Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Bóng lồng non nước cũ

Thứ Hai 26/08/2019 , 13:57 (GMT+7)

Vào Huế, tôi nhờ nhà báo Lê Vũ Trường Giang (Tạp chí Sông Hương) đưa lên đồi thông Từ Hiếu để viếng thăm bà Phương Chi đã yên nghỉ bên cạnh thi nhân Vĩnh Mai. 

Nơi ấy, bà và ông đoàn tụ, không còn cảnh vầng trăng xẻ nửa. Và nơi ấy, bà lại được cùng ông họa “Những trang thơ vượt quá chuyện đời”…

10-38-03_phuong_chi_-_vinh_mi
Vợ chồng thi nhân Vĩnh Mai - Phương Chi.

Tôi nhớ lại những cuộc gỡ với bà, được nghe bà kể về câu chuyện tình yêu của cô gái xứ Thanh với nhà thơ tài hoa đất Quảng Trị...
 

Cầu hôn bằng trường ca 500 câu thơ

Đó là chiều mùa đông 12 năm trước. Bóng tối xuống nhanh và lan rộng. Tôi ra về trong gió lạnh, quay lại vẫn thấy nhà thơ Phương Chi sau khi tự lo tập hợp bản thảo, tự bỏ tiền ra để in sách, bà lại cặm cụi sửa những lỗi sai vẫn còn sót lại trước khi gửi tặng bạn bè và 64 chi hội văn nghệ toàn quốc.

Đúng như nhiều người đã nói, thật hiếm có người vợ nào như bà, trong từng hơi thở, miếng ăn, suy nghĩ đều nghĩ đến chồng. Bà nhớ từ kỷ niệm cùng bạn bè, hay thói quen uống café mỗi buổi sáng, đến nết ăn ở của chồng, thậm chí nhớ cả xuất xứ của từng câu thơ... Tất cả nỗi nhớ đã hóa thành bất tử trong tình yêu của Phương Chi dành cho Vĩnh Mai.

Nhà thơ Vĩnh Mai (1918-1981) tên khai sinh là Nguyễn Hoằng, sinh tại thôn An Tiêm, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Tốt nghiệp tú tài phần 1 tại trưởng chuyên khoa Khải Định (nay là Quốc học Huế) với vị trí thứ nhì, ông tham gia phong trào thanh niên dân chủ tại Huế... Cách mạng tháng Tám 1945, Vĩnh Mai tham gia khởi nghĩa tại Tuy Hòa (Phú Yên). Đang làm Chủ tịch huyện Tuy Hòa, Vĩnh Mai được cử làm Trưởng ty Thông tin Tuyên truyền tỉnh Phú Yên, Bí thư Thị ủy Huế, Ủy viên Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Trị.

Giai đoạn này, Xứ ủy Trung Bộ bắt đầu tổ chức các lớp huấn luyện về chính trị, triết học, văn hóa cho cán bộ 6 tỉnh Bắc Trung Bộ. Tại lớp tập huấn chính trị khai mạc ở Huế do Nguyễn Chí Thanh, Hải Triều, Tố Hữu và Vĩnh Mai giảng dạy, lần đầu tiên gặp người giảng viên dong dỏng cao, bận complet màu trắng, cà vạt tím, nổi bật là đôi mắt rất sáng luôn nhìn thẳng... Không hiểu sao nét mặt ấy, đôi mắt sáng ấy, từ cái nhìn đầu tiên của thầy Vĩnh Mai đã cuốn hút ngay cô học trò Phương Chi - Chủ tịch Phụ nữ huyện Hậu Lộc (tỉnh Thanh Hóa). Cái nhìn ấy như định mệnh để tình yêu của họ được bồi đắp và nên vợ nên chồng dẫu cho sau này đã phải chịu đựng nhiều gian khổ, nhiều thua thiệt trên đời...

