Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Chanh leo Sơn La trước thảm cảnh dịch bệnh: Nguy hiểm giống trôi nổi!

Thứ Năm 09/04/2020 , 10:31 (GMT+7)

Chỉ sau một vài năm thắng lợi rực rỡ, cây chanh leo tại Sơn La đang đứng trước nguy cơ sớm nở tối tàn.

Một loại giống chanh leo không rõ nguồn gốc, phát triển rất kém mới được trồng tại xã Chiềng Lương (huyện Mai Sơn). Ảnh: Lê Bền.

Một loại giống chanh leo không rõ nguồn gốc, phát triển rất kém mới được trồng tại xã Chiềng Lương (huyện Mai Sơn). Ảnh: Lê Bền.

Bát nháo giống không rõ nguồn gốc

Cây chanh leo được Công ty Cổ phần Nafoods Tây Bắc (Nafoods Tây Bắc) bắt đầu đưa vào trồng tại Sơn La từ cuối năm 2017, trên cơ sở liên kết với các HTX, nông dân tại Sơn La gắn với bao tiêu sản phẩm. Chỉ sau vài năm đặt chân lên mảnh đất Tây Bắc, đến năm 2019, chanh leo của Nafoods Tây Bắc đã nhanh chóng khẳng định chỗ đứng, phát triển lên diện tích trên 3.000ha.

Cùng với sự lên ngôi của cây chanh leo, từ khoảng giữa năm 2018, các đại lý thu mua quả chanh leo tại Sơn La cũng bắt đầu mọc lên như nấm sau mưa. Không chỉ tranh mua nguyên liệu trực tiếp với nhà máy của Nafoods Tây Bắc, các đại lý này còn kiêm luôn việc đầu tư, cung cấp giống chanh leo cho nông dân.

Nguy hiểm là đa số giống do các đại lí cung cấp cho nông dân lại là nguồn giống trôi nổi, không rõ nguồn gốc. Hậu quả là đến nay, hàng loạt vùng trồng chanh leo tại Sơn La đang bị dịch bệnh hoành hành, có nguy cơ xóa sổ.

Xã Chiềng Lương (huyện Mai Sơn), với đa số là bà con đồng bào dân tộc thiểu số người Xinh Mun, Thái, Mông...

Từ cuối năm 2017, đầu 2018, cây chanh leo được Nafoods Tây Bắc phối hợp với các HTX ở đây đưa vào trồng, và đã nhanh chóng trở thành cây trồng mang lại cơ hội đổi đời cho bà con, với thu nhập 300 - 400 triệu đồng/ha/năm. Thế nhưng trở lại Chiềng Lương thời điểm này, không khỏi xót xa khi hàng trăm ha chanh leo gần như đã bị xóa sổ.

Tại các tổ sản xuất như HTX Thành Đạt, HTX Thành Công (xã Chiềng Lương), hiện mỗi HTX từng có từ 60 - 70ha chanh leo, với hàng trăm hộ dân tham gia bây giờ chỉ còn lác đác vài hộ mạo hiểm mua giống mới về trồng niên vụ năm 2020.

Đại đa số đã không dám trồng chanh leo nữa do năm 2019, vùng chanh leo xã Chiềng Lương đã tiêu điều vì dịch bệnh. Nguy hiểm nữa là tới nay, vẫn còn không ít hộ dân mua những giống chanh leo trôi nổi, không rõ nguồn gốc xuất xứ mang về trồng.

Từ khi cây chanh leo lên cơn sốt ở khu vực xã Chiềng Lương, từ năm 2018 - 2019, hàng chục đại lý thu mua quả chanh leo, hút dịch đã ra đời, tranh mua nguyên liệu với Nafoods Tây Bắc, đồng thời kiêm luôn vai trò cung cấp giống chanh leo cho nông dân.

Chúng tôi tìm tới hộ anh Lò Văn Th., một chủ đại lý thu mua chanh leo kiêm đại lý bán giống chanh leo tại Bản Lạn, xã Chiềng Lương. Nhà Th thuộc diện khá giả nhất bản, có vài xe tải chuyên đi thu mua chanh leo cung cấp cho các cơ sở hút dịch.

Nhà Th. vẫn còn lủng củng nhiều hộp các - tông đựng giống chanh leo, với rất nhiều nhãn hiệu mập mờ như Zhunhao, Tai-nông..., được quảng cáo là giống nhập khẩu từ Đài Loan.

Anh cho biết đây là nguồn hàng được nhập lại từ một đại lý dưới xã Chiềng Mung (huyện Mai Sơn), đã từng cung cấp giống cho nhiều hộ dân trong vùng.

