Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Trần Quốc Vượng - “Nghiêm thay sử bút”

Thứ Ba 18/08/2015 , 08:57 (GMT+7)

“Nghiêm thay sử bút” là một nguyên tắc tối thượng mà GS Trần Quốc Vượng áp dụng trong nghiên cứu lịch sử được học trò là PGS.TS Trần Kim Đỉnh nhắc đến tại Tọa đàm khoa học “Còn là tinh anh”.


GS Trần Quốc Vượng (1934-2005)

Buổi tọa đàm nhằm kỷ niệm 10 năm ngày mất GS Trần Quốc Vượng - một trong “Tứ trụ” của giới sử học Việt Nam hiện đại, diễn ra ngày 17/8 tại Hà Nội.

“Vượng rất sắc”

GS.NGND Phan Huy Lê, người đồng môn, đồng nghiệp của GS Trần Quốc Vượng, cũng là một trong “Tứ trụ” Khoa Lịch sử mở đầu cuộc tọa đàm bằng lời đánh giá của các học giả Paris (Pháp) đã khái quát: “Vượng rất sắc, Tấn rất sâu, Lê rất chắc”.

Đặc điểm nổi bật nhất ở GS Trần Quốc Vượng là nhạy bén, sắc sảo, luôn luôn tìm thấy cái mới. GS Trần Quốc Vượng không bao giờ bằng lòng với những hiểu biết đã có không chỉ của bản thân, mà cả giới nghiên cứu lịch sử và nghiên cứu khoa học nói chung. Trí tuệ của GS Trần Quốc Vượng là luôn luôn phản biện với các vấn đề.

Trong đấu tranh bảo vệ chủ quyền, từ những năm 1960 - 1970, GS Trần Quốc Vượng là người đầu tiên đã đưa ra khái niệm về “Biên giới học”.

Lúc đó, Trung tướng Phạm Kiệt, Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, rất hoan nghênh. Chính GS Trần Quốc Vượng đề xuất với Trung tướng Phạm Kiệt và được vị tướng này ủng hộ, để rồi sau đó, Bộ Quốc phòng đã tổ chức được 3 cuộc Hội thảo về vấn đề biên giới.

Gần đây, ĐHQG Hà Nội tiếp tục đề xuất vấn đề nghiên cứu biên giới là sự tiếp nối những khai phá bước đầu của GS Trần Quốc Vượng.

Riêng về lịch sử cổ - trung đại, GS Trần Quốc Vượng gần như lật lại toàn bộ sử liệu 1.000 năm Bắc thuộc. Ông cũng chính là người đi tiên phong trong việc đặt lại vấn đề nhà Mạc một cách quyết liệt nhất từ những năm 1990.

“Anh Trần Quốc Vượng đã khẳng định, nhà Nguyễn là triều đại có công thống nhất đất nước từ Bắc đến Nam, chứ không phải triều Tây Sơn. Các vua đầu triều Nguyễn như Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị đã có công xây dựng văn hóa phát triển bậc nhất nước ta thời phong kiến. Sau 10 năm anh qua đời, nhìn lại, bên cạnh cá tính có một không hai, thì tư duy trí tuệ của Trần Quốc Vượng là căn bản nhất”, GS.NGND Phan Huy Lê khẳng định.

“Nghiêm thay sử bút”

GS Trần Quốc Vượng đã khai mở những ý tưởng mới, cách tiếp cận mới và bảo vệ đến cùng bằng chứng lý của mình. Ông là một trong những người đi tiên phong trong đổi mới tư duy sử học. Ông đã thể hiện bản lĩnh, trách nhiệm và lương tâm của nhà sử học để đánh giá đúng sự thật và viết sự thật.

“Thế hệ học trò khảo cổ đầu tiên ở Sài Gòn của thầy Trần Quốc Vượng, thầy Hà Văn Tấn nay đã trưởng thành, “già rồi” nhưng vẫn luôn biết mình là những học trò nhỏ của các thầy, nhất là về phương pháp tiếp cận vấn đề và tư duy phản biện. Bên cạnh đó, “học thầy học bạn” là lời khuyên bảo của thầy Vượng mà chúng tôi cố gắng làm theo.
Những gì thầy Vượng và nhiều thầy cô khác để lại cho chúng tôi không chỉ là tri thức mà còn là cái tâm đối với nghề, cái tình đối với người. Chúng tôi trưởng thành là nhờ điều đó!” (TS Nguyễn Thị Hậu).