Đầu mùa thu năm 1949, Vĩnh Mai ra nhận công tác tại Chi hội Nghiên cứu Chủ nghĩa Mác Liên khu IV và Chi hội văn nghệ Liên khu IV đã tìm Phương Chi ở Đại hội Phụ nữ tỉnh Thanh Hóa tổ chức tại huyện Yên Định. Sau đó, ông đề nghị bà đưa về thăm nhà và tháng 9 năm ấy ông có món quà cầu hôn bà bằng bài trường ca dài 500 câu “Chàng trai ấy” với những câu thơ lấp lánh: “Yêu áo hồng cười dưới nắng trời mai/ Và nón trắng nghiêng nghiêng niềm chờ đợi/... Khi đồng xanh, khi suối trắng, đồi cao/ Chàng cống hiến cuộc đời cho lý tưởng/ Một tối hai chân chàng bỗng vướng/ Lưới quân thù chờ đợi đã từ lâu/ Đời chiến sĩ cùm sâu trong cửa ngục/ Nặng căm thù đày ải gian lao”...
 

Nàng thơ của thi nhân Vĩnh Mai

Thuở thơ tình còn là thứ xa xỉ, nhiều người phê phán thơ tình yêu là tiểu tư sản, thậm chí là cấm kỵ những bài thơ tình Vĩnh Mai vẫn ra đời. Có thể nói, tất cả thơ tình Vĩnh Mai đều bắt nguồn từ một nàng thơ duy nhất, đó là Phương Chi: Suốt đời tôi, đôi mắt xanh/ Theo tôi như bóng đuổi theo hình. Phương Chi - người học trò, người yêu, người đồng chí, người vợ đời ông yêu thương quý mến. Tập thơ nào Vĩnh Mai cũng đưa vào vài bài về tình yêu của mình để tặng Phương Chi. Đó là tình yêu trải qua 30 năm cách mạng và kháng chiến, có bình yên và có gian nguy...

10-38-03_dsc03311
Bà Phương Chi (2009). Ảnh: KMS.

Sau ngày thi sĩ Vĩnh Mai mất, bà giữ các di cảo còn lại của ông. Bà kể, lúc đơn chiếc bà chỉ biết đem thơ của ông ra đọc. Những bài thơ, những truyện ngắn Vĩnh Mai ngủ quên đâu đó, nay cũng được bàn tay Phương Chi đánh thức dậy.

Tôi được xem những di cảo bà luôn mang theo bên mình trong chiếc túi vải đã cũ. Bản thảo của anh, mình giữ cẩn thận, trong chiến tranh, đi công tác hay đi sơ tán đều đem theo, bọc vào vải nilong đèo sau xe đạp ấy nên tất cả đều được nguyên vẹn.

Khi Vĩnh Mai ốm nặng nằm điều trị ở bệnh viện Việt - Xô, như ngọn đèn khi dầu đã cạn kiệt, cái bấc đèn - Vĩnh Mai - vụt lên trước khi tắt hẳn, ông dặn: Phương Chi về hãy đốt hết bản thảo của anh đi. Bà hỏi giọng xót xa: Sao anh lại nói thế? Em bảo vệ bản thảo như con. Hiểu được nỗi lòng của ông, bà dịu dàng: Thôi, để lại cho quê hương anh ạ.

Bà lặng đi, khẽ đọc cho tôi nghe bài thơ Hương đá bà viết để gửi thi sĩ Vĩnh Mai ở bên kia cầu Nại Hà nhân ngày cải táng nơi ông yên nghỉ: Em hiểu anh, anh vẫn lặng thầm/ Muốn đốt hết bản thảo đi/ Vì đời còn lắm chông gai/ Khi có những nhà thơ mê quyền lực/ Năm tháng qua đi/ Em tìm về cõi thực/ Những trang thơ vượt quá chuyện đời/ Và hôm nay lấp lánh anh ơi.
 

Sống để viết về Vĩnh Mai

Nghe nhà thơ Phương Chi kể chuyện về thi sĩ Vĩnh Mai tôi nhận ra một điều: Cái chết chỉ chia lìa Vĩnh Mai - Phương Chi trên cõi tạm, họ xa cách nhau trong hiện hữu nhưng Vĩnh Mai lúc nào cũng như đang có mặt ở trên đời cùng cuộc sống hôm nay. Dường như máu của Vĩnh Mai đang chảy trong con người Phương Chi. Dòng máu của một Vĩnh Mai chứa chan tình yêu văn học và tình yêu con người.

