Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Liêm chính học thuật: 'Cọp' trong sách nghiên cứu về cọp

Thứ Năm 15/10/2015 , 07:25 (GMT+7)

Tác giả Nguyễn Thanh Lợi đã “tham khảo” gần như nguyên vẹn hơn 50 trang sách của TS Phan Thị Hoa Lý vào sách của mình với đầy đủ các tiêu mục nhỏ.../ Sao chép trong "Lịch sử báo chí cách mạng"

“Cọp”, phương ngữ Nam bộ để chỉ hành vi “cầm nhầm” của người khác. Tác giả Nguyễn Thanh Lợi khi viết cuốn “Cọp trong văn hóa dân gian”, NXB Văn hóa Thông tin, 2014, đã “cọp” nhiều nội dung từ sách của TS Phan Thị Hoa Lý (Viện Nghiên cứu Văn hóa - Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam).

“Tham khảo” cả chương

Cuốn “Cọp trong văn hóa dân gian” là sách in trong Dự án được Nhà nước tài trợ dành cho Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam. Sách dày 652 trang, trong đó có 354 trang nội dung, gần 300 trang phụ lục.

Chính văn trong 354 trang nội dung gồm 3 phần: Cọp trong thiên nhiên (tr. 13-46); Cọp trong lịch sử (tr. 47-102); Cọp trong văn hóa dân gian (tr. 102-341). Trong đó, phần 3 - Cọp trong văn hóa dân gian - ở Việt Nam, được tác giả khảo sát trên 9 bình diện là: Cọp trong ngôn ngữ; Cọp trong văn học dân gian; Cọp trong tín ngưỡng dân gian; Cọp trong di tích; Cọp trong lễ hội, trò diễn; Cọp trong địa danh; Cọp trong mỹ thuật; Cọp trong y học; Cọp trong đời sống hiện đại.

Đáng lưu ý là phần “Cọp trong lễ hội, trò diễn” có 58 trang nội dung (239-296) viết về lễ hội múa Bệt đuổi hổ ở Quỳnh Phụ (Thái Bình) thì gần như toàn bộ phần này tác giả Nguyễn Thanh Lợi đã chép lại của TS Phan Thị Hoa Lý. Cụ thể, trong cuốn “Lễ hội làng Vọng Lỗ và văn hóa dân gian xã Quỳnh Hoan (huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình)”, NXB Lao động (2011), Phan Thị Hoa Lý đã dành toàn bộ chương 2 gồm 54 trang (tr. 33-86) để viết về lễ hội Tuân Tòng sự tích - còn gọi là lễ hội múa Bệt đuổi hổ.

Tác giả Nguyễn Thanh Lợi đã “tham khảo” gần như nguyên vẹn hơn 50 trang sách của TS Phan Thị Hoa Lý vào sách của mình với đầy đủ các tiêu mục nhỏ như: Nguồn gốc lễ hội; Cơ sở thờ tự; Quy trình lễ hội; Tại sao lại có tên gọi “ông Bệt”?; Các hoạt động văn nghệ, vui chơi, giải trí trong lễ hội…

Dưới đây, chúng tôi xin trích dẫn cụ thể như sau:

TS Phan Thị Hoa Lý viết: “Ngày 5/5/2007 (tức ngày 20/3 âm lịch), chúng tôi phỏng vấn ông Trần Đình Thước, 87 tuổi, người làng Vọng Lỗ và được ông cho biết: “Đức Thánh Cả có từ thế kỷ XVIII, đời vua Duệ Vương, là thiên thần. Duệ Vương triệu binh đánh giặc, cầu tài. Đức Thánh Cả xung phong đi đánh giặc, biến hóa, đội lốt hổ để đánh giặc. Đánh thắng giặc rồi, ông chạy về đình Tượng. Trước khi thác sinh, ông đánh nhau với ba ông: Đệ Nhị, Đệ Tam, Đệ Tứ rồi chạy ra miếu Go và mất ở đó. Từ đó, hằng năm, rằm tháng 2 và rằm tháng 8, làng có lệ rước đức Thánh Cả từ đình Tượng ra miếu làm lễ, đến ngày 16 thì rước trở về đình Tượng” (tr. 33).

