Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Chuyện dùng người xưa và nay: Vua Quang Trung đánh giá người tài

Thứ Hai 26/10/2015 , 07:25 (GMT+7)

Quân Tây Sơn ra Bắc “phò Lê diệt Trịnh” với những chiến công lẫy lừng, khí thế ngất trời, khiến quan tướng Trịnh tan tác, mọi người đều khiếp sợ.

Dẹp xong họ Trịnh, Quang Trung xin được vào yết kiến vua Lê lúc ấy là Lê Hiểu Tông.

Triều đình nhà Lê lúc này cả uy thế và lực lượng đều giảm sút tới mức thảm hại, tưởng chừng nếu Quang Trung có ý đồ tiêu diệt thì sẽ bóp nát trong tay. Việc vua Lê tiếp Quang Trung vừa dẹp xong họ Trịnh chưa biết diễn biến ra sao nên cả vua quan nhà Lê tuy phải chấp nhận nhưng hết sức lo ngại.

Lễ tiếp đón được tổ chức ngay tại sân rồng trong nỗi hồi hộp của cả triều đình. Khi vị anh hùng chiến thắng Quang Trung Nguyễn Huệ với nhung phục uy nghiêm, bảo kiếm đeo bên mình cùng tướng tá tả hữu đi cùng bước vào trong điện, các tướng tá, quan chức nhà Lê túc trực hai bên đều cúi rạp mình chào cung kính, có người không dám ngẩng lên nhìn. Bỗng viên quan đứng đầu đội quân thị vệ ngang nhiên ra cản bước Quang Trung.

Nguyễn Huệ chưa kịp hiểu chuyện gì xảy ra thì viên quan đã vòng tay, cung kính nói:

- Dám thưa tướng quân! Theo phép nước khi lên điện chầu vua, không được phép mang gươm. Xin tướng quân cởi kiếm cho!

Bị bất ngờ, Nguyễn Huệ trừng mắt nhìn. Một phút im lặng hãi hùng. Những viên tướng Tây Sơn đi theo Nguyễn Huệ đều bước dấn lên, nhất loạt đưa tay nắm sẵn chuôi gươm, sẵn sàng đợi lệnh.

Mọi người xung quanh đều tái mặt, nín thở nghĩ tai họa lớn sẽ xảy ra ngay tức khắc, riêng viên quan thị vệ vẫn đứng yên, điềm nhiên, không hề đổi sắc mặt.

Cũng rất bất ngờ, Nguyễn Huệ mỉm cười, lặng lẽ tháo gươm trao cho người hầu cận của mình rồi giơ tay cho tả hữu tùy tùng nhất loạt bỏ khí giới.

Lúc ấy viên qua đứng đầu đội quân thị vệ mới cúi đầu chào Nguyễn Huệ rồi cùng quân sĩ lui ra, nhường bước cho phái quân Tây Sơn bước vào.

Sau này, tâm sự với người vợ yêu quý của mình là Ngọc Hoa công chúa, khi nhắc đến những nhân vật Bắc Hà đáng được quý trọng, Nguyễn Huệ không quên viên quan chỉ huy đội cận vệ của cua Lê cùng việc làm, thái độ nghiêm khắc, đường hoàng đáng kính nể của ông trong buổi triều kiến vua Lê đầu tiên ấy. Sử chép, viên quan ấy là Phương Đình Pháp, người ở Quán La, ngay tại kinh thành.

Trường hợp vua Quang Trung nhìn nhận và đánh giá Ngô Thì Nhậm cũng là một bài học lớn về sử dụng người tài.

Ngô Thì Nhậm, một “danh sĩ Bắc Hà” đỗ tiến sĩ năm 1775, từng làm quan cho nhà Lê, nổi tiếng là một người đa tài được chúa Trịnh Sâm khen là “tài học bất bại nhân học” (tài học không dưới người khác). Năm 1782, Trịnh Khải lên ngôi chúa, Ngô Thì Nhậm mắc tội bị truy tố phải bỏ trốn về ở ẩn.

