Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Quả ban là quả gì?

Thứ Năm 24/10/2019 , 08:58 (GMT+7)

Câu hỏi này được đưa ra khi văn bản “Tôi đi học” của nhà văn Thanh Tịnh trong Sách giáo khoa môn Ngữ Văn lớp 8, tập 1, xuất hiện một chi tiết khá độc đáo về quả ban: “Hết co lên một chân, các cậu lại duỗi mạnh như đá một quả ban tưởng tượng”.

Đánh đố học sinh

“Quả ban trong bài là loại quả gì?”. Một số giáo viên Ngữ văn tại quận Cầu Giấy (Hà Nội) cho rằng đó chính là quả của cây ban ở Tây Bắc. Nhưng cây ban ở Tây Bắc (Sơn La, Điện Biên, Lai Châu) chỉ có hoa chứ không có quả.

16-16-42_img_1215
Chi tiết quả ban trong văn bản “Tôi đi học” của nhà văn Thanh Tịnh (Sách giáo khoa Ngữ văn 8, tập 1).

Theo bình luận của một giáo viên chuyên văn: “Phần nhiều giáo viên miền Bắc hiểu quả ban là quả cây ban. Tôi cũng vậy”. Một số giáo viên Ngữ văn tại quận Thanh Xuân (Hà Nội) cho rằng, đó là từ địa phương - quả ban tức là quả bóng (bóng đá). “Quả ban hay quả banh, tức là quả bóng đá. Thầy cô nào biết thì giải thích như vậy cho học sinh hiểu thôi”, một giáo viên chuyên văn tại Hà Nội chia sẻ.

Trao đổi với PV Báo NNVN nhằm giải đáp thắc mắc về chi tiết quả ban trong văn bản “Tôi đi học”, GS.NGND Nguyễn Lân Dũng khẳng định: “Trong hoàn cảnh của văn bản, chi tiết quả ban ở đây có thể được hiểu là quả bóng đá. Quả ban, quả banh hay quả bóng đều có thể được hiểu theo một ý nghĩa là quả bóng đá. Ý nghĩa của chi tiết trong văn bản không thuộc lĩnh vực thực vật học”.

Sau khi đưa ra câu hỏi: “Chi tiết quả ban trong văn bản "Tôi đi học" nghĩa là quả gì?” tại một lớp 8 của trường THCS Marie Curie Hà Nội, kết quả chỉ có khoảng 9 - 12 học sinh (chiếm 30 - 40% trên tổng số 30 em) hiểu được rằng quả ban trong bài chính là quả bóng.

Mặc dù xét trong bối cảnh văn bản chi tiết quả ban nghĩa là quả bóng có thể dễ hiểu, nhưng không phải em học sinh lớp 8 nào cũng biết rõ nghĩa của chi tiết này. “Trong hoàn cảnh này nên có thêm một phần chú thích bên dưới văn bản để các em học sinh dễ hiểu hơn”, ông Nguyễn Lân Dũng nhận xét thêm.

Để giải đáp thắc mắc này của bạn đọc, Ban Tổng biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã trả lời Báo NNVN bằng văn bản như sau:

Trong văn bản “Tôi đi học” của nhà văn Thanh Tịnh (SGK Ngữ văn 8, tập một) có đoạn “…Hết co lên một chân, các cậu lại duỗi mạnh như đá một quả ban trong tưởng tượng”, thì quả ban trong câu trích ở trên là quả bóng. Từ ban vốn là từ mượn tiếng Pháp, nguyên gốc là balle. Khi vào tiếng Việt, từ này được Việt hóa, trong quá trình sử dụng, phạm vi sử dụng của từ này được khuôn định vào lớp từ ngữ địa phương.
 

Cứ dùng giản dị là đá banh

Theo Ban Tổng biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, Ngữ văn là môn tích hợp, nên khi đọc - hiểu văn bản, học sinh phải vận dụng kiến thức ngôn ngữ (tiếng Việt) để giải mã văn bản, trong đó có phần tìm hiểu từ ngữ.

“Các từ ngữ xuất hiện trong văn bản, nếu các em không hiểu thì phải tìm hiểu, tra cứu các từ điển. Trên thực tế, các thầy cô, khi tổ chức dạy - học môn Ngữ văn, căn cứ vào tình hình cụ thể của học sinh để xác định việc giải thích từ ngữ ở mức cần thiết. Từ ban trong văn bản đã nêu, học sinh lớp 8 có thể hiểu được ban là “bóng” qua từ điển, hỏi thầy cô, người thân…”, Ban Tổng biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết.

