Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

| Hà Nội 34°C /57%

Sông Đáy ơi...

Thứ Hai 12/02/2018 , 14:30 (GMT+7)

Trong sự may mắn được sinh ra của mỗi con người có sự may mắn được lớn lên bên một dòng sông. Tôi đã lớn lên bên dòng sông Đáy suốt tuổi thơ mình. Trong tâm hồn tôi, sông Đáy là con sông đẹp nhất trong mọi con sông trên thế gian.

Mỗi lần xa quê tôi mong dòng sông dâng lên ngang trời cho tôi nhìn thấy

Cho đôi mắt tôi như hai ổ đất nơi những con bống đến làm tổ giàn giụa nước sông mưa

Sông Đáy ơi chiều nay tôi trở lại

Những con thuyền cổ tích đã bay xa về một miền tức tưởi

Em đã mang đôi môi màu dâu chín sang đò một ngày sông vắng nước

Tôi chỉ gặp những bẹ ngô trắng trên bãi

Chợt nhớ áo em tuột rơi trên bến vắng một trăng xưa

 

Đấy là những câu thơ tôi viết về sông Đáy. Đó không phải một con sông trong trí tưởng tượng mà là một con sông có thật đã chảy qua cuộc đời tôi. Trong sự may mắn được sinh ra của mỗi con người có sự may mắn được lớn lên bên một dòng sông. Tôi đã lớn lên bên dòng sông Đáy suốt tuổi thơ mình. Trong tâm hồn tôi, sông Đáy là con sông đẹp nhất trong mọi con sông trên thế gian.

Chuyến đi kỳ vĩ đầu tiên trong cuộc đời tôi là chuyến đi từ bờ này sang bờ kia của sông Đáy. Đó là ngày mẹ cho tôi theo mẹ về ăn giỗ quê ngoại của mẹ. Có những chiều mẹ tôi sang sông về muộn. Tôi ra bờ sông chờ mẹ. Từ bờ bên kia xa xôi như chân trời vọng tiếng gọi đò của mẹ da diết đến run người. Giờ mẹ tôi đã mất và mất cả bến đò xưa.

Lớn lên, tôi hiểu một điều quan trọng là sông Đáy nuôi lớn tâm hồn lũ trẻ làng tôi và đã nuôi người làng tôi trong những năm nghèo đói. Và thứ đặc sản của sông Đáy đã nuôi người làng tôi là hến. Hồi còn sống ở quê, những trưa mùa hạ tôi thường theo người làng đi bắt hến. Hến nhiều và dày như sỏi dưới đáy sông. Chỉ cần đưa tay xuống mặt cát vốc hến lên. Chỗ nào sâu hơn thì người ta dùng dậm để cào hến. Mẹ tôi nấu hến với khoai lang, khoai sọ, sắn, bầu bí và các loại rau dại để nuôi anh em tôi lớn lên làm người.

Những năm gần đây, mỗi lần về quê ăn Tết, tôi thường ra bờ sông trong hoàng hôn nhìn về phía bờ bên kia. Tôi muốn đi ngược lại thời gian để được sống lại một lần nữa và một lần nữa được mang cảm giác của những người xa quê trở về trong một ngày cuối năm. Đó là những ngày nắng hanh chợt hừng lên và cả triền sông làng quê rực vàng hoa cải. Đứng ở bên này sông, cho dù không nhận rõ mặt những cô gái làng đang rửa lá dong xanh dưới bến để chuẩn bị gói bánh chưng thì tôi vẫn cảm thấy hơi ấm thân thương của những giọng nói và những gương mặt người làng tôi từ phía ấy tràn vào tôi.

Tôi không bao giờ quên được những ngày tháng sau khi chiến tranh kết thúc. Quán nước chè xanh dưới gốc đa đầu con đường chạy từ bến sông lên đê đã trở thành một trạm thông tin vô cùng quan trọng của làng. Những ngày tháng đó, sự đợi chờ lớn lao nhất của người làng tôi là đợi chờ sự trở về của những người lính.

