Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Cạn dòng Mekong: Bài 6 - Câu chuyện cá linh

Chủ Nhật 11/08/2019 , 14:02 (GMT+7)

Trách trời hay trách đất đây? Ngồi than thân trách phận thì có thay đổi được không hay chính mình phải thay đổi để thích ứng? 

Lời tòa soạn:

Xích Lô - tác giả bài viết là ông Lê Minh Hoan, Bí thư Tỉnh ủy Đồng Tháp. Tác giả nói câu chuyện cá linh nhưng chính là câu chuyện thời sự, cam go bậc nhất mà ĐBSCL đang đối mặt. Đó cũng chính là những lo lắng, trăn trở tầm quốc gia đại sự. Trân trọng giới thiệu bài viết này tiếp nối loạt bài dài kỳ “Cạn dòng Mekong” mà Báo NNVN đã đăng tải.

"Tháng Bảy nước nhảy khỏi bờ", ông bà mình đã đúc kết như vậy. Tháng Bảy như mọi năm là đã có một đặc sản vùng sông nước mỗi khi lụt lên, lũ về. Đó là con cá linh non.

"Nước không chưn sao gọi nước đứng. Cá không thờ sao gọi cá linh".

Người Đồng Tháp xa quê cũng nhớ, mà người Sen Hồng ở lại càng nhớ, nỗi nhớ mùa cá linh non, một loài cá nhỏ xíu xuôi theo dòng Mê-kông đổ về xứ mình, lớn dần theo từng con nước, rồi bỗng dưng mất hút...

Ấy vậy mà năm nay, tháng Bảy đến rồi, nước hổng thấy đâu và cá linh cũng chưa thấy về. Người ta nói năm nay nước sẽ không cao như mọi năm nữa, nguyên nhân là "thiên tai" cộng hưởng với "nhân tai", biến đổi khí hậu, mưa gió thất thường và hệ quả của các đập thuỷ điện ở thượng nguồn.

Đánh bắt cá linh. Ảnh: Lê Hoàng Vũ

Người thèm hương vị con cá linh đầu mùa thấy buồn buồn, thiếu thiếu. Nhưng có lẽ buồn nhứt là bà con nông dân. Hết "sống chung với lũ", giờ chắc phải chịu cảnh "sống chung với hạn"?!?

Nhớ mấy năm trước còn tận dụng mùa nước về để nuôi tôm nuôi cá, rồi giờ sao đây? Rồi nào nghề đóng xuồng ghe, đan lờ đan lọp, dệt chày dệt lưới, giờ thì sao đây? Nhớ ngày nào quay kín đê bao để làm lúa ba vụ, giờ làm sao đây?

Quê mình mà hổng có lũ về theo quy luật bao đời thì còn gì là một vùng đất nước ngọt quanh năm tưới khắp ruộng đồng, còn gì là phù sa để có biển lúa vàng, có những khu vườn quanh năm cây xanh, trái ngọt. Trách trời hay trách đất đây?

Mà ngồi than thân trách phận thì có thay đổi được không hay chính mình phải thay đổi để thích ứng? Câu chuyện biến đổi khí hậu, chuyện tác động của các đập thuỷ điện thượng nguồn chặn dòng nước và phù sa thì đã và đang nói mãi rồi. Hay là, mình phải tự cứu mình thôi, hổng lẽ ngồi "bó tay, bó chân?".

Trời không "chìu" con người thì con người phải "chìu" theo ông trời chớ biết sao bây giờ? Thuận thiên mà!

Cá linh - một sản vật của ĐBSCL mùa nước nổi. Ảnh: Lê Hoàng Vũ

Mà đâu phải tới bây giờ mới không còn hình ảnh một bồng bằng "trên tôm dưới cá" đâu! Con người sinh ra ngày càng đông, mà thiên nhiên hình như đâu có nở nồi theo kịp, thậm chí, chính bàn tay của con người góp phần làm cạn kiệt tài nguyên. Vậy, muốn tồn tại con người phải có cách nghĩ khác, cách làm khác.

"Cái khó phải làm ló cái khôn, chớ không được bó cái khôn"! Trăm năm nước, những con người khẩn hoang đã chống chịu và chinh phục với thiên nhiên khắc nghiệt, thì trăm năm sau con người sẽ vẫn không cam chịu.

Thì đã có nghị quyết rồi, có chủ trương rồi. Nước không còn dồi dào thì chuyển sang cây trồng, vật nuôi khác ít cần nước hơn. Phù sa không nhiều thì thay đổi quy trình sản xuất để phục hồi chất dinh dưỡng trong đất.

Người ta dùng phương pháp tưới nhỏ giọt mà làm xanh ngát cả cánh đồng giữa sa mạc khô cằn. Người ta còn tạo ra những giá thể để nuôi lớn từng luống hoa, khóm cây trong điều kiện khan hiếm nước ngọt. 