Ban Tổng biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cũng cho rằng, các từ ngữ khác, nếu chưa hiểu nghĩa, có thể thực hiện theo cách làm tương tự. Từ việc hiểu nghĩa các từ ngữ trong văn bản, kết hợp với những thao tác khác, các em sẽ giải mã văn bản cần tìm hiểu.

Tuy nhiên, Đại tá - Nhà văn Ngô Vĩnh Bình, nguyên Tổng biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội, tác giả biên soạn Tuyển tập Thanh Tịnh, nêu quan điểm: “Ban là nhà văn Thanh Tịnh hay đánh bóng bàn thì giao bóng ông hay nói là giao ban. Theo tôi, cứ nên phổ thông cho dễ hiểu. Còn dùng đá quả ban như trong sách giáo khoa Ngữ văn lớp 8 thì như đánh đố người đọc hiện nay. Sách giáo khoa thì phải trong sáng hóa, đừng để phải giải thích loằng ngoằng. Đây là sách cho học sinh Việt Nam học chứ không phải cho học sinh nước Pháp, cho nên theo tôi cứ dùng giản dị là đá banh”.

Còn PGS.NGND Nguyễn Hoành Khung, chủ biên phần Văn sách giáo khoa Ngữ văn 8 (tập một) chia sẻ: “Thế hệ chúng tôi tất cả đều gọi là ban chứ không nói banh đâu. Có chăng chỉ ở miền Nam (Sài Gòn) mới gọi đá banh. Trong "Số đỏ" của Vũ Trọng Phụng cũng gọi là đá ban. Đá ban hay đá banh thì là một thôi, đều từ phiên âm tiếng Pháp. Còn bây giờ, căn cứ vào thực tế, nếu người ta ít dùng đá ban, từ đá ban ít người hiểu, thì chú thích”.

Theo Ban Tổng biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, văn bản “Tôi đi học” được các tác giả sách giáo khoa Ngữ văn 8 biên soạn trên tinh thần tích hợp giữa các phân môn Văn học, Tập làm văn, Tiếng Việt. Với phân môn Văn học (Đọc - hiểu văn bản), theo cách nghĩ thông thường, các từ ngữ khó, trong văn bản có thể được đưa vào phần chú thích để học sinh tìm hiểu văn bản thuận lợi hơn.

“Tuy nhiên, theo quan điểm của tác giả sách giáo khoa, không phải từ nào khó cũng đưa vào phần chú thích này mà chỉ chọn những từ ngữ được coi là quá khó hoặc được hiểu theo nghĩa riêng trong một văn bản cụ thể. Từ ban không thuộc các trường hợp trên”, Ban Tổng biên tập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam lý giải việc không chú thích cho nội dung này.

Sạt lở đất, 2 người tử vong

Sạt lở đất, 2 người tử vong

Xã hội 06/08/2020 - 10:19

Vụ sạt lở đất đã cướp đi 2 sinh mạng trong một gia đình ở xã vùng cao Phìn Ngan (huyện Bát Xát, Lào Cai).

Nam Định: 8 đối tượng F1 với bệnh nhân 714 được đưa đi cách ly

Nam Định: 8 đối tượng F1 với bệnh nhân 714 được đưa đi cách ly

Xã hội 06/08/2020 - 09:59

Sáng 6/8, 8 đối tượng thuộc diện F1 với bệnh nhân nhiễm Covid-19 ở Hà Nội (BN 714) đã được đưa đi cách ly tập trung.

Bị phạt 5 triệu vì đăng tin 'rởm' tạo sự chú ý trên facebook

Bị phạt 5 triệu vì đăng tin 'rởm' tạo sự chú ý trên facebook

Xã hội 06/08/2020 - 09:58

Tung tin gây hoang mang về dịch Covid-19 để gây chú ý trên Facebook, cô gái ở Thừa Thiên - Huế bị xử phạt 5 triệu đồng.

Khẩn: Tìm người trên chuyến bay VN7198 Đà Nẵng - Hà Nội

Khẩn: Tìm người trên chuyến bay VN7198 Đà Nẵng - Hà Nội

Xã hội 06/08/2020 - 08:25

Tối 5/8, Bộ Y tế thông báo tìm tất cả hành khách trên chuyến bay VN7198 từ Đà Nẵng đến Hà Nội ngày 24/7 do cùng chuyến bay có người nhiễm Covid-19.

