Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Tổng Bí thư duyệt "Bao giờ cho đến tháng Mười"

Thứ Hai 20/10/2014 , 09:04 (GMT+7)

Trong lịch sử điện ảnh Việt Nam, hiếm có bộ phim nào đạt được nhiều thành công như “Bao giờ cho đến tháng Mười”, một tác phẩm xuất sắc của đạo diễn Đặng Nhật Minh. 

Tuy nhiên, bộ phim này được xem là hi hữu trong làng điện ảnh bởi được chính Tổng Bí thư Trường Chinh duyệt phim.

13 lần duyệt

Nội dung của bộ phim rất đơn giản, mở đầu bằng cảnh chị Duyên về làng sau khi vào Nam thăm chồng. Chồng chị đã hy sinh trong một trận chiến đấu ở biên giới Tây Nam, Duyên muốn giấu kín tin dữ đó vì không muốn bố chồng già yếu phải đau buồn. Chị phải nhờ Khang, một giáo viên trong làng viết những lá thư giả để làm yên lòng gia đình chồng...

Tiếp theo là những tình huống  đầy ắp tình người trong quan hệ giữa nàng dâu và bố chồng, con cái, bà con trong làng... kể cả thế giới bên trong của nhân vật chính là Duyên.

Khi bắt tay thực hiện, Đặng Nhật Minh có lẽ không nghĩ rằng làm bộ phim này có thể gặp nhiều khó khăn đến vậy. Ông kể: “Kịch bản “Bao giờ cho đến tháng Mười” được Cục Điện ảnh thông qua một cách nhanh chóng, chỉ yêu cầu về nội dung không được để thầy giáo Khang yêu cô Duyên. Nhưng đến lúc bộ phim hoàn thành, có một trường đoạn khiến “Bao giờ cho đến tháng Mười” lập nên một kỉ lục cho đến tận bây giờ: 13 lần duyệt phim.

Trường đoạn về phiên chợ âm dương, một phiên chợ âm u với những ánh nến lập lòe hư ảo, những bóng người đi lại vô thức, những cánh tay đưa ra nhưng không thể chạm được vào nhau. Không có cảm giác rùng rợn hay sợ hãi, mà chỉ có sự rưng rưng thương cảm cho những cuộc gặp gỡ ngắn ngủi nhưng vẫn rõ ràng sự chia lìa cách trở. Duyên đã gặp Nam, chồng mình trong khung cảnh như thế.

Trường đoạn này lời thoại ít, nhưng đã “nói” được rất nhiều bằng ngôn ngữ hình ảnh. Nhiều người đánh giá, trong lịch sử phim Việt, đặc biệt là phim nghệ thuật, không có nhiều phim sử dụng ngôn ngữ điện ảnh xuất sắc như vậy.

Họa sĩ thiết kế của phim là Nguyễn Văn Vý đã chọn một bờ sông Nhuệ ở làng Cự Đà để dựng cảnh chợ âm dương. Dựng xong chưa kịp quay thì nước sông dâng cao cuốn phăng cả chợ.  Khi phim ra mắt “phiên chợ âm dương” đã phải nhận những phản ứng quyết liệt của Ban giám đốc Hãng phim truyện Việt Nam ngày ấy.

Đạo diễn Đặng Nhật Minh kể thêm rằng, khi bộ phim hoàn thành, giám đốc hãng phim xem xong yêu cầu cắt bỏ trường đoạn chợ âm dương vì lý do mê tín dị đoan. Khó ở chỗ, đó lại là một trong những trường đoạn tâm đắc nhất của cả đoàn làm phim.

Và với riêng vị đạo diễn còn là cả những dấu ấn vô cùng sâu đậm. Ông  kể  lại trong “Hồi ký điện ảnh” của mình ấn tượng với câu chuyện cổ Việt Nam về một đôi vợ chồng trẻ. Người chồng bị chết một cách oan ức nên thường báo mộng dặn vợ chờ đến phiên chợ Mạch Ma để gặp nhau.

Chợ Mạch Ma ấy nằm ở Quảng Yên (tỉnh Quảng Ninh). Một lần trên đường đi Hạ Long, khi qua bến phà Rừng, vị đạo diễn bàng hoàng nhận ra mình đang ngồi uống nước trong chính cái chợ Mạch Ma đó. Đi sâu vào tìm hiểu, ông còn biết những thôn nào, xã nào, ngày giờ nào, có những phiên chợ âm dương. Bởi tâm thức của người Việt Nam không có sự cách biệt giữa cõi âm và cõi dương, giữa người sống và người chết.

