Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

| Hà Nội 34°C /57%

Biển Hồ kêu cứu

Thứ Hai 16/03/2020 , 14:12 (GMT+7)

Biến đổi khí hậu, đập thủy điện và nạn đánh bắt cá bất hợp pháp đe dọa Biển Hồ kéo theo hàng triệu người dân hạ nguồn sông Mekong mất sinh kế truyền đời.

Ngư dân làng chài Chong Khneas đánh bắt cá trên Biển Hồ hồi năm ngoái. Ảnh: New York Times

Ngư dân làng chài Chong Khneas đánh bắt cá trên Biển Hồ hồi năm ngoái. Ảnh: New York Times

Báo động

Nữ ký giả Abby Seiff của tờ New York Times, nhà báo từng nhiều lần tới Biển Hồ (Tonle Sap) ở cuối nguồn sông Mekong (Campuchia) và ghi lại những thay đổi đáng báo động.  

“Khi tôi tới Campuchia lần đầu tiên và gặp Ly Heng vào tháng 5 năm 2016, cả cánh rừng phía sau nhà anh vẫn còn cháy âm ỉ sau đợt hạn hán tồi tệ nhất trong nhiều thập kỷ xảy ra ở Đông Nam Á.  Nhà anh Heng nằm dọc theo một con sông nhỏ phía thượng Biển Hồ, nơi được gìn giữ khá tốt để duy trì sự đa dạng sinh học. Ở tuổi 45, anh Heng cho biết, chưa từng thấy cháy rừng ở đây và cũng chưa bao giờ thấy mực nước Biển Hồ xuống thấp như vậy”, bài báo viết.

Bản đồ Biển Hồ, màu xanh thẫm mô tả hiện trạng nước hồ, màu xanh nhạt là vùng có thể bị ngập vào mùa mưa. Đồ họa: Globalnature.org

Bản đồ Biển Hồ, màu xanh thẫm mô tả hiện trạng nước hồ, màu xanh nhạt là vùng có thể bị ngập vào mùa mưa. Đồ họa: Globalnature.org

Biển Hồ không những là bể chứa nước ngọt lớn nhất Đông Nam Á mà tại các vùng đất ngập nước của nó còn là nơi nương náu của nhiều loài động thực vật cực kỳ nguy cấp. Hệ trầm tích ở đây còn cung cấp đa dạng chất dinh dưỡng cho mùa màng và đặc biệt là nghề cá Biển Hồ là một trong những mỏ đa dạng sinh học lớn nhất thế giới.

Tuy nhiên, chỉ hơn ba năm sau mọi thứ ở đây đều đã ở “điểm tới hạn” khi đang phải đối mặt với một đợt hạn hán còn tồi tệ hơn. Nguyên nhân là do các đập thủy điện mọc lên như nấm ở phía thượng nguồn sông Mekong, khiến các các nhà hoạt động môi trường nhiều lần gióng lên các cảnh báo về viễn cảnh tồi tệ.

Nếu không có hành động sớm thì nguy cơ biến mất hệ sinh thái Biển Hồ đang được đếm ngược từng ngày, đẩy hàng triệu người Campuchia và các nước xung quanh mất đi sinh kế đã tồn tại nhiều thế kỷ.

Cũng giống như sông Mekong, Biển Hồ cùng lúc đang bị bao vây, bức tử bởi cả các vấn đề địa phương và toàn cầu. Trong những năm gần đây, cùng với các tác động của biến đổi khí hậu, nạn đánh bắt quá mức và việc xây dựng các đập thủy điện phía trên đã đe dọa xóa sổ Biển Hồ.

Thời gian qua, nhiều lần các nhà hoạt động môi trường và đại diện ngư dân đã đề nghị chính phủ Campuchia mạnh tay trấn áp hoạt động đánh bắt cá bất hợp pháp quy mô lớn tại các khu vực bảo tồn của hồ cũng như phản đối việc xây dựng các đập siêu lớn phía thượng nguồn và các nhánh của sông Mekong.