Th. cũng tiết lộ năm 2018 – 2019, trong khi giống chanh leo do Nafoods Tây Bắc cung ứng chỉ ổn định xoay quanh 30 nghìn đồng/cây thì có thời điểm, những giống chanh leo “nhập khẩu chất lượng cao” này được các đại lí bán tới tay người dân với giá không hề rẻ, có khi tới 45-50 nghìn đồng/cây.

Một vườn chanh leo đã bị nhiễm bệnh tại xã Chiềng Sung (huyện Mai Sơn) chủ vườn cố giữ lại. Ảnh: Lê Bền.

Một vườn chanh leo đã bị nhiễm bệnh tại xã Chiềng Sung (huyện Mai Sơn) chủ vườn cố giữ lại. Ảnh: Lê Bền.

Ghi nhận tại vùng chanh leo xã Chiềng Lương, điều đáng lo ngại là ngay sau khi các diện tích chanh leo bị dịch bệnh phải phá bỏ từ cuối năm 2019, trong vụ xuống giống mới đầu năm 2020 đến nay, có không ít hộ dân vẫn đang mua các giống chanh leo trôi nổi để trồng lại trên chính các diện tích chanh leo từng bị dính dịch bệnh năm 2019.

Nguy hiểm hơn, một số hộ có vườn chanh leo bị bệnh từ năm 2019 hiện vẫn cố giữ lại với hi vọng có thể vớt vát thu hoạch hoặc sử dụng các loại thuốc để chữa trị, khiến nguy cơ lây lan và lưu nguồn bệnh sang các diện tích sạch bệnh...

Tại một số vùng chanh leo mới nổi lên, dịch bệnh cũng đang đe dọa. Điển hình như ghi nhận tại xã Chiềng Sung, vốn trước đây là vựa ngô của huyện Mai Sơn. Tuy nhiên từ cuối 2018 và năm 2019 đến nay, cây chanh leo đã được đưa vào trồng đại trà trên diện rộng để thay thế các diện tích ngô, mía. Từ năm 2019, một số vườn chanh leo tại đây đã bị bệnh tàn phá.

Giống trôi nổi đội lốt giống được công nhận

Theo Cục Trồng trọt (Bộ NN-PTNT), đến thời điểm này, cả nước mới chỉ có 1 giống chanh leo được công nhận là giống chính thức, đó là giống chanh leo LPH04 (Đài Nông 1) cho sản xuất tại vùng Tây Nguyên và các tỉnh vùng miền núi phía Bắc, Bắc Trung Bộ (Quyết định số 4538/QĐ-BNN-TT ngày 05/11/2015 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và PTNT).

 

 

Empty
Một số loại chanh leo không rõ nguồn gốc, được quảng cáo là giống nhập khẩu chất lượng cao và bán cho nông dân tại Sơn La. Ảnh: TL.

Một số loại chanh leo không rõ nguồn gốc, được quảng cáo là giống nhập khẩu chất lượng cao và bán cho nông dân tại Sơn La. Ảnh: TL.

Theo Công ty Cổ phần Nafoods Tây Bắc (Nafoods Tây Bắc), đây cũng là giống chanh leo duy nhất được đưa vào sản xuất tại địa bàn tỉnh Sơn La từ cuối năm 2017 đến nay.

Tuy nhiên qua rà soát tại địa bàn tỉnh Sơn La, khảo sát của Nafoods Tây Bắc cho thấy trên địa bàn tỉnh này thời gian qua đang có hàng chục giống chanh leo khác nhau được các đại lí, HTX, nông dân mua về từ nhiều nguồn khác nhau để đưa vào sản xuất.

Một cán bộ phụ trách phòng kỹ thuật của Nafoods Tây Bắc cho biết: Vụ xuống giống chanh leo đầu năm 2019, công ty đã từng ghi nhận hàng loạt vụ việc giống chanh leo trồi nổi “đội lốt” giống chanh leo Đài Nông 1 của công ty được nông dân mua về trồng tại các vùng nguyên liệu liên kết của công ty với các HTX.

Theo đó, các giống chanh leo trôi nổi thường gieo trong các bầu nhựa đơn sơ, thoạt nhìn rất giống với giống Đài Nông 1 của Nafoods, được đựng trong các thùng các  -tông có nhãn mác của Công ty Nafoods. Song kiểm tra kỹ thì đáy bầu không có chữ dập nổi ghi tên của Nafoods và lô-gô của công ty.

Bầu của các giống trôi nổi không có giá thể mà chỉ có phân và đất, rất dễ thối rễ, mắt ghép không đồng nhất với gốc ghép; không có lớp băng keo quấn quanh mắt ghép...