Khi Nguyễn Huệ ra Thăng Long, biết Nguyễn Huệ không chỉ là một võ tướng tài ba, còn rất biết quý trọng người tài, Ngô Thì Nhậm đã mạnh dạn về Thăng Long xin được gặp Nguyễn Huệ. Đã nghe biết về Ngô Thì Nhậm từ trước, Nguyễn Huệ tỏ ý rất vui mừng:

- Ngày trước vì chúa Trịnh không dùng, một mình bỏ nước mà đi. Nay ta không đến đây, ngươi làm sao được thấy bóng mặt trời? Có lẽ đó là ý trời muốn để dành người tài cho ta dùng. Vậy ngươi hãy cố gắng mà lo việc báo đáp thế là được.

Thái độ chân tình, lời nói thẳng thắn của Nguyễn Huệ khiến Ngô Thì Nhậm rất cảm phục. Càng bất ngờ hơn, ngay sau đó Nguyễn Huệ phong ông làm chức Tả thị lang bộ Lại cùng Võ Văn Ước trông coi tất cả các quan lại văn võ của nhà Lê. Được tin dùng như vậy thật ngoài mong ước của Ngô Thì Nhậm.

Mùa hè năm đó, trước khi rút quân về lại Phú Xuân, Nguyễn Huệ đã hội các tướng tá dặn rằng:

- Sở và Lân là nanh vuốt của ta. Dụng và Ngôn là tâm phúc của ta. Tuyết là cháu của ta. Còn Nhậm thì vừa là bề tôi vừa là khách của ta, lại là dòng văn học Bắc Hà, thông thạo việc đời. Nay ta giao cho các ngươi cả 11 trấn trong toàn hạt, những việc quan trọng trong trấn đều cho tùy tiện mà làm. Mọi người cùng nhau họp bàn ổn thỏa, chớ vì kẻ cũ, người mới mà xa cách nhau. Ai nấy đều phải đồng lòng hiệp sức lo chung công việc để xứng đáng với sự trông nom của ta. Các ngươi hãy cố gắng nữa lên.

Lời dặn hàm súc, thái độ rõ ràng thể hiện lòng tin cậy giao trách nhiệm lớn lao của Nguyễn Huệ mọi người đều yên lòng, ai cũng cố gắng hết sức mình.

Cuối năm 1788, nghe tin quân Thanh với lực lượng áp đảo đã tràn vào nước ta, Nguyễn Huệ liền cấp tốc kéo quân ra Bắc lo chống giặc. Đại quân đến Tam Điệp thì Ngô Văn Sở, Phan Văn Lân… ra đón và xin chịu tội. Nguyễn Huệ nghiêm nghị nói:

- Các người đem thân thờ ta, đã làm đến chức tướng soái, ta giao cho toàn hạt cả 11 thừa tuyên, lại cho tùy tiện làm việc. Vậy mà giặc đến không đánh nổi một trận…

Binh pháp dạy rằng: Quân thua, chém tướng. Tội các người đều đáng chết một vạn lần. Song ta nghĩ các người đều là hạng võ dũng, không có tài cho nên ta đã để Ngô Thì Nhậm ở lại đây để làm việc với các người, chính là lo về điều đó.

Bắc Hà mới yên, lòng người chưa phục, Thăng Long lại là nơi bị đánh cả bốn mặt, không có sông núi để nương tựa. Các người đã biết tránh mũi nhọn của chúng, chia ra chặn giữ các nơi hiểm yếu. Bên trong thì làm cho giặc kiêu căng, kế ấy là rất đúng. Khi mới nghe nói, ta đã đoán là do Ngô Thì Nhậm chủ mưu.

Mọi người đều thở phào, hết sức thán phục tài xét đoán như thần và tầm nhìn xa từ trước của Nguyễn Huệ.

