Để thúc đẩy áp dụng các kỹ thuật sản xuất lúa theo hướng sinh thái, hiệu quả bền vững, Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP Cần Thơ đã phối hợp với Viện Nghiên cứu lúa gạo quốc tế (IRRI) tiến hành thực nghiệm thí điểm khuyến khích kinh tế đối với nông dân thực hành sản xuất lúa theo gói canh tác 1 phải 5 giảm và giảm phát thải khí nhà kính.
Nghiên cứu này nằm trong khuôn khổ Dự án “Chuyển đổi nông nghiệp sinh thái để xây dựng hệ thống nông nghiệp và thực phẩm bao trùm và có khả năng phục hồi” (Transitions).
![lan-dau-tien-nong-dan-duoc-thuong-tien-mat-khi-trong-lua-giam-phat-thai-153231_286-153233.jpg Nông dân phấn khởi nhận được tiền thưởng từ chương trình nghiên cứu thực nghiệm thí điểm khuyến khích kinh tế đối với nông dân thực hành sản xuất lúa theo gói canh tác 1 phải 5 giảm và giảm phát thải khí nhà kính. Ảnh: Kim Anh.](https://i.ex-cdn.com/nongnghiep.vn/files/content/2024/07/30/lan-dau-tien-nong-dan-duoc-thuong-tien-mat-khi-trong-lua-giam-phat-thai-153231_286-153233-170548.jpg)
Nông dân phấn khởi nhận được tiền thưởng từ chương trình nghiên cứu thực nghiệm thí điểm khuyến khích kinh tế đối với nông dân thực hành sản xuất lúa theo gói canh tác 1 phải 5 giảm và giảm phát thải khí nhà kính. Ảnh: Kim Anh.
Ngày 30/7, hai đơn vị đã tiến hành sơ kết nghiên cứu thực nghiệm. Tại sự kiện, 38 nông hộ được lựa chọn trao thưởng thí điểm cho hoạt động nghiên cứu này. Đây là lần đầu tiên ở nước ta, nông dân canh tác lúa giảm phát thải khí CO2 được nhận thưởng chính thức bằng tiền mặt.
Cụ thể, 30 hộ đạt mức giảm phát thải dưới 1 tấn CO2 tương đương/ha và 8 hộ đạt mức giảm phát thải trên 1 tấn CO2 tương đương/ha, tổng số tiền thưởng trên 20 triệu đồng.
Mức thưởng này là nguồn động viên, khích lệ các nông dân trực tiếp tham gia canh tác lúa hướng đến sản xuất lúa chất lượng, giảm phát thải, giảm ô nhiễm môi trường.
4 hợp tác xã Khiết Tâm, Quỳnh Phúc, Hiếu Bình và Thịnh Phát (mỗi HTX 50 nông dân) được lựa chọn tham gia thực hiện nghiên cứu, từ tháng 12/2023 - 4/2024.
Hoạt động nghiên cứu bao gồm: tập huấn cho 200 nông dân các HTX về các kỹ thuật sản xuất lúa theo hướng bền vững, phát thải thấp. Đồng thời, tiến hành khảo sát đầu kỳ (đông xuân 2022 - 2023) và khảo sát cuối kỳ (đông xuân 2023 - 2024), nhằm so sánh mức độ áp dụng kỹ thuật và giảm phát thải của nông dân.
![lan-dau-tien-nong-dan-duoc-thuong-tien-mat-khi-trong-lua-giam-phat-thai-153405_796-153406.jpg Việc trồng lúa giảm phát thải giúp xã viên HTX Khiết Tâm tăng lợi nhuận từ 15 - 20% so với canh tác truyền thống. Ảnh: Kim Anh.](https://i.ex-cdn.com/nongnghiep.vn/files/content/2024/07/30/lan-dau-tien-nong-dan-duoc-thuong-tien-mat-khi-trong-lua-giam-phat-thai-153405_796-153406-170548.jpg)
Việc trồng lúa giảm phát thải giúp xã viên HTX Khiết Tâm tăng lợi nhuận từ 15 - 20% so với canh tác truyền thống. Ảnh: Kim Anh.
Đồng thời, cán bộ kỹ thuật nông nghiệp thuộc Trạm Trồng trọt và Bảo vệ thực vật huyện Vĩnh Thạnh và bà con nông dân tham gia nghiên cứu được giới thiệu về công cụ FarMoRe.