Xét nghiệm lần 1, giáo viên người Nam Phi âm tính với Covid-19

Xét nghiệm lần 1, giáo viên người Nam Phi âm tính với Covid-19

Xã hội 06/08/2020 - 08:03

Cơ quan chức năng tỉnh Nghệ An đã có kết quả xét nghiệm Covid-19 đối với giáo viên người Nam Phi sau khi xuất hiện những triệu chứng bất thường…

Hà Nội ghi nhận 1 ca dương tính với SARS-CoV-2 ở Bắc Từ Liêm

Hà Nội ghi nhận 1 ca dương tính với SARS-CoV-2 ở Bắc Từ Liêm

Xã hội 05/08/2020 - 19:57

Hà Nội ghi nhận 1 trường hợp dương tính với SARS-CoV-2 ở Bắc Từ Liêm. Bệnh nhân có lịch trình đi lại phức tạp ở 4 quận và đã từng test nhanh âm tính.

Hải Phòng: Hú vía với kết quả xét nghiệm nhanh Covid-19

Hải Phòng: Hú vía với kết quả xét nghiệm nhanh Covid-19

Xã hội 05/08/2020 - 19:56

Những ngày gần đây, người dân Hải Phòng được phen hú vía khi có 2 trường hợp test nhanh thì dương tính với Covid-19 nhưng sau đó xét nghiệm lại thì âm tính.

Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Bình Định chi viện Đà Nẵng, Quảng Nam chống dịch

Hà Nội, TP.HCM, Hải Phòng, Bình Định chi viện Đà Nẵng, Quảng Nam chống dịch

Xã hội 05/08/2020 - 19:20

Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ khoanh vùng, dập dịch, không để dịch lan rộng, các y bác sĩ trên cả nước "chi viện" cùng Đà Nẵng chống dịch Covid-19.

Phó Chánh Văn phòng Bộ GD&ĐT đột tử khi đi công tác Bắc Kạn

Phó Chánh Văn phòng Bộ GD&ĐT đột tử khi đi công tác Bắc Kạn

Xã hội 05/08/2020 - 19:17

Khoảng 14 giờ ngày 5/8, ông Nguyễn Việt Hùng, Phó Chánh Văn phòng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đã tử vong trên đường đi cấp cứu tại Bắc Kạn.

Trên 5.000 thí sinh ở TP Buôn Ma Thuột phải dời thi sang đợt 2

Trên 5.000 thí sinh ở TP Buôn Ma Thuột phải dời thi sang đợt 2

Xã hội 05/08/2020 - 18:41

Là địa phương có 3 trường hợp mắc Covid-19 nên hơn 5.000 thí sinh ở TP Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) phải dời lịch thi tốt nghiệp THPT sang đợt 2.

Người nhiễm Covid-19 ở Bắc Giang đã đi đâu, tiếp xúc với những ai?

Người nhiễm Covid-19 ở Bắc Giang đã đi đâu, tiếp xúc với những ai?

Xã hội 05/08/2020 - 17:58

Hai người ở Bắc Giang nhiễm Covid-19 đã đi ăn uống ở thành phố Bắc Giang, sau đó một người đến TP Hạ Long, Quảng Ninh.

Quảng Nam tiếp nhận hơn 8 tỷ đồng ủng hộ phòng chống Covid-19

Quảng Nam tiếp nhận hơn 8 tỷ đồng ủng hộ phòng chống Covid-19

Xã hội 05/08/2020 - 17:19

Các ngân hàng, doanh nghiệp đã trao tiền, quà ủng hộ cho tỉnh Quảng Nam để chung tay phòng chống, đẩy lùi dịch bệnh Covid-19.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Thủ tướng chủ trì Hội nghị triển khai Kế hoạch thực thi EVFTA

Thủ tướng chủ trì Hội nghị triển khai Kế hoạch thực thi EVFTA

Sáng 6/8, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc chủ trì Hội nghị trực tuyến triển khai thực thi Hiệp định Thương mại Tự do Việt Nam – Liên minh Châu Âu (Hiệp định EVFTA).

Vụ nâng cấp thủy lợi Bắc Nghệ An: NAPMU lên tiếng

Vụ nâng cấp thủy lợi Bắc Nghệ An: NAPMU lên tiếng

Liên quan đến dự án ngàn tỷ nâng cấp thủy lợi Bắc Nghệ An, phía NAPMU – Ban quản lý dự án NN-PTNT đã trình bày rõ quan điểm…

Về quê đi quay… rớ giàn

Về quê đi quay… rớ giàn

Hôm cuối tuần, thằng Tây, cháu tôi gọi như rối lên: “Ông về nhé. Cháu bố trí cho ông đi quay rớ”. Nghe vậy là tôi đã háo hức, chỉ muốn về ngay trong đêm…