn khá chật chội mới đủ mở ra vòm sinh khí khác cho độc giả. Chữ của Trần Lê Khánh không gọt giũa sang trọng và cũng không trang điểm diêm dúa. Trần Lê Khánh thả chữ vào bài thơ đầy ngẫu hứng mà cũng thật chính xác. Bài thơ “Mà thôi” khá tiêu biểu cho kiểu chữ nghiêng ngả của Trần Lê Khánh

“Phố xa lo lót con đường

Hàng cây cúi xuống mà buông lá vàng

Ngọn đèn nghĩ ngợi miên man

Người đi qua phố chẳng màng bước chân”

Chữ “lo lót” nối phố xa với con đường, còn chữ “cúi xuống” lại gieo cho lá vàng một linh hồn băn khoăn. Còn hai dữ liệu “ngọn đèn” và “người đi” cứ nhòa vào nhau, cứ đổ lên nhau vì cảnh vật đã “không màng bước chân”. Sự vật hiện ra trong bài thơ vừa âm thầm tượng hình vừa thanh thoát siêu hình! Kể, mà như không kể! Tả, mà như không tả! Bài thơ “Mà thôi” giấu kín một tiếng thở dài, dùng dằng mơ hồ giữa khoảng lặng có nghĩa và vô nghĩa!

Tập thơ 'Giọt nắng tràn ly' của Trần Lê Khánh. 

Tập thơ "Giọt nắng tràn ly" của Trần Lê Khánh. 

Sự thành công của Trần Lê Khánh ở thể loại thơ ngắn, nhờ dung hòa sự tài hoa và sự chiêm nghiệm. Trong sương khói cảm xúc, Trần Lê Khánh biết cách khái quát những ý niệm riêng tư để thuyết phục độc giả khó tính. Phẩm chất ấy, rõ ràng nhất ở… tiêu đề của mỗi bài thơ. Phần lớn những bài thơ ngắn của Trần Lê Khánh, nếu hờ hững với tiêu đề thì sẽ hao hụt ít nhiều. Nói không ngoa, tiêu đề giống như mật khẩu, nắm giữ 50% sức mạnh chinh phục của mỗi bài thơ mà Trần Lê Khánh viết ra.  

Phải đặt mình vào bối cảnh tiêu đề “Về nhà”, thì mới thấm thía sự quạnh quẽ của “chiếc bóng” trong bài thơ: “Hoàng hôn/ Người lữ khách/ Đi ngang đời mình/ Chiếc bóng”

Phải thắc mắc như tiêu đề “Nhớ chưa”, thì mới chia sẻ được nỗi hắt hiu của ngọn lửa chuyển mình theo que diêm để tìm đến ngọn nến giữa vỡ òa dâng hiến: “Ngọn lửa/ Men theo que diêm/ Tìm bóng mình/ Trên ngọn nến lung linh

Phải minh định “Em đi” phía xa mờ như tiêu đề, thì mới xao xác từng tiếng động nhỏ nhoi vẫn cồn cào ký ức: “Gió/ Nhặt tiếng lá rơi/ Muôn đời/ Còn sót lại”

Phải bước vào cuộc “Yêu” như tiêu đề, thì mới hiểu hết sự hoang vu không chừa cho ai lối thoát nào trước kỷ niệm vùi chôn heo may: “Em/ Quên mùa thu/ Quên chiếc lá bay trong lòng/ Hai mặt hoang vu”

Cũng như, phải kết nối tiêu đề “Trong lúc em mơ” với bốn câu xô lệch, thì mới cảm nhận trọn vẹn vẻ đẹp u tịch hòa vào mênh mông: “Ngọn đèn dầu/ Ném bóng mình/ Qua cửa sổ/ Cho một vì sao”.

Thơ Trần Lê Khánh không phải là thứ thơ ngâm vịnh. Thơ Trần Lê Khánh không ru ngủ ầu ơ thương nhớ, mà thơ Trần Lê Khánh đánh thức mộng mơ nhân bản. Cụ thể hơn, thơ Trần Lê Khánh chỉ phù hợp với những người dám ngồi một mình để suy tư cùng vài khoảnh khắc rong rêu của định mệnh. Ở đó, vui buồn không còn đáng rạch ròi, mưa nắng không còn đáng ái ngại, khi nhìn năm tháng mất còn như một “Vở kịch” phiêu bồng: “Em về bước nhẹ như tiên/ Hoàng hôn đỏ mặt trong phiên của mình/ Thuở em đứng đó lung linh/ Tự dưng trái đất lập trình để quay”./.

                                 

Bổ sung 759 tỷ đồng mở rộng Vườn tượng APEC

Bổ sung 759 tỷ đồng mở rộng Vườn tượng APEC

Văn hóa 01/07/2020 - 11:35

Hội đồng Nhân dân Thành phố Đà Nẵng vừa thông qua quyết định đầu tư dự án mở rộng Vườn tượng APEC tại phường Bình Hiên, quận Hải Châu.

Lẽ nào phải chia ly với ‘Như chưa hề có cuộc chia ly’?

Lẽ nào phải chia ly với ‘Như chưa hề có cuộc chia ly’?