Nguyễn Huệ nói tiếp:

- Lần này ta ra, thân hành cầm quân, phương lược tính đánh đã có tính sẵn. Chẳng qua 10 ngày có thể đuổi được giặc Thanh. Nhưng nghĩ chúng là nước lớn gấp 10 lần nước mình, khi bị thua một trận ắt lấy làm hổ thẹn mà lo báo thù. Như thế thì việc binh đao không bao giờ dứt, không phải là phúc cho dân. Nỡ nào làm như vậy! Đến lúc đó chỉ có người khéo lời mới dẹp nổi việc binh đao, không phải Ngô Thì Nhậm thì không ai làm được.

Mọi việc xảy ra sau đó quả nhiên đúng như vậy.

Nguyễn Huệ không chỉ là một thiên tài quân sự lớn trong lịch sử, ông còn là tấm gương sáng vô cùng quý báu về việc tin cậy và sử dụng nhân tài của đất nước cho lợi ích quốc gia, và trường hợp Ngô Thì Nhậm trên đây chỉ là một trong rất nhiều câu chuyện còn được truyền tụng cho đến ngày nay.

Chiếc thìa nhôm một thuở

Chiếc thìa nhôm một thuở

Văn hóa 18/09/2020 - 07:10

Cả một chặng dài những cái thìa nhôm quen thuộc được cắm trong ống đũa buộc bên chạn bát, thế mà nhãng đi một thời gian và đến giờ mấy người còn nhớ?

Nhà báo Đinh Phong qua đời ở tuổi 83

Nhà báo Đinh Phong qua đời ở tuổi 83

Văn hóa 17/09/2020 - 19:03

Nhà báo Đinh Phong - cựu Chủ tịch Hội Nhà báo TPHCM- cựu Phó Chủ tịch Hội Nhà báo VN, vừa qua đời sáng 17/9 tại nhà riêng ở TPHCM, hưởng thọ 83 tuổi.

TPHCM chính thức có tên đường Lê Văn Duyệt

TPHCM chính thức có tên đường Lê Văn Duyệt

Văn hóa 16/09/2020 - 19:07

Ngày 16/9, nhân lễ giỗ lần thứ 188 của danh nhân Lê Văn Duyệt, chính quyền TPHCM chính thức gắn tên một con đường mang tên Lê Văn Duyệt tại quận Bình Thạnh.

Bình Định tổ chức Lễ tưởng niệm 228 năm ngày mất của Hoàng đế Quang Trung

Bình Định tổ chức Lễ tưởng niệm 228 năm ngày mất của Hoàng đế Quang Trung

Văn hóa 16/09/2020 - 15:00

Do ảnh hưởng dịch Covid-19, nên Lễ tưởng niệm 228 năm ngày mất của Hoàng đế Quang Trung năm nay được tổ chức ngắn gọn nhưng vẫn tôn nghiêm, thành kính.

Nhà văn Nguyễn Thanh Việt làm giám khảo giải thưởng Pulitzer

Nhà văn Nguyễn Thanh Việt làm giám khảo giải thưởng Pulitzer

Văn hóa 16/09/2020 - 08:36

Nhà văn Nguyễn Thanh Việt - một nhà văn Mỹ gốc Việt đã chính thức được mời vào Hội đồng giám khảo gồm 19 thành viên của giải thưởng Pulitzer nổi tiếng thế giới

Cục Điện ảnh tổ chức cuộc thi để bớt khan hiếm kịch bản

Cục Điện ảnh tổ chức cuộc thi để bớt khan hiếm kịch bản

Văn hóa 15/09/2020 - 19:30

Cục Điện ảnh vừa phát động cuộc thi “Sáng tác kịch bản phim truyện điện ảnh năm 2020” nhằm giải quyết bài toán thiếu hụt kịch bản nghệ thuật thứ bảy.