Biển Hồ tồn tại đến ngày nay là do được thụ hưởng một điều kiện thủy văn đặc biệt, được coi là hệ thống xung lũ một chiều, bắt nguồn từ một nhánh sông Tonle Sap từ sông Mekong xuống tới Biển Hồ và nguồn nước được đảo chiều hai lần mỗi năm. Vào mùa mưa, nước dâng lên ngập hồ và tăng diện tích trữ nước ngọt tới sáu lần so với mùa khô, rộng chừng 16.000 km vuông. Còn vào mùa khô, nước ở Biển Hồ lại chảy ngược ra đổ trở lại sông Mekong.

Sự dịch chuyển luồng lạch này cho phép cá tôm di cư và sinh sản cũng như mang theo chất dinh dưỡng lên xuống theo con nước. Ước tính mỗi năm có khoảng 500.000 tấn cá được đánh bắt từ Biển Hồ, chiếm giữ phần không nhỏ trong ngành thủy sản trị giá 2 tỷ USD và là nguồn cung cấp protein chính hầu hết người dân Campuchia .

Đánh đổi

Trong suốt mùa khô này, lượng mưa rất ít trong khi người dân phải hứng chịu  nhiều cơn bão mạnh khiến hàng ngàn người phải sơ tán. Mực nước trên dòng Mekong đã đạt đến cột mốc nghiệt ngã, xuống tới mức thấp nhất kể từ khi được theo dõi dữ liệu thủy văn.

Cha con một ngư dân Campuchia trên chiếc thuyền đánh cá nhỏ trên đoạn sông Mekong đổ vào Biển Hồ. Ảnh: AP

Cha con một ngư dân Campuchia trên chiếc thuyền đánh cá nhỏ trên đoạn sông Mekong đổ vào Biển Hồ. Ảnh: AP

Mực nước sông Mekong xuống thấp đã khiến nhịp sống của người dân ở Biển Hồ lay lắt. Theo các quan chức địa phương, con nước vào Biển Hồ năm nay có thể bị chậm lại khoảng hai tháng, hoặc thậm chí muộn hơn và có thể sẽ không đủ nước để có thể đảo chiều như thông lệ.

“Trong ba năm qua, tôi đã nhiều lần đến Biển Hồ để lập biểu đồ theo dõi các phương cách mà con người đối phó với những thay đổi này. Có hàng chục ngư dân đã than thở chung một vấn đề là: Cá ngày một nhỏ hơn, sản lượng đánh bắt suy giảm và không còn ai dám chắc Biển Hồ có còn như xưa?

Biển Hồ là “công trình tự nhiên” điều tiết nguồn nước vùng hạ lưu sông Mekong, giảm bớt nạn lũ lụt vào mùa mưa và ngược lại vào mùa khô nó đảm bảo cung cấp cho khoảng 50% lượng nước ngọt cho vùng châu thổ đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam.

Tôi đã đến thăm các gia đình có con gái bỏ quê đi làm khu công nghiệp ở Phnom Penh và những nhà có con trai trốn sang Thái Lan để làm thuê cho các trang trại. Tôi cũng đã gặp những ngư dân đang phải tiến gần đến các khu vực cấm đánh bắt hoặc sử dụng lưới mắt nhỏ hơn, bởi nếu không như vậy thì họ sẽ đói. Hầu như mọi người tôi gặp đều chìm trong nợ nần”, bà Abby cho hay.

Lần thứ hai, tôi đến tìm anh Ly Heng vào năm 2017, anh nói: “Sông nước đã gắn với chúng tôi nên khi nước xuống thấp, chúng tôi không kiếm được vì lấy đâu ra tôm cá. Nếu cứ thế này rồi không biết điều gì sẽ xảy ra?”