Nói là nói vậy, nhưng thay đổi đâu là việc dễ dàng với hàng triệu nông dân quanh năm suốt tháng có khi không ra khỏi được thửa ruộng, miếng vườn.

Còn những khoảng trống mênh mông giữa cách làm ngắn hạn mùa vụ với kế hoạch chuyển đổi dài hạn, giữa những lý thuyết hàn lâm và thực tế hàng ngày trên ruộng vườn.

Thu hoạch cá linh. Ảnh: Lê Hoàng Vũ

Thắc thỏm ăn đong từng mùa, vụ này chưa thu hoạch xong là đã phải chuẩn bị gối đầu vụ mới rồi. Rồi trong một ô bao, người muốn chuyển đổi người thì không. Vườn trong ruộng, rau màu vây quanh đồng lúa. Lại xuất hiện xung đột lợi ích do xung đột cách làm.

"Trời nắng tốt dưa, trời mưa tốt lúa" mà! Mỗi lần thay đổi là biết bao câu hỏi đặt ra. Hỏi thì dễ, nhưng tìm ra câu trả lời mới khó. Chuyển đổi sang trồng cây khác, vật nuôi khác không khó nhưng có bảo đảm đầu ra không gặp rủi ro không, hay "tránh vỏ dưa lại gặp phải vỏ dừa"?

Nếu đúng theo những gì các chuyên gia dự báo và khuyến cáo thì đây lại là một bước ngoặt lớn cho Đồng bằng. Có anh nông dân thốt lên: "Nếu không thay đổi là chết, tôi không thể khoanh tay mà chờ chết"!

Đúng rồi, nhưng đúng hơn nữa là cả hệ thống phải thay đổi để dẫn dắt hàng triệu nông dân cùng thay đổi theo. Phải có kế hoạch đồng bộ và chính sách khả thi kèm theo. Người nông dân phải được huấn luyện để có đủ kỹ năng ứng phó và thích nghi với sự thay đổi của biến đổi khí hậu và xu thế của thị trường.

Nhiều kiến giải tâm huyết rồi, nhiều nghị quyết, chủ trương rồi, nhưng người nông dân phải "mắt thấy, tai nghe", phải chứng minh cho bà con bằng những mô hình kèm theo những con số có thể định lượng được.

Nước không tràn đồng thì tôm cá sẽ ít đi, những ngành nghề sinh kế từ mùa nước nổi, như: đánh bắt, nuôi trồng thuỷ sản, đóng xuồng ghe, làm ngư cụ sẽ có thể mai một dần. Vậy là, phải có kế hoạch chuyển đổi, phải tạo ra ngành nghề mới, dạy nghề mới và hỗ trợ kinh phí để thực hiện. Trăm nỗi lo!

"Canh chua điên điển, cá linh. Ăn chỉ một mình nên chẳng biết ngon"! Bông điên điển vẫn trổ vàng như đã hẹn ước dọc theo các dòng kinh, nhưng con cá linh non vẫn chưa thấy về! 

Cạn dòng Mekong

Bài 1 - Khô ráo giữa mùa nước nổi

Bài 2 - Kịch bản nào cho sản xuất không có lũ?

Bài 3 - Tứ giác Long Xuyên đóng cống giữa mùa lũ, chuyện chưa từng có

Bài 4 - Những làng chài khô lưới bên sông Tiền

Bài 5 - Phập phồng sông nước

 

Cầu 1.000 tỷ bắc qua sông Ninh Cơ chính thức thông xe

Cầu 1.000 tỷ bắc qua sông Ninh Cơ chính thức thông xe

Xã hội 28/05/2020 - 11:25

Sáng 28/5/2020, cầu Thịnh Long bắc qua sông Ninh Cơ, kết nối hai huyện ven biển Nghĩa Hưng và Hải Hậu (Nam Định) chính thức được thông xe.

Tăng cường an toàn trường học, phòng chống tai nạn thương tích

Tăng cường an toàn trường học, phòng chống tai nạn thương tích

Xã hội 28/05/2020 - 07:45

Sau vụ 18 học sinh Trường THCS Bạch Đằng (quận 3, TP.HCM) bị thương, trong đó một em tử vong do cây phượng đổ, Sở GD-ĐT TP.HCM đã ra văn bản khẩn.

Tây Nguyên có nguy cơ hết voi

Tây Nguyên có nguy cơ hết voi

Xã hội 28/05/2020 - 06:01

Những năm 1990, số voi hoang dã của Việt Nam còn khoảng 1.500 – 2.000 cá thể. Tuy nhiên, đến thời điểm này còn chưa tới 150 cá thể voi hoang dã.