Sau trận ốm nặng thập tử nhất sinh, bà tưởng chết, đang nằm trên giường bệnh, bà nghĩ: tiền bạc cũng chẳng để làm gì, chết là hết cũng không mang đi được. Bà phải sống để tiếp tục viết về thi sĩ Vĩnh Mai. Ông bà không có con  bằng xương bằng thịt nhưng đã có những người con tinh thần để lại cho quê hương, cho bạn bè, cho cuộc đời.

10-38-03_dsc03316
Bà Phương Chi cùng bạn hữu tại Lễ kỷ niệm 90 năm sinh nhà thơ Vĩnh Mai (2009). Ảnh: KMS.

Cặm cụi lo tổ chức bản thảo, liên hệ nhà xuất bản, tự đọc bông những tác phẩm của chồng. Bà còn cố gắng để chung tay cùng Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức lễ kỷ niệm 90 năm ngày sinh thi nhân Vĩnh Mai vào ngày 12 tháng 1 năm 2009. Thấy bà không được khỏe mà vẫn phải chạy đôn chạy đáo lo việc nọ việc kia, tôi cũng ái ngại thì bà bảo: “Tôi cố gắng để có một dịp những người bạn cũ, những người yêu thơ Vĩnh Mai đến với anh. Biết đâu đây cũng là lần cuối cùng tôi còn được gặp mặt đông đủ bạn hữu của anh Vĩnh Mai...”. Lời người ứng nghiệm, bà mất giữa năm 2009 ở tuổi 86.

Thương nhớ Vĩnh Mai, yêu thơ văn Vĩnh Mai nên bà Phương Chi làm việc suốt ngày đêm cần mẫn. Bà đã bỏ tiền hưu ra in: Tuyển tập thơ văn (Chàng trai ấy) 1992; Tuyển thơ 1997; Thơ tình Vĩnh Mai - Phương Chi 2001, Thơ văn và cuộc đời Vĩnh Mai - Phương Chi, và cuốn hồi ký Sống với nhà thơ Vĩnh Mai 2003...

 

(Kiến thức gia đình số 34)

Đoạn trích ‘Đất Nước’ đưa vào đề thi Văn có gì hay?

Đoạn trích ‘Đất Nước’ đưa vào đề thi Văn có gì hay?

Văn hóa 09/08/2020 - 11:44

Phần quan trọng đề thi môn Văn tốt nghiệp THPT 2020 yêu cầu phân tích tư tưởng “đất nước của nhân dân” qua đoạn trích “Đất nước” của Nguyễn Khoa Điềm

Lỗi hẹn với ánh nắng sau vườn

Lỗi hẹn với ánh nắng sau vườn

Văn hóa 09/08/2020 - 07:30

Mỗi ngày bật máy tính lên, với tôi đó là cả một sự ám ảnh xen lẫn lo âu. Hình ảnh những “chiến binh áo trắng” hiện lên thật xúc động xen lẫn nghẹn ngào.

Ba người vợ trong đời một văn hào

Ba người vợ trong đời một văn hào

Văn hóa 08/08/2020 - 13:10

Makxim Gorky không xa lạ với công chúng Việt Nam. Trên thế giới, không một nhà văn nào được hưởng niềm vinh quang lớn lao và vang dội ngay khi còn sống như ông.

Cô giáo trường huyện lại đăng quang trên văn đàn quốc gia

Cô giáo trường huyện lại đăng quang trên văn đàn quốc gia

Văn hóa 08/08/2020 - 09:33

Cô giáo Nguyễn Hải Yến ở Gia Lộc- Hải Dương sau khi đoạt giải thưởng Hội Nhà văn VN 2019, lại tiếp tục đoạt giải nhất truyện ngắn Nhà Văn & Tác Phẩm.

Gọi về nỗi nhớ tháng Tám

Gọi về nỗi nhớ tháng Tám

Văn hóa 08/08/2020 - 09:10

Mẹ thở dài trong điện thoại than thời gian trôi nhanh quá là nhanh. Mới hôm nào mà bây giờ đã là tháng Tám.