Trước áp lực của ban giám đốc xưởng phim, đạo diễn Đặng Nhật Minh buộc phải rút gọn trường đoạn này. Ngay cả khi như vậy, “phiên chợ âm dương” vẫn khiến cho bộ phim phải kiểm duyệt qua nhiều tầng nấc. Cứ mỗi nấc duyệt lại nảy sinh thêm những rắc rối mới.

thng-10-2135517663
Cảnh phim “Bao giờ cho đến tháng Mười”

“Bao giờ cho đến tháng Mười” là bộ phim Việt Nam đầu tiên đoạt đến 3 giải quốc tế. 
Ngoài giải thưởng Bông sen vàng tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 7 năm 1985, bộ phim đã đoạt giải Đặc biệt tại Liên hoan phim quốc tế châu Á - Thái Bình Dương năm 1989; Bằng khen của Ủy ban Bảo vệ Hòa bình tại Liên hoan phim quốc tế Moskva năm 1985; Giải thưởng Đặc biệt của Ban giám khảo tại Liên hoan phim quốc tế Hawaii năm 1985. 
Ngoài ra, bộ phim được bình chọn là một trong 18 phim châu Á hay nhất mọi thời đại do kênh truyền trình CNN bầu chọn.

Đạo diễn nhớ lại: “Mặc dù Thứ trưởng Bộ Văn hóa Đình Quang ủng hộ, nhưng Thứ trưởng Vũ Khắc Liên lại băn khoăn không biết lúc này đã nên nói đến chuyện đau thương mất mát trong chiến tranh chưa?  Nên xin ý kiến thêm các anh ở trên.

Cứ như vậy lần lượt các Thứ trưởng đến Bộ trưởng, rồi tới Ủy viên Bộ Chính trị Tố Hữu, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Đảng Nguyễn Đức Tâm và rồi cuối cùng là tới Tổng Bí thư Trường Chinh duyệt. Tổng cộng tất cả là 13 lần”.

Hai chữ "thương lắm!"

Đạo diễn Đặng Nhật Minh kể về lần duyệt phim cuối cùng, cũng là lần duyệt phim “thót tim” nhất: “Tôi cảm tưởng như mình là kẻ có tội bị các phiên tòa lôi ra xét xử liên tục. Tưởng đã thoát được trong phiên này lại bị lôi ra xử lại trong phiên khác.

Trước khi được gọi đem phim tới chiếu tại nhà Tổng Bí thư Trường Chinh, tôi nói với các đồng sự: Có lẽ đây là phiên xử cuối cùng. Đồng chí Trường Chinh ăn cơm tối xong cùng cả nhà ra phòng khách để xem phim. Một chiếc máy quay lưu động đã được đặt sẵn giữa phòng. Đèn tắt. Phim bắt đầu chiếu trong tiếng máy chạy rè rè.

Tôi ngồi một góc phòng bên cạnh nữ diễn viên Lê Vân hồi hộp quan sát thái độ của đồng chí Tổng Bí thư. Tôi thấy đồng chí im lặng xem, theo dõi diễn biến trên phim không biểu lộ thái độ gì. Khi đèn bật sáng, đồng chí chậm rãi tiến về phía nữ diễn viên Lê Vân bắt tay và chỉ nói mỗi một câu: Thương lắm. Rồi đi vào”.

Cả đoàn ra về phấp phỏng, không biết hai chữ “thương lắm” có phải là lời phán quyết cuối cùng chưa?  Tuy nhiên, sau lần đem phim vào chiếu cho Tổng Bí thư xem tôi không thấy giám đốc hãng phim yêu cầu chiếu cho ai xem nữa.

“Bao giờ cho đến tháng Mười” đã được “tha bổng”.  Rất nhanh chóng, bộ phim được khán giả đón nhận hết sức nồng nhiệt. Không những thế nó còn nhận được mối thiện cảm rất lớn của khán giả nước ngoài. Có lẽ đây là một phim truyện đầu tiên của Việt Nam đến được với công chúng ngoài biên giới sau năm 1975.

Khánh thành Bảo tàng tỉnh Yên Bái

Khánh thành Bảo tàng tỉnh Yên Bái

Văn hóa 21/09/2020 - 13:47

Bảo tàng tỉnh Yên Bái sau nhiều năm xây dựng chính thức đi vào hoạt động, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu quá trình phát triển của Yên Bái cho người dân và du khách…

Nghệ nhân Ưu tú đi tìm 'Lời của lá'

Nghệ nhân Ưu tú đi tìm 'Lời của lá'

Văn hóa 20/09/2020 - 10:10

Tôi mới được dự buổi lễ trao tặng danh hiệu Nghệ nhân Ưu tú của Chủ tịch Nước cho nghệ nhân - nhà thơ Vân Khanh.

Nơi gửi gắm niềm tin

Nơi gửi gắm niềm tin

Văn hóa 20/09/2020 - 07:45

Khi những làn gió heo may đầu mùa mang đến tiết trời dịu mát, cùng với hương hoa sữa nồng nàn, lá vàng rơi xào xạc, ấy là lúc thu sang.

Nhạc sĩ Phó Đức Phương giã biệt ‘trên đỉnh Phù Vân’ ở tuổi 77

Nhạc sĩ Phó Đức Phương giã biệt ‘trên đỉnh Phù Vân’ ở tuổi 77

Văn hóa 19/09/2020 - 14:35

Nhạc sĩ Phó Đức Phương - tác giả ca khúc “Trên đỉnh Phù Vân”, vừa qua đời lúc 12h18’ ngày 19/9 tại Hà Nội, hưởng thọ 77 tuổi.