Con sông Đáy không phải quá rộng, vì thế ngồi trong quán nước nhìn sang bến nước bờ bên kia, bà bán quán có thể nhận được người đang gọi đò qua sông là đàn ông hay đàn bà và nhất là những người lính bởi chiếc mũ cối họ đội và chiếc ba lô khoác sau lưng. Mỗi khi nhận ra có một người lính đang đợi đò qua sông thì tất cả những người đang làm việc trên cánh bãi ở bên này sông rối rít cả lên. Họ gọi nhau í ới thông báo có một người lính trở về. Họ ngừng hết mọi công việc để hướng về bên kia sông. Họ giục ông lái đò nhanh nhanh chèo đò sang đón người về.

Có người còn gọi to sang bên kia sông hỏi rằng đó có phải người làng Chùa không. Sau khi đón được khách, nếu người lính đó là người làng Chùa thì ông gọi to thông báo cho những người làng đang đứng chờ trên bến sông biết. Ngay sau khi nhận được thông tin từ ông lái đò, bà bán quán ngay lập tức sai đứa cháu chạy thật nhanh vào làng thông báo cho gia đình của người lính rằng anh ấy đã trở về. Tôi đã từng chứng kiến một vài lần cảnh tượng ấy. Bây giờ ngồi nhớ lại, tôi vẫn không cầm được nước mắt vì xúc động, vì những năm tháng mất mát đau thương nhưng kiêu hãnh và đẹp đẽ nhường nào.

Nhưng giờ đây, khi đứng bên bờ con sông tôi cảm thấy như đang ở bên cạnh một người đau ốm nhiều năm. Thực sự là sông Đáy đang ốm đau và chết từng khúc một. Có những đoạn sông Đáy như là một con mương nhỏ và nước đục đen. Khi lên mười tuổi, tôi vẫn ra sông Đáy câu cá vào mùa nước lên. Sông Đáy thuở ấy có đủ các loại cá chép, trôi, trắm, chày, bò, nghạnh, trạch trấu, thờn bơn, bống, thè be... rồi trai, hến, mẹ ghẻ, trùng trục... cùng với nhiều loại rong như rong lá lúa, rong đuôi chó, rong tóc tiên...

Thế mà bây giờ tất cả đã ra đi. Tôi ở Hà Đông, ngày ngày đi qua sông Nhuệ mà thấy gai người. Gọi là sông mà chỉ là một vũng nước. Nước đen ngòm tỏa mùi tanh hôi. Những con sông như sông Nhuệ không tự chết mà bởi chúng ta đã tự tay giết chết. Người ta vứt đủ thứ xuống sông trước nhà họ, túi ni lông, các loại rác, xác súc vật, vỏ chai lọ, kim tiêm, quần áo rách... Vào một số ngày lễ trong năm đặc biệt vào ngày Tết ông Công, ông Táo, hàng trăm người ra sông phóng sinh cá và thả luôn những chiếc túi ni lông đựng cá xuống sông. Đúng là bi hài. Làm lễ phóng sinh để cầu những điều tốt lành cho mình nhưng lại gián tiếp giết chết những điều tốt lành ấy. Bởi một trong những điều tốt lành là đến từ một môi trường sạch sẽ.

Việc vứt rác xuống sông, hồ của người dân đâu phải vì người dân không còn nơi nào để tiêu hủy rác. Nhưng ý thức của người dân rất vô trách nhiệm và chính quyền cũng không có một chiến lược lớn để bảo vệ những con sông. Con gái tôi học ngành công nghệ môi trường tại một đại học Mỹ. Một lần tôi đi cùng con gái qua một hồ nước, cháu quan sát và dừng xe lại. Cháu phát hiện ra có dấu hiệu hồ nước bị ô nhiễm. Ngay hôm sau, những sinh viên trong nhóm của cháu đã đến hồ nước đó quan sát và lấy mẫu nước về xét nghiệm rồi làm một báo báo khoa học kỹ lưỡng về nguồn nước ở hồ nước đó.