Thử một lần đếm lại bước chân mình

Thử một lần đếm lại bước chân mình

Văn hóa 08/08/2020 - 08:15

Về bản chất, “Đếm lại bước chân mình” là một bài thơ dài nương theo hành trình thời gian, thiên về tự sự trong một “vỏ bọc” trữ tình...

Tác phẩm văn chương đầu tiên viết về Covid-19

Tác phẩm văn chương đầu tiên viết về Covid-19

Văn hóa 08/08/2020 - 07:52

“Tình người cách ly” là truyện dài của nhà thơ - nhà báo Từ Nguyên Thạch, do Nhà xuất bản Hội Nhà Văn ấn hành.

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân làm Chủ tịch Hội nhạc sĩ VN nhiệm kỳ thứ 4

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân làm Chủ tịch Hội nhạc sĩ VN nhiệm kỳ thứ 4

Văn hóa 07/08/2020 - 15:01

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân tiếp tục được bầu làm Chủ tịch Hội tại Đại hội Hội Nhạc sĩ VN khóa 10 vừa diễn ra hai ngày 6-7/8 ở Hà Nội.

Công ty sách tặng 25 nghìn khẩu trang cho Đà Nẵng chống Covid-19

Công ty sách tặng 25 nghìn khẩu trang cho Đà Nẵng chống Covid-19

Văn hóa 05/08/2020 - 12:42

Công ty sách First News - Trí Việt vừa vận chuyển 25 nghìn khẩu trang kháng khuẩn UV từ TPHCM ra Đà Nẵng để tiếp sức cho cuộc chiến đẩy lùi virus corona.

Hoa hậu Trần Tiểu Vy ủng hộ 200 triệu đồng chống dịch Covid-19

Hoa hậu Trần Tiểu Vy ủng hộ 200 triệu đồng chống dịch Covid-19

Văn hóa 04/08/2020 - 18:08

Hoa hậu Việt Nam 2018 quyên góp 100 triệu đồng cho thành phố Đà Nẵng và trao tặng thiết bị y tế trị giá 100 triệu đồng cho tỉnh Quảng Nam.

Làm phim truy kích tệ nạn buôn bán động vật hoang dã

Làm phim truy kích tệ nạn buôn bán động vật hoang dã

Văn hóa 03/08/2020 - 19:50

Phim ngắn “Xấu hổ vì cao hổ” đã thu hút công chúng khi phơi bày những ham muốn quái gở của những kẻ đẩy loài hổ đến bờ vực tuyệt chủng.

Phát hiện điệp sớ dài 12m với 5.000 kí tự ở chùa cổ nhất Tây Nguyên

Phát hiện điệp sớ dài 12m với 5.000 kí tự ở chùa cổ nhất Tây Nguyên

Văn hóa 03/08/2020 - 16:47

Sớ cầu siêu (điệp sớ) được xem là một phát hiện quan trọng, có giá trị rất lớn tại ngôi chùa Tổ Đình Bác Ái thuộc phường Quyết Thắng, TP.Kon Tum, tỉnh Kon Tum.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Vỡ lẽ

Vỡ lẽ

Lên Thủ đô, hôm đầu Hải và Dung tá túc trong một nhà nghỉ. Hôm sau, họ tìm nhà, và thật may mắn, thuê được một căn hộ tập thể trên tầng 10 của một chung cư, với giá rất hợp lý, chỉ 5 triệu đồng một tháng.

Thanh Hóa bỏ giải, kẻ khóc người cười

Thanh Hóa bỏ giải, kẻ khóc người cười

Trong lịch sử, V-League đã có tiền lệ xử trí khi một đội bỏ giải. Đó là năm 2013, với Xi măng Xuân Thành Sài Gòn hay một năm sau là trường hợp của Vissai Ninh Bình.

Nhút mít

Nhút mít

Hà Tĩnh được biết đến với nhiều đặc sản đặc trưng và những món ăn dân giã. Nhút mít là một trong những món ăn được nhiều người biết đến.

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Thị trường xe cũ đã qua sử dụng đa dạng, tuy nhiên cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Dưới đây là một số điều nên, không nên để mua được chiếc xe ưng ý.