Đặc biệt, một số giống được đựng trong các thùng các - tông ghi nhãn mác là nhập khẩu nhưng không có nguồn gốc xuất xứ, không có địa chỉ sản xuất, đơn vị nhập khẩu...

Hầu hết bà con đồng bào dân tộc thiểu số, hiểu biết có hạn đã mua phải những giống chanh leo này do sự quảng cáo, tiếp thị của các đại lý. Công ty Nafoods Tây Bắc cũng đã kiểm tra, báo cáo một số vụ việc với chính quyền địa phương về tình trạng này để có biện pháp xử lí.

Làm việc với PV NNVN, Chi cục Trồng trọt và BVTV tỉnh Sơn La chưa có báo báo về tình hình dịch bệnh cụ thể trên cây chanh leo của tỉnh.

Ông Dương Gia Định, Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và BVTV Sơn La cho biết Chi cục hiện đã phối hợp với Nafoods Tây Bắc tiến hành rà soát đánh giá tình hình dịch bệnh, đồng thời phối hợp các chuyên gia đầu ngành về bệnh cây, nhất là với Học viện Nông nghiệp Việt Nam tiến hành kiểm tra lấy mẫu, phân lập bệnh phẩm, xác định nguyên nhân và đưa ra quy trình phòng chống cho chanh leo trên địa bàn tỉnh.

Bên cạnh đó, Chi cục cũng đã khuyến cáo người dân chỉ nên sử dụng giống chanh leo từng năm, không để lưu giống qua năm thứ hai do nguy cơ lưu truyền dịch bệnh.

Về công tác quản lí buôn bán giống chanh leo trên địa bàn tỉnh, ông Định cho biết năm 2018, đã từng xử lí một doanh nghiệp có vi phạm liên quan đến việc kinh doanh, phân phối giống chanh leo trên địa bàn tỉnh Sơn La. Tuy nhiên, ông khẳng định hoạt động kinh doanh, buôn bán giống chanh leo trên địa bàn tỉnh thời gian qua vẫn được triển khai chặt chẽ.

Theo Cục Trồng trọt, bên cạnh giống chanh leo (lạc tiên) Đài Nông 1 đã được công nhận chính thức, hiện nay, có các giống chanh leo đang trong quá trình sản xuất thử gồm: Nafoods, cho sản xuất thử tại vùng Tây Nguyên và Bắc Trung bộ. Giống Quế Phong 1, cho sản xuất thử tại vùng Tây Nguyên và Bắc Trung bộ (Quyết định số 438/QĐ-TT-CCN ngày 20/12/2019 của Cục trưởng Cục Trồng trọt).

Bên cạnh đó, có các giống được nhập khẩu để khảo nghiệm (từ 2015): Trong đó, Công ty Cổ phần Nông nghiệp Đông Phương (năm 2015) gồm 4 giống: TW N 0 .1; TCh258, Dayeh15 và FLY. Công ty TNHH Tư vấn Đông Phương (năm 2015) gồm 3 giống: trái tím Grafting, King, trái tím TW-TSS.I và trái tím Dr.HBF1. Công ty Giống rau quả Trung ương (năm 2016) gồm 01 giống (VG16).

Giá thịt heo cao, sao không chọn cá tra vừa ngon, bổ, rẻ vừa dễ ăn?

Giá thịt heo cao, sao không chọn cá tra vừa ngon, bổ, rẻ vừa dễ ăn?

Thời sự Nông nghiệp 07/08/2020 - 17:11

Trong thời điểm khó khăn hiện nay việc liên kết, tiêu thụ cá tra trong nước và xuất khẩu là vấn đề được quan tâm ở nhiều doanh nghiệp chế biến và người nuôi.

Xuất khẩu thủy sản thuận lợi hơn

Xuất khẩu thủy sản thuận lợi hơn

Thời sự Nông nghiệp 07/08/2020 - 12:05

Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh châu Âu (EVFTA) tạo cú hích lớn đối với các doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản Khánh Hòa.

Việt Nam: 'Giặc nước' gây thiệt hại 2,3% GDP mỗi năm

Việt Nam: 'Giặc nước' gây thiệt hại 2,3% GDP mỗi năm

Thời sự Nông nghiệp 07/08/2020 - 06:35

Một số nghiên cứu dự báo nếu nước biển dâng cao thêm 1m, khoảng 1,77 triệu ha đất sẽ bị nhiễm mặn; khoảng 85% người dân vùng ĐBSCL cần được hỗ trợ về nông nghiệp.

Thông báo xét tuyển công chức

Thông báo xét tuyển công chức

Thời sự Nông nghiệp 06/08/2020 - 17:14

Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn xét tuyển công chức làm việc tại Cục Bảo vệ thực vật và Cục Thú y.

