Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hà Nội 34°C /57%

GS. Hà Văn Tấn: Một hiền tài, một 'nguyên khí quốc gia'

Thứ Bảy 30/11/2019 , 11:01 (GMT+7)

Lúc sinh thời, Giáo sư Trần Quốc Vượng đã nhận xét về Giáo sư Hà Văn Tấn như vậy. Ông còn khẳng định Hà Văn Tấn có cái “uy” của một “học giả”.  

GS-NGND Hà Văn Tấn (1937 - 2019). 

Thiếu niên đăng khoa

Giáo sư Hà Văn Tấn sinh ngày 16 tháng 8 năm 1937 tại xã Tiên Điền, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Đây cũng chính là quê hương của đại thi hào Nguyễn Du.

Học hết lớp 9 trường Phan Đình Phùng, ông ra Hà Nội học đại học. Ban đầu, ông định vào học Đại học Sư phạm vì lý do khá đơn giản là trường có học bổng dành cho sinh viên.

Tuy nhiên, đầu năm 1955 ông ra đến Hà Nội thì Đại học Sư phạm đã khai giảng. Hà Văn Tấn đành thi vào các trường khác là Đại học Khoa học và Đại học Văn khoa thì đều đỗ cả, thành ra băn khoăn không biết chọn học trường nào. Thế là ông đành phải học Đại học Văn khoa vào buổi sáng và học Đại học Khoa học vào buổi chiều. Học cùng Đại học Khoa học với chàng trai họ Hà là Phan Đình Diệu, cùng đồng hương núi Hồng sông Lam.

Còn buổi tối, chàng sinh viên đi dạy tư để kiếm sống. Vì thế, nhiều buổi học, cậu lên tầng trên của đại giảng đường nằm ngủ vì quá mệt. Nhưng rồi, sau một năm, thấy vất vả quá, Hà Văn Tấn và Phan Đình Diệu lại vào học năm thứ nhất Đại học Sư phạm. Phan Đình Diệu vào học khoa Toán, còn Hà Văn Tấn chọn học khoa Sử. (Đến cuối những năm 1990, giáo sư Hà Văn Tấn còn giảng chuyên đề “Toán thống kê trong Khảo cổ học).

Mừng thọ GS Trần Quốc Vượng 65 tuổi. GS Hà Văn Tấn, ngồi thứ 2 từ phải qua trái. 

Có lẽ, nghề chọn người. Tôi được nghe Giáo sư Nguyễn Khắc Phi nhiều năm trước đã kể, Giáo sư Phan Huy Lê nổi tiếng là giỏi Vật lý của giáo dục Liên khu 4 trong kháng chiến chống Pháp. Còn Giáo sư Trần Quốc Vượng khi “tự bạch” đã tiết lộ ông bị ép học Sử rồi làm Sử. Vốn là vào năm 1953, lớp Dự bị Đại học khóa 2 tại Thanh Hóa được mở. Trần Quốc Vượng đăng ký học ban Toán - Lý. Nhưng Bí thư Đảng ủy Ban Giám đốc Trần Văn Giàu lại cử sang Văn khoa.

Thời kỳ đó, ngành Sư phạm phải học 3 năm, song vì Bộ GD-ĐT đang cần giáo viên, cho nên vừa học xong năm thứ nhất, cả khóa phải học suốt mùa hè chương trình năm thứ hai, rồi vào khai giảng năm học mới cùng năm thứ ba.

Vậy là, chỉ sau 2 năm, Hà Văn Tấn tốt nghiệp Đại học Sư phạm với vị trí Á khoa - sau Thủ khoa Hoàng Văn Lân, người làng Quỳnh Đôi, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An.

Nhân cách học giả

GS Phan Đại Doãn bày tỏ: “Về tuổi đời, Hà Văn Tấn thua tôi một tuổi, nhưng tôi vẫn nói với các bạn bè và bạn trẻ thân quen: về học thuật của tôi lại thua anh đến hàng chục “tuổi”. Và anh là ngôi sao sáng tuyệt vời về học thuật và nhân cách học giả”.