Sắp tới sẽ có thêm 11 con đập khác đã lên kế hoạch trên dòng chính ở vùng hạ lưu sông Mekong và 120 chiếc khác ở các nhánh con sông này. Nếu tất cả đều hoàn thành thì đến năm 2040, dự tính lượng cá đánh bắt sẽ giảm một nửa.

Hàng trăm con đập thủy điện lớn nhỏ phía thượng nguồn và các nhánh của Mekong khiến nguồn cá tôm bị cạn kiệt. Ảnh: EPA

Hàng trăm con đập thủy điện lớn nhỏ phía thượng nguồn và các nhánh của Mekong khiến nguồn cá tôm bị cạn kiệt. Ảnh: EPA

Giới khoa học tính toán, trong khi lợi ích kinh tế từ điện có thể đạt 160 tỷ USD cho toàn vùng thì cũng phải đánh đổi mất nguồn tài nguyên thiên nhiên trị giá 145 tỷ USD. Tính riêng khu vực đánh bắt thủy hải sản có thể thiệt hại gần 23 tỷ USD. Một khi vai trò là một hệ sinh thái của sông Mekong mỗi ngày bị mất đi giá trị thì toàn bộ người dân các nước vùng hạ nguồn sẽ phải hứng chịu những cú sốc về an ninh lương thực và sự ổn định xã hội.

Nguồn: (The New York Times)

Thừa Thiên - Huế đón hơn 1.000 công dân về từ Lào

Thừa Thiên - Huế đón hơn 1.000 công dân về từ Lào

Xã hội 28/03/2020 - 21:31

Tỉnh Thừa Thiên - Huế vừa đón hơn 1.000 công dân địa phương từ Lào về và đã tiến hành cách ly theo quy định.

Lào Cai: Rà soát trường hợp khám, điều trị tại bệnh viện tuyến trung ương

Lào Cai: Rà soát trường hợp khám, điều trị tại bệnh viện tuyến trung ương

Xã hội 28/03/2020 - 21:30

Ngày 28/3, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Lào Cai cho biết, tạm thời đã xác định những người tới khám, học tập nghiên cứu tại Bệnh viện Bạch Mai trong tháng 3.

Sở Tài nguyên - Môi trường TP.HCM bị phê bình vì công văn gây hoang mang

Sở Tài nguyên - Môi trường TP.HCM bị phê bình vì công văn gây hoang mang

Thời sự 28/03/2020 - 21:18

UBND TP.HCM yêu cầu Sở Tài nguyên - Môi trường làm rõ trách nhiệm, đề xuất hình thức kỷ luật các cá nhân liên quan công văn "báo cáo phương án hoạt động hỏa táng".

Gần 150 người Việt mắc kẹt ở Singapore mong trợ giúp

Gần 150 người Việt mắc kẹt ở Singapore mong trợ giúp

Xã hội 28/03/2020 - 20:53

146 công dân Việt Nam đi chữa bệnh, lao động, học tập bị kẹt ở Singapore đang khẩn cầu sự giúp đỡ để tìm cách về nước.

Bệnh viện Bạch Mai vẫn hoạt động trong trạng thái cách ly

Bệnh viện Bạch Mai vẫn hoạt động trong trạng thái cách ly

Thời sự 28/03/2020 - 20:44

Các bệnh nhân đang nằm trong viện sẽ tiếp tục được điều trị, trường hợp được điều trị khỏi phải bảo đảm đầy đủ các điều kiện về dịch tễ mới được xuất viện.

Dập tắt đám cháy nhà 3 tầng sâu trong ngõ ở Hà Nội

Dập tắt đám cháy nhà 3 tầng sâu trong ngõ ở Hà Nội

Xã hội 28/03/2020 - 20:31

Tối 28/3, lực lượng Cảnh sát PCCC quận Đống Đa khống chế và dập tắt đám cháy tại ngôi nhà 3 tầng, 1 tum ở phố Hồ Đắc Di, quận Đống Đa, Hà Nội.