Từ cây ăn quả và nuôi tôm công nghệ mới

Từ cây ăn quả và nuôi tôm công nghệ mới

Thời sự Nông nghiệp 06/08/2020 - 12:18

Phát triển cây ăn quả và nuôi tôm theo công nghệ mới là hai thế mạnh để làm giàu nhanh của nông nghiệp Việt Nam hiện nay.

Sôi động chuyển đổi nông nghiệp vùng Bán đảo Cà Mau

Sôi động chuyển đổi nông nghiệp vùng Bán đảo Cà Mau

Thời sự Nông nghiệp 06/08/2020 - 12:12

Tôm - lúa, lúa - cá, lúa - rau màu, chuyên canh cây ăn quả đang là những mô hình năng động sáng tạo của hàng ngàn hộ vùng Bán đảo Cà Mau.

Vụ nâng cấp thủy lợi Bắc Nghệ An: NAPMU lên tiếng

Vụ nâng cấp thủy lợi Bắc Nghệ An: NAPMU lên tiếng

Thời sự Nông nghiệp 06/08/2020 - 07:01

Liên quan đến dự án ngàn tỷ nâng cấp thủy lợi Bắc Nghệ An, phía NAPMU – Ban quản lý dự án NN-PTNT đã trình bày rõ quan điểm…

Tất cả hàng nông, lâm, thủy sản đều hưởng lợi

Tất cả hàng nông, lâm, thủy sản đều hưởng lợi

Thời sự Nông nghiệp 05/08/2020 - 08:20

Hiệp định EVFTA giữa Việt Nam và Liên minh Châu Âu có hiệu lực từ ngày 1/8/2020 sẽ là cú hích rất lớn cho xuất khẩu, nhất là nông, lâm, thủy sản của Việt Nam.

Nhiều tỉnh ĐBSCL bị thiệt hại nặng do mưa bão số 2

Nhiều tỉnh ĐBSCL bị thiệt hại nặng do mưa bão số 2

Thời sự Nông nghiệp 04/08/2020 - 18:17

Mưa bão liên tiếp mấy ngày qua gây thiệt hại hàng ngàn ha lúa, rau màu, sạt lở bờ sông, tàu đánh cá bị chìm và sập hàng trăm căn nhà của người dân.

Nghệ An: Lợn giống nhiễm bệnh tai xanh chết hàng loạt!

Nghệ An: Lợn giống nhiễm bệnh tai xanh chết hàng loạt!

Thời sự Nông nghiệp 04/08/2020 - 11:00

Không hẹn mà gặp, nhiều khách hàng nuôi lợn tại Nghệ An đồng loạt tố Công ty TNHH Đại Thành Lộc cung cấp lợn giống không đảm bảo.

An ninh nguồn nước - vấn đề sống còn

An ninh nguồn nước - vấn đề sống còn

Thời sự Nông nghiệp 04/08/2020 - 10:12

Nước đang trở thành tâm điểm tại nhiều diễn đàn lớn trên thế giới. Thời gian qua, vấn đề an ninh nguồn nước được Quốc hội đặc biệt quan tâm và cử đoàn giám sát.

ĐBSCL vững tin trước thiên tai kép

ĐBSCL vững tin trước thiên tai kép

Thời sự Nông nghiệp 04/08/2020 - 06:35

Những ngày này ĐBSCL mưa dầm, ai cũng lo ngại, còn doanh nghiệp đắn đo thiệt hại kép giữa thiên tai và Covid.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Ông Vũ Quốc Hùng: Nếu tôi là ông Nguyễn Nhân Chiến...

Ông Vũ Quốc Hùng: Nếu tôi là ông Nguyễn Nhân Chiến...2

Theo ông Vũ Quốc Hùng, nguyên Phó Chủ nhiệm Thường trực Ủy ban Kiểm tra Trung ương, sự việc ở Bắc Ninh là bài học và sự cảnh báo về công tác cán bộ.

Nam Định: Không có thí sinh nào vi phạm quy chế thi môn Ngữ Văn

Nam Định: Không có thí sinh nào vi phạm quy chế thi môn Ngữ Văn

Kết thúc môn thi đầu tiên, tỉnh Nam Định không có cán bộ, giáo viên coi thi và thí sinh dự thi nào vi phạm quy chế.

Về quê của lan đột biến: Từ 'tầm gửi' trên cây đa thành ra bạc tỉ

Về quê của lan đột biến: Từ 'tầm gửi' trên cây đa thành ra bạc tỉ

Năm 1972, đoàn xiếc sơ tán về Cổ Tiết, trèo lên cây đa mắc dây tập đu, thấy loài “tầm gửi” hoa đẹp liền hái xuống cho vài người. Đó chính là lan đột biến.