Người Mỹ đã dạy cho các sinh viên của họ một điều vô cùng quan trọng: đó là ý thức và trách nhiệm với môi trường mình đang sống. Liệu chúng ta có những sinh viên có ý thức như thế với môi trường trên mảnh đất mình đang sống không? Tôi thực sự nghi ngờ. Tôi đã từng đứng như một kẻ ngớ ngẩn nhìn mãi một tấm biển "Xin đừng ngắt hoa", "Xin đừng giẫm lên cỏ" hay "Xin đừng đái bậy"... Một cái biển nhỏ tưởng như bị nuốt chửng bởi những ngôi nhà chọc trời đang ngày một mọc lên như nấm nhưng làm cho không ít người trong chúng ta nhức nhối. Nhức nhối bởi cái biển nhỏ ấy đã có ở những nơi đó hết năm này đến năm khác mà nó sẽ còn ở đó rất lâu.

Chẳng lẽ không có dấu hiệu gì về sự thay đổi của chúng ta sao? Cái gì đã làm cho chúng ta trở nên như vậy? Đó chính là chúng ta đã đánh mất lòng tự trọng, đánh mất khả năng rung động trước những vẻ đẹp, đánh mất khát vọng về một thế gian yên bình và đẹp đẽ và vì chúng ta chứa đầy sự ích kỷ, tham lam và vô cảm trong con người chúng ta. Hành động chúng ta vứt một cọng rác xuống nơi công cộng, xuống dòng sông hay hồ nước chỉ mất một vài giây. Nhưng hành động chúng ta biết cúi xuống nhặt cọng rác đó lên phải mất cả trăm năm. Một trăm năm chỉ là một cách nói về con đường hình thành một hành xử văn hóa của con người. Và đấy chính là điều tôi muốn nói đến.

Chỉ mới mấy chục năm mà sông Đáy bây giờ như một lạch nước nhỏ, lờ đờ trôi như một kẻ vô hồn. Và những mùa câu sông, những buổi trưa bắt hến... đã chìm vào quá khứ. Cái chết của thiên nhiên chính là báo hiệu cho cái chết của con người. Có những đêm ngồi trên hiên nhà nhìn lên bầu trời đầy sao, tôi cảm thấy linh hồn những dòng sông mà chúng ta giết chết đang trôi trong vũ trụ vô tận, và bên linh hồn của dòng sông là linh hồn những người làng tôi. Tất cả đang ra đi và mang theo những vẻ đẹp giản dị nhưng thiêng liêng của một đời sống.

Vĩnh biệt người cả đời viết nhạc cho thiếu nhi

Vĩnh biệt người cả đời viết nhạc cho thiếu nhi

Văn hóa 29/03/2020 - 10:36

Nhạc sĩ Phong Nhã, người cả đời chỉ đam mê sáng tác cho lứa tuổi nhi đồng, đã qua đời ngày 28/3, hưởng thọ 96 tuổi.

Diễn viên Mai Phương qua đời ở tuổi 35

Diễn viên Mai Phương qua đời ở tuổi 35

Văn hóa 28/03/2020 - 21:29

Diễn viên Mai Phương vừa qua đời tối 28/3, ở tuổi 35, sau hai năm chống chọi với căn bệnh ung thư phổi.

Tình yêu hoang dã đượm tính nhân văn

Tình yêu hoang dã đượm tính nhân văn

Văn hóa 28/03/2020 - 06:10

Đã lâu lắm rồi tôi mới được đọc cuốn tiểu thuyết dịch hay như thế...

Tiểu thuyết Số Đỏ chờ vận may điện ảnh

Tiểu thuyết Số Đỏ chờ vận may điện ảnh

Văn hóa 27/03/2020 - 06:15

Giữa mùa Covid-19, dự án phim “Số đỏ” vẫn hào hứng khởi động để tuyển chọn diễn viên. Liệu tiểu thuyết “Số đỏ” có gặp vận may điện ảnh?

'Tình yêu và tham vọng' hứa hẹn phá kỷ lục người xem

'Tình yêu và tham vọng' hứa hẹn phá kỷ lục người xem

Văn hóa 26/03/2020 - 09:12

Mỗi tuần chỉ phát sóng VTV3 vào lúc 21h30 thứ hai và thứ ba, “Tình yêu và tham vọng” mang đậm dấu ấn một bộ phim về thương trường.