Năm 1987, năm đầu tiên của Đổi mới, GS Trần Quốc Vượng đã công bố nhiều bài viết táo bạo đặt lại nhiều vấn đề thời Nguyễn, nhà Nguyễn. Đó là: “Vài suy nghĩ về xứ Huế và vị thế lịch sử của nó” (Tạp chí Sông Hương); trả lời phỏng vấn báo Tổ quốc với tiêu đề: “Xem xét lại thời Nguyễn và nhà Nguyễn”. Cũng trong số báo này ông công bố bài viết “Xứ Huế những giá trị lịch sử - văn hóa”.

Năm 2001, kỷ niệm 45 năm thành lập Khoa Lịch sử, GS Trần Quốc Vượng viết: “Những quan điểm quan trọng hơn cả là Khoa Lịch sử đã và đang suy nghĩ lại để đặt ra những vấn đề mới làm nền tảng cho sự nghiệp Sử học mới Việt Nam”. Đó chính là đặt lại nhiều vấn đề thời Nguyễn, nhà Nguyễn.

“Điều quan trọng là nhiều ý tưởng mới, cách tiếp cận mới của ông góp phần làm sáng tỏ những huyền bí của lịch sử, phản ánh đúng hiện thực lịch sử, nhận thức, chuẩn chỉnh những mơ hồ, sai lệch những nhận định phiến diện, thiếu tính khách quan khoa học về nhiều sự kiện và nhân vật trong lịch sử dân tộc”, PGS.TS Trần Kim Đỉnh cho biết.

Tài trí Trần Quốc Vượng

Tư duy trí tuệ của GS Trần Quốc Vượng không chỉ trong Lịch sử. Ông là nhà nghiên cứu văn hóa “Liên/ Đa/ Xuyên ngành”, như cách nói của ông. Chính vì thế, số lượng tác phẩm ông để lại cũng trải dài như vậy. Năm 2012, Nhà nước đã truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh dành cho 3 công trình nghiên cứu của GS Trần Quốc Vượng là: “Văn hóa Việt Nam - Tìm tòi và Suy ngẫm”; “Việt Nam cái nhìn Địa - Văn hóa”; “Trên mảnh đất ngàn năm văn vật”.

Ông đánh dấu mốc mở đầu trong đổi mới tư duy sử học, ông khai sơn phá thạch trong ngành Khảo cổ học ở Việt Nam, ông còn khai mở ngành Du lịch học ở ĐHQG Hà Nội. Không chỉ bao quát/ xuyên thấu diễn trình lịch sử và văn hóa khắp cả 3 miền trên đất nước Việt Nam, GS Trần Quốc Vượng còn có “cặp mắt đại bàng” để nhìn ra biển cả với những ý tưởng, nghiên cứu về biển. Điều mà hôm nay, đã trở thành vấn đề cấp thiết hơn bao giờ hết khi biển Đông dậy sóng.

Mùa hè tuổi thơ

Mùa hè tuổi thơ

Văn hóa 11/07/2020 - 09:10

Năm đó thằng Út mới tròn tuổi, một đêm ngủ dậy, cả nhà không thấy mẹ đâu. Mẹ một đi không về.

Người đàn bà tha thiết ‘vướng dùm nhau sợi tóc, ràng buộc trời sinh đôi’

Người đàn bà tha thiết ‘vướng dùm nhau sợi tóc, ràng buộc trời sinh đôi’

Văn hóa 11/07/2020 - 07:00

Bước qua tuổi 80, nữ tác giả Nguyễn Thị Hoàng nổi tiếng trên văn đàn một thời, bất ngờ tái ngộ công chúng bằng tập thơ “Mây bay qua trời xưa”.

'Bông trái quê nhà' và ý thức sinh thái

'Bông trái quê nhà' và ý thức sinh thái

Văn hóa 11/07/2020 - 05:50

Văn xuôi Trần Bảo Định khoáng đạt những cánh đồng và dòng sông đậm vị phù sa, thơm ngát những bông trắng trái vàng rực nắng một khoảng trời châu thổ.

Lịch phát sóng bộ phim Gửi anh, người từng yêu em

Lịch phát sóng bộ phim Gửi anh, người từng yêu em

Văn hóa 10/07/2020 - 14:09

Lịch phát sóng bộ phim Gửi anh, người từng yêu em (Men Are Men) đầy đủ và chi tiết nhất. Phim Gửi anh, người từng yêu em phát trên kênh nào? Phát lúc mấy giờ?