Giáo sư Trần Quốc Vượng cũng thừa nhận: “Hà Văn Tấn là người thẳng thắn. Ông giáo sư này ăn nói thẳng thắn đến “kinh người”. Ông vạch cái sai của tôi, của anh Lê (Giáo sư Phan Huy Lê), và của học trò chung chúng tôi rất “huỵch toẹt”, bất chấp mọi sự sĩ diện”.

GS Hà Văn Tấn cùng GS Trần Quốc Vượng kiểm chứng một di tích cổ nhất Việt Nam. 

Giáo sư Hà Văn Tấn là Chủ nhiệm môn Phương pháp luận sử học (Khoa Lịch sử, Trường Đại học Tổng hợp, nay là Trường Đại học KHXH&NV - Đại học Quốc gia Hà Nội); Viện trưởng Viện Khảo cổ học (1988-2008). Đồng thời, ông đã công bố gần 300 bài báo, nghiên cứu khoa học và là tác giả của 15 cuốn sách. Với những đóng góp quan trọng cho nền sử học Việt Nam hiện đại và ngành khảo cổ học, năm 1980, ông được phong hàm Giáo sư. Năm 1997 ông được tặng danh hiệu Nhà giáo Nhân dân và được Nhà nước tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh (năm 2000). 

Giáo sư Trần Quốc Vượng nhấn mạnh: “Anh Tấn là người duy nhất trong bốn chúng tôi - Lâm, Lê, Tấn, Vượng - được Giải thưởng Hồ Chí Minh cao quý”.

Sau này, Giáo sư Trần Quốc Vượng và Giáo sư Phan Huy Lê cũng lần lượt được Nhà nước trao Giải thưởng Hồ Chí Minh về Sử học.

Giáo sư Hà Văn Tấn qua đời hồi 21 giờ 2 phút ngày 27/11/2019 tại Hà Nội, hưởng thọ 83 tuổi. 

Lễ viếng Giáo sư Hà Văn Tấn được cử hành từ 9 giờ 30 - 11 giờ 30 ngày 2/12/2019 (tức ngày 7/11 năm Kỷ Hợi), tại Nhà tang lễ số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội; hỏa táng cùng ngày tại Đài hóa thân Hoàn vũ, Văn Điển, Hà Nội.

Lễ an táng lúc 5 giờ ngày 5/12/2019 tại Nghĩa trang Lạc Hồng Viên, xã Dân Hòa, huyện Kỳ Sơn, tỉnh Hòa Bình.

Valentine là ngày gì, nguồn gốc từ đâu?

Valentine là ngày gì, nguồn gốc từ đâu?

Văn hóa 14/02/2020 - 13:50

Ngày Valentine, còn gọi là Ngày lễ tình yêu hay là Ngày lễ tình nhân được đặt tên theo thánh Valentine.

Đặc sản vùng đất cổ Đường Lâm

Đặc sản vùng đất cổ Đường Lâm

Văn hóa 14/02/2020 - 10:35

Gà Mía là một giống gà quý đã từ bao đời truyền lại, đây là một chủng loại riêng, không giống với bất cứ loại gà nào.

Để lại cho đời một nguồn tài liệu quý

Để lại cho đời một nguồn tài liệu quý

Văn hóa 13/02/2020 - 09:23

Nhà văn - nhà báo Trần Thanh Phương vừa qua đời tại TP.HCM, hưởng thọ 80 tuổi. Di sản của ông là một thư viện thông tin quý hiếm!

Giới làm sách loay hoay với nCoV

Giới làm sách loay hoay với nCoV

Văn hóa 12/02/2020 - 09:25

Nhiều ấn phẩm chuẩn bị cho Hội sách TP.HCM dự kiến tổ chức vào tháng 3/2020 có nguy cơ ế ẩm!

Lễ hội, tín ngưỡng là câu chuyện văn hóa, không phải xin xỏ, trục lợi

Lễ hội, tín ngưỡng là câu chuyện văn hóa, không phải xin xỏ, trục lợi

Văn hóa 11/02/2020 - 16:30

"Những hiện tượng xảy ra trong lễ hội chính là chỉ dấu cho những vấn đề của xã hội hiện nay".