Vừa chiếu ‘Đừng bắt em phải quên', VTV đã bắt phim phải ngừng

Vừa chiếu ‘Đừng bắt em phải quên', VTV đã bắt phim phải ngừng

Văn hóa 25/03/2020 - 09:21

Bộ phim "Đừng bắt em phải quên" chỉ mới ra mắt 9 tập trên VTV1, đã tạm dừng để nhường sóng cho bộ phim tuyên truyền về phòng chống Covid-19.

Tuần lễ 'Tôi yêu bánh mì Sài Gòn'

Tuần lễ 'Tôi yêu bánh mì Sài Gòn'

Văn hóa 24/03/2020 - 09:53

Sở Du lịch TP.HCM phối hợp Hiệp hội Văn hóa Ẩm thực Việt Nam tổ chức tuần lễ “Tôi yêu bánh mì Sài Gòn” từ ngày 24-31/3.

Google Doodle tôn vinh bánh mì Việt Nam

Google Doodle tôn vinh bánh mì Việt Nam

Văn hóa 24/03/2020 - 09:21

Bánh mì là một trong những món ăn mang tính biểu tượng gợi nhớ đến Việt Nam trong lòng người dân và du khách quốc tế.

Người mẫu Việt Nam cũng mệt mỏi vì Covid-19

Người mẫu Việt Nam cũng mệt mỏi vì Covid-19

Văn hóa 24/03/2020 - 06:45

Chương trình “Người mẫu Việt Nam” tạm ngưng ghi hình vì người cầm trịch là siêu mẫu Võ Hoàng Yến phải cách ly tập trung.

Phát hành miễn phí cẩm nang giao dịch nhiều nhất thế giới về phòng chống Covid-19

Phát hành miễn phí cẩm nang giao dịch nhiều nhất thế giới về phòng chống Covid-19

Văn hóa 21/03/2020 - 10:46

100 nghìn cuốn sách “Dịch Covid-19: Hiểu rõ và phòng ngừa đúng cách” được phát hành miễn phí từ ngày 23/3, như một cách chung tay khống chế đại dịch toàn cầu.

Giới họa sĩ hào hứng vẽ tranh cổ động chống Covid-19

Giới họa sĩ hào hứng vẽ tranh cổ động chống Covid-19

Văn hóa 20/03/2020 - 13:06

4 tác phẩm tiêu biểu nhất từ cuộc vận động sáng tác ngắn hạn tranh cổ động phòng chống Covid-19 đã được chọn để phục vụ tuyên truyền trên cả nước.

'Cảo thơm lần giở' cùng Hữu Ngọc

'Cảo thơm lần giở' cùng Hữu Ngọc

Văn hóa 20/03/2020 - 10:29

Ở tuổi 102, nhà văn hóa Hữu Ngọc trình bày bộ sách “Cảo thơm lần giở” do NXB Kim Đồng ấn hành, gồm 2 tập với gần 900 trang in.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Vỡ lẽ

Vỡ lẽ

Lên Thủ đô, hôm đầu Hải và Dung tá túc trong một nhà nghỉ. Hôm sau, họ tìm nhà, và thật may mắn, thuê được một căn hộ tập thể trên tầng 10 của một chung cư, với giá rất hợp lý, chỉ 5 triệu đồng một tháng.

Giải cứu V-League

Giải cứu V-League

Khi Việt Nam chưa bước qua đỉnh dịch Covid-19, nhiều ý tưởng để bóng lăn trở lại trên sân cỏ được tính đến nhưng hầu hết đều chưa nhận được sự đồng thuận.

15 món ăn dân tộc đặc trưng vùng hồ Ba Bể

15 món ăn dân tộc đặc trưng vùng hồ Ba Bể

Ban Chủ nhiệm Dự án bảo tồn và phát huy một số di sản văn hóa dân tộc công bố 15 món ẩm thực dân tộc đặc trưng vùng hồ Ba Bể.

Kiểng tết độc, lạ hút hàng

Kiểng tết độc, lạ hút hàng

Chị Loan trước đây là một chủ nhân của vườn kiểng nổi tiếng về bộ sưu tập kiểng thú bằng hoa mẫu đơn, nay chị mở rộng kinh doanh thêm mặt hàng si rô kiểng.