Cuộc chiến chống sách giả trên Lazada vẫn chưa có tiếng nói chung

Cuộc chiến chống sách giả trên Lazada vẫn chưa có tiếng nói chung

Văn hóa 15/09/2020 - 18:58

Công ty Trí Việt - First News liên tục tung ra hai động thái quyết liệt để chống sách giả bày bán công khai trên Lazada.

Vĩ nhân tác động đến đời sống như thế nào?

Vĩ nhân tác động đến đời sống như thế nào?

Văn hóa 14/09/2020 - 19:01

Cuốn sách “Trò chuyện với vĩ nhân” của Osho do NXB Văn Hóa - Văn Nghệ ấn hành, giúp công chúng hiểu hơn quan hệ giữa sự phi thường và sự bình thường.

Nghệ sĩ Nhân dân Bạch Tuyết bỗng dưng xuất hiện trên sách Toán

Nghệ sĩ Nhân dân Bạch Tuyết bỗng dưng xuất hiện trên sách Toán1

Văn hóa 14/09/2020 - 17:14

Nghệ sĩ Nhân dân Bạch Tuyết không giấu được sự ngạc nhiên, khi hình ảnh mình đóng vai Thái hậu Dương Vân Nga in trên bìa sách Toán dành cho học sinh lớp 6

Chúng ta nuôi dưỡng sự nhân hậu bằng nguồn 'lương thực' nào?

Chúng ta nuôi dưỡng sự nhân hậu bằng nguồn 'lương thực' nào?

Văn hóa 14/09/2020 - 09:24

Nền giáo dục chúng ta phải làm lại từ đầu, với một tư tưởng duy nhất là giáo dục để làm ra một con người chứ không phải làm một cái máy siêu cấp.

Nhà thơ Đoàn Văn Cừ mất bản quyền ‘thôn ca’ trong sách giáo khoa

Nhà thơ Đoàn Văn Cừ mất bản quyền ‘thôn ca’ trong sách giáo khoa

Văn hóa 13/09/2020 - 16:57

Sách giáo khoa Ngữ văn 8 do Nhà xuất bản Giáo Dục ấn hành, đã chuyển bản quyền “thôn ca” của nhà thơ Đoàn Văn Cừ sang người khác.

Nhà thơ Thanh Tùng không chỉ trữ tình ‘Thời hoa đỏ’

Nhà thơ Thanh Tùng không chỉ trữ tình ‘Thời hoa đỏ’

Văn hóa 12/09/2020 - 09:13

Nhà thơ Thanh Tùng qua đời cách đây đúng 3 năm (12/9/2017) nhưng những vần thơ của tác giả “Thời hoa đỏ” để lại trên nhân gian vẫn xao xuyến công chúng

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Vỡ lẽ

Vỡ lẽ

Lên Thủ đô, hôm đầu Hải và Dung tá túc trong một nhà nghỉ. Hôm sau, họ tìm nhà, và thật may mắn, thuê được một căn hộ tập thể trên tầng 10 của một chung cư, với giá rất hợp lý, chỉ 5 triệu đồng một tháng.

Thủ môn Bùi Tiến Dũng bị HLV Hà Nội chê

Thủ môn Bùi Tiến Dũng bị HLV Hà Nội chê

HLV Chu Đình Nghiêm cho rằng sai lầm trong khâu ra vào của thủ môn TP.HCM là nguyên nhân giúp Hà Nội tạo ra bước ngoặt ở bán kết Cup Quốc gia.

Đậm đà đĩa bánh bột lọc

Đậm đà đĩa bánh bột lọc

Trong kí ức của mỗi người, đều có một khoảng thời gian gợi cho mình bao nỗi nhớ riêng...

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Thị trường xe cũ đã qua sử dụng đa dạng, tuy nhiên cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Dưới đây là một số điều nên, không nên để mua được chiếc xe ưng ý.