Văn hóa 01/07/2020 - 05:35

Nhiều ngày qua, trên các diễn đàn, công chúng bày tỏ sự ái ngại khi chương trình “Như chưa hề có cuộc chia ly” sắp kết thúc.

Tết Nguyên Tiêu trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Tết Nguyên Tiêu trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia

Văn hóa 30/06/2020 - 18:13

Ngày 5/7, TPHCM sẽ tổ chức đón nhận bằng Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia dành cho Lễ hội Nguyên Tiêu tại khu vực quận 5.

'Kính gửi mệ Sương bán xôi', bức thư UPU lan tỏa việc làm tử tế

'Kính gửi mệ Sương bán xôi', bức thư UPU lan tỏa việc làm tử tế

Văn hóa 30/06/2020 - 10:04

Bức thư UPU “Kính gửi mệ Sương bán xôi” của một học sinh ở Thừa Thiên - Huế, đoạt giải nhất Cuộc thi Viết thư Quốc tế UPU lần thứ 49.

Marsha P. Johnson là ai mà được google doodle tôn vinh?

Marsha P. Johnson là ai mà được google doodle tôn vinh?

Văn hóa 30/06/2020 - 06:59

Marsha P. Johnson vừa được Google Doodle hôm nay 30/6/2020 tôn vinh. Vậy Marsha P. Johnson là ai? Lý do gì google tôn vinh cô?

Hai đêm nhạc cổ vũ tinh thần cho hai nhạc sĩ nổi tiếng

Hai đêm nhạc cổ vũ tinh thần cho hai nhạc sĩ nổi tiếng

Văn hóa 30/06/2020 - 06:35

Hai đêm nhạc được tổ chức tại Nhà hát Lớn Hà Nội nhằm tiếp thêm sức mạnh cho nhạc sĩ Phú Quang và nhạc sĩ Phó Đức Phương đang bệnh nặng.

TPHCM sẽ dành tỷ lệ ngân sách cố định cho văn hóa

TPHCM sẽ dành tỷ lệ ngân sách cố định cho văn hóa

Văn hóa 29/06/2020 - 17:44

Đó là khẳng định của Bí thư Thành ủy TPHCM - Nguyễn Thiện Nhân tại chương trình “Đối thoại văn hóa” giữa lãnh đạo thành phố với văn nghệ sĩ tiêu biểu.

Hoa hậu dùng thi ca giữ gìn nhan sắc

Hoa hậu dùng thi ca giữ gìn nhan sắc

Văn hóa 27/06/2020 - 08:57

Hoa hậu Đền Hùng - Giáng My chia sẻ bí quyết : “Tôi cũng gặp không ít bất trắc và buồn đau, và tôi đã hóa giải bằng những vần thơ!”.

Ký ức tháng Sáu

Ký ức tháng Sáu

Văn hóa 27/06/2020 - 07:35

Tháng Sáu luôn khiến cho lòng người những cảm xúc bâng khuâng khó tả.

Khai mạc Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XIV – 2020

Khai mạc Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XIV – 2020

Văn hóa 26/06/2020 - 21:41

Tối 25/6 tại Cao Lãnh đã Khai mạc Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XIV, do Đài Tiếng nói Việt Nam phối hợp UBND tỉnh Đồng Tháp tổ chức.

Khơi dậy giá trị tinh thần đất và người Chợ Lớn

Khơi dậy giá trị tinh thần đất và người Chợ Lớn

Văn hóa 26/06/2020 - 21:36

Ngày 26/6, cuộc thi bút ký “Quận 5 trong tôi” đã tổ chức lễ trao giải tại TPHCM, với giải nhất thuộc về nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Hải.

Ca sĩ Quang Dũng trổ tài ở nhà hát intenet

Ca sĩ Quang Dũng trổ tài ở nhà hát intenet

Văn hóa 26/06/2020 - 06:00

Ca sĩ Quang Dũng được mời làm nhân vật chính của chương trình “Music Home”, với live show phát sóng lúc 20h30 ngày 26/6 trên truyền hình FPT.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Vỡ lẽ

Vỡ lẽ

Lên Thủ đô, hôm đầu Hải và Dung tá túc trong một nhà nghỉ. Hôm sau, họ tìm nhà, và thật may mắn, thuê được một căn hộ tập thể trên tầng 10 của một chung cư, với giá rất hợp lý, chỉ 5 triệu đồng một tháng.

V-League ngày càng thực dụng

V-League ngày càng thực dụng

Từ khi trở lại sau dịch Covid-19, các câu lạc bộ đều chủ trương đá thận trọng, trong bối cảnh chỉ 1 điểm cũng mang lại sự khác biệt rất lớn.

Ngọt thơm lươn um lá cách

Ngọt thơm lươn um lá cách

Lươn da trơn có nhớt, màu vàng sẫm, thường sống rúc trong bùn. Lươn còn được gọi tên thiện ngư, trường ngư - một trong “bốn món tươi ngon dưới sông” (tứ đại hà tiên).

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Thị trường xe cũ đã qua sử dụng đa dạng, tuy nhiên cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Dưới đây là một số điều nên, không nên để mua được chiếc xe ưng ý.