Tác giả Nguyễn Thanh Lợi viết: “Ông Trần Đình Thước (87 tuổi) người làng Vọng Lỗ cho biết: “Đức Thánh Cả có từ thế kỷ XVIII, đời vua Duệ Vương, là thiên thần. Duệ Vương triệu binh đánh giặc, cầu tài. Đức Thánh Cả xung phong đi đánh giặc, biến hóa, đội lốt hổ để đánh giặc. Đánh thắng giặc rồi, ông chạy về đình Tượng. Trước khi thác sinh, ông đánh nhau với ba ông: Đệ Nhị, Đệ Tam, Đệ Tứ rồi chạy ra miếu Go và mất ở đó. Từ đó, hằng năm, rằm tháng 2 và rằm tháng 8, làng có lệ rước đức Thánh Cả từ đình Tượng ra miếu làm lễ, đến ngày 16 thì rước trở về đình Tượng” (tr. 239-240).

TS Phan Thị Hoa Lý viết: “Tiếp đến, chiều ngày 15/5/2007, tức ngày 30/3/2007 âm lịch, chúng tôi phỏng vấn ông Trần Đình Ngọt, người làng già, làm Trưởng ban Quản lý di tích làng Vọng Lỗ từ năm 1990 đến năm 2004 và được ông cho biết như sau: “Ông Hổ từ rừng lạc về làng Rồi Công Sơn Thượng và được một người nông dân tốt bụng đón về nuôi. Chủ dạy cho Hổ coi đó ở ngoài đồng…” (tr. 33-34).

Tác giả Nguyễn Thanh Lợi viết: “Ông Trần Đình Ngọt, người làng già, làm Trưởng ban Quản lý di tích làng Vọng Lỗ từ năm 1990 đến năm 2004 kể lại: “Ông Hổ từ rừng lạc về làng Rồi Công Sơn Thượng và được một người nông dân tốt bụng đón về nuôi. Chủ dạy cho Hổ coi đó ở ngoài đồng…” (tr. 240).

Cắt bỏ có ý thức

Ở đây cần nói thêm rằng, TS Phan Thị Hoa Lý đã chia rất rõ ràng hai mảng nguồn gốc lễ hội qua tư liệu truyền khẩu và nguồn gốc lễ hội qua tư liệu thành văn, nhưng tác giả Nguyễn Thanh Lợi gộp vào làm một. Cuối mỗi phần, TS Phan Thị Hoa Lý bỏ công phân tích tư liệu dân gian truyền khẩu thì tác giả Nguyễn Thanh Lợi cắt bỏ.

14-25-45_nh-2
Một số trang so sánh

Thậm chí, phần nguồn gốc lễ hội qua tư liệu thành văn, TS Phan Thị Hoa Lý viết rõ ràng, tư liệu thành văn có đề cập đến lễ hội múa Bệt mà bà tìm được là “Thần tích - thần sắc làng Vọng Lỗ, tổng Vọng Lỗ, huyện Phụ Dực, tỉnh Thái Bình” được lưu giữ tại Thư viện Viện Thông tin Khoa học Xã hội (tác giả viết ký hiệu cũ/ mới và thêm 3 tài liệu thành văn khác - tr. 35); tác giả Nguyễn Thanh Lợi đã cắt bỏ mà đi thẳng vào thần tích (tr. 241).

Việc cắt bỏ rất có ý thức, tiếc rằng, những phần cắt bỏ của tác giả Nguyễn Thanh Lợi đã làm sai lạc đi nhiều thông tin về 9 vị thành hoàng làng Vọng Lỗ.

TS Phan Thị Hoa Lý viết: “Tên thường gọi là Đống Lỗ Sơn Tinh Uy dũng Nghiêm cách Linh ứng Đại vương, tên húy không biết vì không có thần tích.