Thân thương lũy tre

Thân thương lũy tre

Văn hóa 10/07/2020 - 09:10

Ngày xưa làng tôi nhiều tre lắm. Hầu như nhà nào nhà nấy đều có vài ba bụi tre.

Ca sĩ Đan Trường cách nào có hai con rái cá để tặng Thảo Cầm Viên?

Ca sĩ Đan Trường cách nào có hai con rái cá để tặng Thảo Cầm Viên?

Văn hóa 09/07/2020 - 22:11

Sự kiện ca sĩ Đan Trường chuyển giao hai con rái cá cho Thảo Cầm Viên ở TPHCM đã gây xôn xao trên nhiều diễn đàn bảo vệ động vật hoang dã.

Công nhận công viên địa chất toàn cầu Đăk Nông

Công nhận công viên địa chất toàn cầu Đăk Nông

Văn hóa 09/07/2020 - 08:31

Công viên địa chất Đăk Nông vừa được UNESCO công nhận là công viên địa chất toàn cầu.

Nằm trên giường bệnh vẫn viết để trả ơn làng

Nằm trên giường bệnh vẫn viết để trả ơn làng

Văn hóa 08/07/2020 - 22:06

Trong thời gian chống chọi biến chứng ung thư, nhà thơ Vũ Từ Trang đã hoàn thành tiểu thuyết “Và khép rồi lại mở” về mảnh đất Kinh Bắc chôn nhau cắt rốn.

Cựu Hoa hậu có kinh nghiệm gì để tìm kiếm tân Hoa hậu?

Cựu Hoa hậu có kinh nghiệm gì để tìm kiếm tân Hoa hậu?

Văn hóa 08/07/2020 - 21:12

Sáng 8/7, Ban tổ chức Hoa hậu Việt Nam 2020 đã công bố Ban giám khảo gồm 7 thành viên, trong đó có hai cựu Hoa hậu là Hà Kiều Anh và Đỗ Mỹ Linh.

Vì sao 'Bằng chứng vô hình' chưa công chiếu đã bán được bản quyền?

Vì sao 'Bằng chứng vô hình' chưa công chiếu đã bán được bản quyền?

Văn hóa 08/07/2020 - 15:52

Dù ngày 10/7 mới chính thức công chiếu tại Việt Nam, nhưng bộ phim “Bằng chứng vô hình” đã bán được bản quyền để phát hành tại nhiều quốc gia trong khu vực.

Cúc Phương, kho báu từ thuở hồng hoang

Cúc Phương, kho báu từ thuở hồng hoang

Văn hóa 07/07/2020 - 13:22

Trên dãy núi đá vôi hùng vĩ trải dài từ Hòa Bình sang Thanh Hóa, vắt về cố đô Hoa Lư, có một cánh rừng nguyên sinh thuộc hàng cổ nhất Việt Nam.

6 điều nên biết về tiết Tiểu thử

6 điều nên biết về tiết Tiểu thử

Văn hóa 07/07/2020 - 10:11

Sau tiết Hạ chí là tiết Tiểu thử, năm nay bắt đầu từ 6/7 đến 21/7 như một sự báo hiệu về thời tiết đặc trưng mùa hè để hướng dẫn sản xuất nông nghiệp.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Vỡ lẽ

Vỡ lẽ

Lên Thủ đô, hôm đầu Hải và Dung tá túc trong một nhà nghỉ. Hôm sau, họ tìm nhà, và thật may mắn, thuê được một căn hộ tập thể trên tầng 10 của một chung cư, với giá rất hợp lý, chỉ 5 triệu đồng một tháng.

HAGL cầm hòa Becamex Bình Dương

HAGL cầm hòa Becamex Bình Dương

HAGL chọn lối đá phòng ngự phản công khi phải làm khách trước Becamex Bình Dương và có được trận hòa với tỷ số 1-1.

Ngọt thơm lươn um lá cách

Ngọt thơm lươn um lá cách

Lươn da trơn có nhớt, màu vàng sẫm, thường sống rúc trong bùn. Lươn còn được gọi tên thiện ngư, trường ngư - một trong “bốn món tươi ngon dưới sông” (tứ đại hà tiên).

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Thị trường xe cũ đã qua sử dụng đa dạng, tuy nhiên cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Dưới đây là một số điều nên, không nên để mua được chiếc xe ưng ý.