Đây là công cụ số, phục vụ ghi chép dữ liệu và đánh giá kết quả canh tác lúa theo hướng bền vững và phát thải thấp. Thông qua công cụ FarMoRe, nông dân hiểu rõ hơn về các thực hành canh tác tác động đến phát thải khí nhà kính ở mức độ nào.
Qua đó, bà con có thêm kiến thức, kinh nghiệm áp dụng các thực hành canh tác lúa tiên tiến, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng tại địa phương nhưng vẫn đảm bảo năng suất.
Công cụ FarMoRe cũng giúp cán bộ kỹ thuật theo dõi, nắm được chi tiết thực hành canh tác của nông dân qua mỗi vụ, từ đó đưa ra tư vấn kỹ thuật phù hợp hơn.
Hơn nữa, việc ghi chép thực hành và đánh giá kết quả sản xuất lúa bằng công cụ số, tiềm năng mở ra cánh cửa đến các thị trường gạo giá trị cao, đòi hỏi dữ liệu theo dõi và chứng minh cho việc đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng cao cho nông dân.
![lan-dau-tien-nong-dan-duoc-thuong-tien-mat-khi-trong-lua-giam-phat-thai-153515_876-153517.jpg Tiền thưởng là nguồn động viên, khích lệ nông dân trực tiếp tham gia trồng lúa giảm phát thải. Ảnh: Kim Anh.](https://i.ex-cdn.com/nongnghiep.vn/files/content/2024/07/30/lan-dau-tien-nong-dan-duoc-thuong-tien-mat-khi-trong-lua-giam-phat-thai-153515_876-153517-170549.jpg)
Tiền thưởng là nguồn động viên, khích lệ nông dân trực tiếp tham gia trồng lúa giảm phát thải. Ảnh: Kim Anh.
Ngoài ra, tất cả nông dân tham gia nghiên cứu đã áp dụng nguyên tắc "1 phải" là sử dụng giống xác nhận; hơn 40 nông dân đã giảm lượng giống và phân hóa học; 100% nông dân áp dụng tưới ngập khô xen kẽ và sử dụng máy gặt đập liên hợp.
Theo các chuyên gia từ IRRI, kết quả giảm phát thải chủ yếu đạt được từ việc giảm sử dụng phân đạm, đốt rơm và áp dụng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ.
Trực tiếp canh tác theo quy trình giảm phát thải, ông Nguyễn Ngọc Huấn, Giám đốc HTX Khiết Tâm đánh giá, lượng giống gieo sạ của xã viên đã giảm từ 150 - 180kg/ha xuống còn 80kg/ha, giảm 10 - 15% lượng phân bón hóa học và khoảng 20% lượng thuốc bảo vệ thực vật.
Đặc biệt, quy trình góp phần thay đổi nhận thức của bà con nông dân trong việc xử lý rơm rạ sau thu hoạch. Thay vì đốt rơm, xã viên cuộn lại đưa ra khỏi đồng, bán với giá 400.000 đồng/ha. Vừa giúp cây lúa giảm ngộ độc hữu cơ, vừa tăng thêm thu nhập hoặc tái sử dụng rơm để ủ làm phân bón, trồng nấm.
![lan-dau-tien-nong-dan-duoc-thuong-tien-mat-khi-trong-lua-giam-phat-thai-153632_868-153633.jpg Kết quả giảm phát thải chủ yếu nhờ vào việc giảm sử dụng phân đạm, giảm đốt rơm và áp dụng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ. Ảnh: Kim Anh.](https://i.ex-cdn.com/nongnghiep.vn/files/content/2024/07/30/lan-dau-tien-nong-dan-duoc-thuong-tien-mat-khi-trong-lua-giam-phat-thai-153632_868-153633-170550.jpg)
Kết quả giảm phát thải chủ yếu nhờ vào việc giảm sử dụng phân đạm, giảm đốt rơm và áp dụng kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ. Ảnh: Kim Anh.
Từ đó, việc trồng lúa giảm phát thải giúp xã viên HTX Khiết Tâm tăng lợi nhuận từ 15 - 20% so với canh tác truyền thống.
Hoạt động khảo sát lần này giúp bà con nông dân làm quen dần với phương thức canh tác lúa bền vững, thân thiện với môi trường. Qua đó, góp phần tích cực vào việc thực hiện Đề án 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng ĐBSCL mà TP Cần Thơ là 1 trong 12 địa phương tham gia.