Tên thường là Đang đình Hiển minh Hùng tuấn Linh ứng Đại vương, tên húy không biết vì không có thần tích...” (lần lượt cho đến hết 9 vị - tr. 36).

Tác giả Nguyễn Thanh Lợi viết: “Đống Lỗ Sơn Tinh Uy Dũng Nghiêm Cách Linh Ứng Đại Vương.

Đang Đình Hiển Minh Hùng Tuấn Linh Ứng Đại Vương…” (lần lượt cho đến hết 9 vị - tr. 241).

Còn nhiều nội dung trùng lặp khác, do khuôn khổ tờ báo, chúng tôi không trích dẫn.

Không thể tham khảo cả chương

Trang 296, tác giả Nguyễn Thanh Lợi có chú thích đánh số (1) Phan Thị Hoa Lý: “Lễ hội làng Vọng Lỗ và văn hóa dân gian xã Quỳnh Hoan (huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình)”, NXB Lao động, 2011, tr. 33-100.

Nhiều nhà khoa học đã thẳng thắn chia sẻ, việc trích dẫn là có quy tắc khoa học, không thể có chuyện trích dẫn “tham khảo” tới 50 trang sách gồm hết cả chương như vậy. “Nếu có, thì phải là đồng tác giả”, một vị PGS.TS giảng dạy tại ĐHQG TP. HCM chia sẻ.

 

Nơi gửi gắm niềm tin

Nơi gửi gắm niềm tin

Văn hóa 20/09/2020 - 07:45

Khi những làn gió heo may đầu mùa mang đến tiết trời dịu mát, cùng với hương hoa sữa nồng nàn, lá vàng rơi xào xạc, ấy là lúc thu sang.

Nhạc sĩ Phó Đức Phương giã biệt ‘trên đỉnh Phù Vân’ ở tuổi 77

Nhạc sĩ Phó Đức Phương giã biệt ‘trên đỉnh Phù Vân’ ở tuổi 77

Văn hóa 19/09/2020 - 14:35

Nhạc sĩ Phó Đức Phương - tác giả ca khúc “Trên đỉnh Phù Vân”, vừa qua đời lúc 12h18’ ngày 19/9 tại Hà Nội, hưởng thọ 77 tuổi.

Nhà văn Đoàn Thạch Biền tình nhỏ làm sao quên sau 30 năm?

Nhà văn Đoàn Thạch Biền tình nhỏ làm sao quên sau 30 năm?

Văn hóa 19/09/2020 - 10:42

Nhà văn Đoàn Thạch Biền đi dọc các tỉnh tổ chức kỷ niệm 30 năm gắn bó với tập san Áo Trắng, đúng như tên tác phẩm “tình nhỏ làm sao quên” của ông.

Game show truyền hình có đủ sức cầm cự hết dịch Covid-19?

Game show truyền hình có đủ sức cầm cự hết dịch Covid-19?

Văn hóa 19/09/2020 - 07:10

Cục Thuế TP.HCM vừa công khai thông tin những doanh nghiệp nợ thuế, trong đó đáng chú ý là Công ty Điền Quân, có số thuế quá hạn phải nộp hơn 11 tỷ đồng.

‘Sài Gòn mùa thu xanh’ và một người phụ nữ trong gia tộc nổi tiếng

‘Sài Gòn mùa thu xanh’ và một người phụ nữ trong gia tộc nổi tiếng

Văn hóa 18/09/2020 - 20:59

Hồi ký “Sài Gòn mùa thu xanh” kể về bà Lê Thu Hằng cả cuộc đời hy sinh cho chồng con có sự nghiệp nổi tiếng bậc nhất miền Nam.

Chiếc thìa nhôm một thuở

Chiếc thìa nhôm một thuở

Văn hóa 18/09/2020 - 07:10

Cả một chặng dài những cái thìa nhôm quen thuộc được cắm trong ống đũa buộc bên chạn bát, thế mà nhãng đi một thời gian và đến giờ mấy người còn nhớ?