Giới thiệu tiểu thuyết Việt Nam tại Hội sách quốc tế Cuba

Giới thiệu tiểu thuyết Việt Nam tại Hội sách quốc tế Cuba

Văn hóa 11/02/2020 - 09:37

Trong khuôn khổ Hội sách Quốc tế La Habana 2020, với tư cách khách mời của nước chủ nhà Cuba, đoàn Việt Nam đã có buổi giới thiệu cuốn sách “Biên bản chiến tranh 1-2-3-4.75”.

Hoa hậu Khánh Vân: Tôi có sự mạnh mẽ, bản lĩnh của người đàn ông

Hoa hậu Khánh Vân: Tôi có sự mạnh mẽ, bản lĩnh của người đàn ông

Văn hóa 08/02/2020 - 14:10

Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2019 Nguyễn Trần Khánh Vân cho biết cô có được sự bản lĩnh, tự tin là nhờ công uốn nắn, dạy dỗ của ba.

Ông bầu Phước Sang sau vỡ nợ 'làm gì để nhiều tiền'?

Ông bầu Phước Sang sau vỡ nợ 'làm gì để nhiều tiền'?

Văn hóa 08/02/2020 - 13:15

Dù có lịch chiếu muộn màng nhất trên thị trường phim Tết Canh Tý 2020 vừa qua, nhưng bộ phim “Tiền nhiều để làm gì?” lại gây chú ý cho công chúng vì đánh dấu sự trở lại của ông bầu Phước Sang sau 6 năm vỡ nợ.

Lòng Chế Lan Viên 'từ độ ai qua'?

Lòng Chế Lan Viên 'từ độ ai qua'?

Văn hóa 08/02/2020 - 07:10

Năm 2020, người yêu thơ không thể không nhớ kỷ niệm 100 năm ngày sinh Chế Lan Viên (1920-1989).

Không tổ chức phát ấn đền Trần, đóng cửa đền từ 22 giờ ngày 7/2

Không tổ chức phát ấn đền Trần, đóng cửa đền từ 22 giờ ngày 7/2

Văn hóa 07/02/2020 - 19:32

BTC Lễ hội đền Trần xuân Canh Tý 2020 cho biết, năm nay Nam Định không tổ chức phát ấn.

Bình Định: Dừng các hoạt động văn hóa, thể thao đông người tham gia

Bình Định: Dừng các hoạt động văn hóa, thể thao đông người tham gia

Văn hóa 07/02/2020 - 09:50

Động thái trên được tỉnh đưa ra trong nỗ lực phòng chống dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do nCoV gây ra.

Người sinh ra thần đồng thơ Việt đã khuất bóng

Người sinh ra thần đồng thơ Việt đã khuất bóng

Văn hóa 07/02/2020 - 09:23

Cụ bà Trần Thị Sen - thân mẫu của “thần đồng thơ Việt” Trần Đăng Khoa, đã từ trần sáng 6/2, hưởng thọ 102 tuổi!

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Vỡ lẽ

Vỡ lẽ

Lên Thủ đô, hôm đầu Hải và Dung tá túc trong một nhà nghỉ. Hôm sau, họ tìm nhà, và thật may mắn, thuê được một căn hộ tập thể trên tầng 10 của một chung cư, với giá rất hợp lý, chỉ 5 triệu đồng một tháng.

Hủy trận đấu đầu tiên bị đình chỉ của HLV Park Hang-seo?

Hủy trận đấu đầu tiên bị đình chỉ của HLV Park Hang-seo?

Trận giao hữu quốc tế giữa đội tuyển Việt Nam và Iraq có thể bị hủy do phía đối phương lo ngại sự lây lan của virus Corona.

15 món ăn dân tộc đặc trưng vùng hồ Ba Bể

15 món ăn dân tộc đặc trưng vùng hồ Ba Bể

Ban Chủ nhiệm Dự án bảo tồn và phát huy một số di sản văn hóa dân tộc công bố 15 món ẩm thực dân tộc đặc trưng vùng hồ Ba Bể.

Kiểng tết độc, lạ hút hàng

Kiểng tết độc, lạ hút hàng

Chị Loan trước đây là một chủ nhân của vườn kiểng nổi tiếng về bộ sưu tập kiểng thú bằng hoa mẫu đơn, nay chị mở rộng kinh doanh thêm mặt hàng si rô kiểng.

Báo Nông Nghiệp