Yêu cầu Hoàng Quân bàn giao căn hộ cho khách hàng đặt cọc thuê đã ký

Yêu cầu Hoàng Quân bàn giao căn hộ cho khách hàng đặt cọc thuê đã ký

Xã hội 28/05/2020 - 05:13

Sở Xây dựng Khánh Hòa vừa có văn bản yêu cầu Cty Hoàng Quân phải bàn giao căn hộ cho khách hàng theo hợp đồng đặt cọc thuê đã ký.

Quảng Trị còn 335 người cách ly phòng Covid-19

Quảng Trị còn 335 người cách ly phòng Covid-19

Xã hội 27/05/2020 - 22:09

Tỉnh Quảng Trị vẫn còn 335 người thuộc diện cách ly tập trung 14 ngày để phòng Covid-19.

Một tàu cá Quảng Trị mất tích trên biển

Một tàu cá Quảng Trị mất tích trên biển

Xã hội 27/05/2020 - 22:04

Cơ quan chức năng tỉnh Quảng Trị đang tích cực phối hợp tìm kiếm tàu cá mang số hiệu QT-95645-TS mất tín hiệu khi khai thác thủy sản trên vùng biển xa.

Ninh Thuận: Lốc xoáy khiến 110 nhà bị tốc mái, sập

Ninh Thuận: Lốc xoáy khiến 110 nhà bị tốc mái, sập

Xã hội 27/05/2020 - 19:14

Mưa dông đầu mùa kèm theo lốc xoáy xảy ra trên địa bàn huyện Bác Ái (Ninh thuận) đã làm 110 nhà bị tốc mái, sập.

Tiền Giang: Sạt lở mùa khô, cắt đứt giao thông một tuyến đường

Tiền Giang: Sạt lở mùa khô, cắt đứt giao thông một tuyến đường

Xã hội 27/05/2020 - 18:39

Đoạn đê bị sạt lở có chiều dài gần 30m, ăn sâu vào bên trong khoảng 6m, cắt đứt giao thông qua ven kênh 28 ấp An Lợi, xã Đông Hoà Hiệp, huyện Cái Bè.

Công an Bắc Ninh: Chưa có chứng cứ công ty Nhật hối lộ

Công an Bắc Ninh: Chưa có chứng cứ công ty Nhật hối lộ

Xã hội 27/05/2020 - 17:33

Công an Bắc Ninh cho rằng "chưa có chứng cứ" về việc Công ty Tenma Nhật Bản hối lộ hơn 5 tỷ đồng cho quan chức thuế, hải quan của tỉnh.

Sa Pa nhiệt độ giảm mạnh

Sa Pa nhiệt độ giảm mạnh

Xã hội 27/05/2020 - 17:30

Mưa lớn kéo dài làm nhiệt độ các địa phương tại Lào Cai giảm sâu, đặc biệt tại Sa Pa có rét đậm. Đêm 27/5, nhiệt độ ở Sa Pa xuống dưới 19 độ C.

3 học sinh tử vong do đuối nước

3 học sinh tử vong do đuối nước

Xã hội 27/05/2020 - 12:24

Sau khi tan học, 1 nhóm học sinh nhảy xuống hố nước tắm, trong đó có 3 em không may bị trượt vào lỗ nước sâu dẫn đến đuối nước, tử vong.

Hất tung cảnh sát giao thông lên nắp capo

Hất tung cảnh sát giao thông lên nắp capo

Xã hội 27/05/2020 - 08:53

Không những không chấp hành hiệu lệnh dừng xe của CSGT, tài xế xe Huyndai i10 ở huyện Hương Sơn (Hà Tĩnh) còn rú ga bỏ chạy, hất tung một chiến sĩ lên nắp capo.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Thái Nguyên có tân Bí thư Tỉnh ủy

Thái Nguyên có tân Bí thư Tỉnh ủy

Bà Nguyễn Thanh Hải - Trưởng ban Dân nguyện Quốc hội vừa được Bộ Chính trị phân công giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên.

Diệu kỳ sầu riêng Musang King 'ghép gửi' trên cây sầu riêng Ri 6

Diệu kỳ sầu riêng Musang King 'ghép gửi' trên cây sầu riêng Ri 6

Nhờ kỹ thuật ghép trên cây sầu riêng Ri 6 mà vỏn vẹn chỉ 18 tháng sau nhà vườn Nguyễn Công Thành ở Bến Tre đã thu hoạch được trái sầu riêng Musang King.

Tàn giấc mơ hoa

Tàn giấc mơ hoa

Anh Quân người xóm Đường (xã Mê Linh, huyện Mê Linh, TP Hà Nội) cầm sợi dây giật mạnh một cái, tiếng động cơ của chiếc máy bơm công suất cao vang lên giòn giã.