Nhà báo Đinh Phong qua đời ở tuổi 83

Nhà báo Đinh Phong qua đời ở tuổi 83

Văn hóa 17/09/2020 - 19:03

Nhà báo Đinh Phong - cựu Chủ tịch Hội Nhà báo TPHCM- cựu Phó Chủ tịch Hội Nhà báo VN, vừa qua đời sáng 17/9 tại nhà riêng ở TPHCM, hưởng thọ 83 tuổi.

TPHCM chính thức có tên đường Lê Văn Duyệt

TPHCM chính thức có tên đường Lê Văn Duyệt

Văn hóa 16/09/2020 - 19:07

Ngày 16/9, nhân lễ giỗ lần thứ 188 của danh nhân Lê Văn Duyệt, chính quyền TPHCM chính thức gắn tên một con đường mang tên Lê Văn Duyệt tại quận Bình Thạnh.

Bình Định tổ chức Lễ tưởng niệm 228 năm ngày mất của Hoàng đế Quang Trung

Bình Định tổ chức Lễ tưởng niệm 228 năm ngày mất của Hoàng đế Quang Trung

Văn hóa 16/09/2020 - 15:00

Do ảnh hưởng dịch Covid-19, nên Lễ tưởng niệm 228 năm ngày mất của Hoàng đế Quang Trung năm nay được tổ chức ngắn gọn nhưng vẫn tôn nghiêm, thành kính.

Nhà văn Nguyễn Thanh Việt làm giám khảo giải thưởng Pulitzer

Nhà văn Nguyễn Thanh Việt làm giám khảo giải thưởng Pulitzer

Văn hóa 16/09/2020 - 08:36

Nhà văn Nguyễn Thanh Việt - một nhà văn Mỹ gốc Việt đã chính thức được mời vào Hội đồng giám khảo gồm 19 thành viên của giải thưởng Pulitzer nổi tiếng thế giới

Cục Điện ảnh tổ chức cuộc thi để bớt khan hiếm kịch bản

Cục Điện ảnh tổ chức cuộc thi để bớt khan hiếm kịch bản

Văn hóa 15/09/2020 - 19:30

Cục Điện ảnh vừa phát động cuộc thi “Sáng tác kịch bản phim truyện điện ảnh năm 2020” nhằm giải quyết bài toán thiếu hụt kịch bản nghệ thuật thứ bảy.

Cuộc chiến chống sách giả trên Lazada vẫn chưa có tiếng nói chung

Cuộc chiến chống sách giả trên Lazada vẫn chưa có tiếng nói chung

Văn hóa 15/09/2020 - 18:58

Công ty Trí Việt - First News liên tục tung ra hai động thái quyết liệt để chống sách giả bày bán công khai trên Lazada.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Vỡ lẽ

Vỡ lẽ

Lên Thủ đô, hôm đầu Hải và Dung tá túc trong một nhà nghỉ. Hôm sau, họ tìm nhà, và thật may mắn, thuê được một căn hộ tập thể trên tầng 10 của một chung cư, với giá rất hợp lý, chỉ 5 triệu đồng một tháng.

Quang Hải tỏa sáng, Hà Nội vô địch Cúp Quốc gia

Quang Hải tỏa sáng, Hà Nội vô địch Cúp Quốc gia

Bàn thắng ấn định tỷ số 2-1 của Nguyễn Quang Hải đã giúp Hà Nội vượt qua Viettel để lên ngôi vô địch tại Cúp Quốc gia năm 2020.

Đậm đà đĩa bánh bột lọc

Đậm đà đĩa bánh bột lọc

Trong kí ức của mỗi người, đều có một khoảng thời gian gợi cho mình bao nỗi nhớ riêng...

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Thị trường xe cũ đã qua sử dụng đa dạng, tuy nhiên cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Dưới đây là một số điều nên, không nên để mua được chiếc xe ưng ý.