Nhà văn Đoàn Thạch Biền tình nhỏ làm sao quên sau 30 năm?

Nhà văn Đoàn Thạch Biền tình nhỏ làm sao quên sau 30 năm?

Văn hóa 19/09/2020 - 10:42

Nhà văn Đoàn Thạch Biền đi dọc các tỉnh tổ chức kỷ niệm 30 năm gắn bó với tập san Áo Trắng, đúng như tên tác phẩm “tình nhỏ làm sao quên” của ông.

Game show truyền hình có đủ sức cầm cự hết dịch Covid-19?

Game show truyền hình có đủ sức cầm cự hết dịch Covid-19?

Văn hóa 19/09/2020 - 07:10

Cục Thuế TP.HCM vừa công khai thông tin những doanh nghiệp nợ thuế, trong đó đáng chú ý là Công ty Điền Quân, có số thuế quá hạn phải nộp hơn 11 tỷ đồng.

‘Sài Gòn mùa thu xanh’ và một người phụ nữ trong gia tộc nổi tiếng

‘Sài Gòn mùa thu xanh’ và một người phụ nữ trong gia tộc nổi tiếng

Văn hóa 18/09/2020 - 20:59

Hồi ký “Sài Gòn mùa thu xanh” kể về bà Lê Thu Hằng cả cuộc đời hy sinh cho chồng con có sự nghiệp nổi tiếng bậc nhất miền Nam.

Chiếc thìa nhôm một thuở

Chiếc thìa nhôm một thuở

Văn hóa 18/09/2020 - 07:10

Cả một chặng dài những cái thìa nhôm quen thuộc được cắm trong ống đũa buộc bên chạn bát, thế mà nhãng đi một thời gian và đến giờ mấy người còn nhớ?

Nhà báo Đinh Phong qua đời ở tuổi 83

Nhà báo Đinh Phong qua đời ở tuổi 83

Văn hóa 17/09/2020 - 19:03

Nhà báo Đinh Phong - cựu Chủ tịch Hội Nhà báo TPHCM- cựu Phó Chủ tịch Hội Nhà báo VN, vừa qua đời sáng 17/9 tại nhà riêng ở TPHCM, hưởng thọ 83 tuổi.

TPHCM chính thức có tên đường Lê Văn Duyệt

TPHCM chính thức có tên đường Lê Văn Duyệt

Văn hóa 16/09/2020 - 19:07

Ngày 16/9, nhân lễ giỗ lần thứ 188 của danh nhân Lê Văn Duyệt, chính quyền TPHCM chính thức gắn tên một con đường mang tên Lê Văn Duyệt tại quận Bình Thạnh.

Bình Định tổ chức Lễ tưởng niệm 228 năm ngày mất của Hoàng đế Quang Trung

Bình Định tổ chức Lễ tưởng niệm 228 năm ngày mất của Hoàng đế Quang Trung

Văn hóa 16/09/2020 - 15:00

Do ảnh hưởng dịch Covid-19, nên Lễ tưởng niệm 228 năm ngày mất của Hoàng đế Quang Trung năm nay được tổ chức ngắn gọn nhưng vẫn tôn nghiêm, thành kính.

Nhà văn Nguyễn Thanh Việt làm giám khảo giải thưởng Pulitzer

Nhà văn Nguyễn Thanh Việt làm giám khảo giải thưởng Pulitzer

Văn hóa 16/09/2020 - 08:36

Nhà văn Nguyễn Thanh Việt - một nhà văn Mỹ gốc Việt đã chính thức được mời vào Hội đồng giám khảo gồm 19 thành viên của giải thưởng Pulitzer nổi tiếng thế giới

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Vỡ lẽ

Vỡ lẽ

Lên Thủ đô, hôm đầu Hải và Dung tá túc trong một nhà nghỉ. Hôm sau, họ tìm nhà, và thật may mắn, thuê được một căn hộ tập thể trên tầng 10 của một chung cư, với giá rất hợp lý, chỉ 5 triệu đồng một tháng.

Khi bóng đá trẻ khẳng định được vị thế

Khi bóng đá trẻ khẳng định được vị thế

Trong hành trình đến ngôi vô địch, Hà Nội hạ hai đối thủ chi nhiều tiền bậc nhất V-League hai mùa qua là TP.HCM và Viettel, trước khi phá vỡ lời nguyền 15 năm.

Đậm đà đĩa bánh bột lọc

Đậm đà đĩa bánh bột lọc

Trong kí ức của mỗi người, đều có một khoảng thời gian gợi cho mình bao nỗi nhớ riêng...

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Thị trường xe cũ đã qua sử dụng đa dạng, tuy nhiên cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Dưới đây là một số điều nên, không nên để mua được chiếc xe ưng ý.