Yên Bái hoãn đại hội đảng cấp cơ sở để tập trung chống dịch

Yên Bái hoãn đại hội đảng cấp cơ sở để tập trung chống dịch

Thời sự 28/03/2020 - 20:29

Để ngăn chặn dịch Covid-19, từ ngày 28/3 tỉnh Yên Bái thành lập 9 chốt kiểm dịch, tạm hoãn đại hội đảng cơ sở, thành lập các tổ tự quản chống dịch.

Thêm 5 ca dương tính với SARS-CoV-2, 3 ca liên quan tới 'ổ dịch' Bạch Mai

Thêm 5 ca dương tính với SARS-CoV-2, 3 ca liên quan tới 'ổ dịch' Bạch Mai

Thời sự 28/03/2020 - 18:51

Tới 18h00 chiều 28/3, đã ghi nhận thêm 5 trường hợp mắc mới, nâng tổng số người mắc Covid-19 của Việt Nam lên 174.

Tổ chức 'tiệc ma túy' mừng sinh nhật bạn gái

Tổ chức 'tiệc ma túy' mừng sinh nhật bạn gái

Xã hội 28/03/2020 - 18:07

10 thanh niên ở thị trấn phố huyện sử dụng trong quán karaoke mừng sinh nhật đã bị lực lượng công an bắt giữ.

Cụ bà tử vong trong khu cách ly âm tính với virus Sars-CoV-2

Cụ bà tử vong trong khu cách ly âm tính với virus Sars-CoV-2

Xã hội 28/03/2020 - 18:00

Ngày 28/3, Sở Y tế Tiền Giang có thông cáo báo chí về trường hợp cụ bà tử vong tại khu cách ly tập trung. Nguyên nhân cụ tử vong do nhồi máu cơ tim.

Xem xét xử lý vụ việc 'báo cáo công suất hỏa táng' gây hoang mang

Xem xét xử lý vụ việc 'báo cáo công suất hỏa táng' gây hoang mang

Thời sự 28/03/2020 - 17:50

Giám đốc Sở Tài nguyên - Môi trường TP.HCM Nguyễn Toàn Thắng cho biết, đơn vị đã thu hồi văn bản yêu cầu báo cáo phương án hỏa táng ứng phó tình hình dịch Covid-19.

Tạm dừng 24 tuyến xe khách từ vùng có dịch Covid-19 về Hải Phòng

Tạm dừng 24 tuyến xe khách từ vùng có dịch Covid-19 về Hải Phòng

Thời sự 28/03/2020 - 16:34

Các tuyến xe khách cố định từ Hải Phòng về 24 tỉnh, thành phố đã có ca dương tính với Covid-19 sẽ tạm dừng hoạt động đến hết ngày 15/4.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Lưu ý vụ hè thu, thu đông 2020 vùng ĐBSCL

Lưu ý vụ hè thu, thu đông 2020 vùng ĐBSCL

Bộ NN-PTNT đã sớm có kịch bản và khuyến cáo cho việc đẩy mạnh sản xuất lúa vụ hè thu, thu đông tại ĐBSCL nhằm tranh thủ thị trường giá gạo xuất khẩu đang tốt.

Gần 150 người Việt mắc kẹt ở Singapore mong trợ giúp

Gần 150 người Việt mắc kẹt ở Singapore mong trợ giúp

146 công dân Việt Nam đi chữa bệnh, lao động, học tập bị kẹt ở Singapore đang khẩn cầu sự giúp đỡ để tìm cách về nước.

Làng hữu cơ giữa Thủ đô bụi mịn

Làng hữu cơ giữa Thủ đô bụi mịn

Nhà vườn, chuồng trại hữu cơ thì có nhiều nhưng cả một làng hữu cơ là điều hiếm thấy đặc biệt ở giữa Thủ đô xếp vào top ô nhiễm bụi mịn nhất thế giới.