Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Hệ lụy trên dòng Mekong: Vì sao Trung Quốc rót tiền đầu tư thủy điện?

Thứ Ba 30/07/2019 , 07:01 (GMT+7)

Việc Trung Quốc xây dựng ồ ạt các con đập, nhà máy thủy điện trên dòng Mekong có nguy cơ gây ảnh hưởng tới môi trường, nguồn tài nguyên thủy sản, đồng thời gây ra những tác động chính trị quan trọng khác.

16-32-16_nh1
Công trường một dự án thủy điện trên sông Mekong do Trung Quốc đầu tư xây dựng tại Lào. Ảnh: Bloomberg.

Càng xây dựng nhiều nhà máy thủy điện, nhiều con đập, Trung Quốc càng mở rộng khả năng kiểm soát sông Mekong, qua đó gây tác động cả về kinh tế lẫn chính trị tới những quốc gia khác ở lưu vực sông.

Với hàng trăm nghìn người sống bên dòng Mekong chảy từ Trung Quốc qua Lào, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam, con sông là huyết mạch đối với họ. Một trận lũ quét hồi năm ngoái do vỡ đập phụ tải nhà máy thủy điện đang được xây dựng dọc theo một nhánh sông Mekong ở phía nam Lào đã khiến 30 người thiệt mạng. Nó cũng gây ra thiệt hại trên diện rộng với kinh tế địa phương, khiến ít nhất 6.000 người rơi vào cảnh mất nhà cửa, đồng thời đặt ra câu hỏi về cách quản lý dòng sông quan trọng này.

Nhưng sông Mekong, nổi tiếng trong các bộ phim và thu hút lượng lớn khách du lịch mỗi năm, còn mang nhiều ý nghĩa vượt ra khỏi khía cạnh thương mại và kinh tế. Rất nhiều tiền của đang được các quốc gia đổ vào nhằm xây dựng những nhà máy thủy điện trên dòng sông. Với các quốc gia nhỏ và nghèo hơn như Campuchia hay Lào, những khoản đầu tư kể trên rất được hoan nghênh dù nó đi kèm với các hệ quả mang tính chiến lược, theo Bloomberg.

Trung Quốc, cường quốc lớn nhất trong khu vực, nơi sông Mekong bắt đầu từ cao nguyên Tây Tạng, đang tăng cường sử dụng những chiêu bài kinh tế để bảo đảm các mục tiêu lớn hơn của mình. Càng nắm quyền kiểm soát sông Mekong, Bắc Kinh càng có khả năng tận dung triệt để hơn các nguồn tài nguyên thuộc về con sông cũng như nắm trong tay đòn bẩy để thúc ép các quốc gia khác khuất phục những toan tính chính trị họ theo đuổi, chuyên gia nhận định.

“Toàn bộ tác động của việc này chưa được thể hiện hết nhưng nếu thành hiện thực, Trung Quốc có khả năng gây ra nạn đói, tình trạng bất ổn dân sự và đủ sức khiến các chính quyền sụp đổ”, Elliot Brennan, nhà nghiên cứu tại Viện Phát triển An ninh và Chính sách, trụ sở ở Stockholm, Thụy Điển, nhận xét.

“Việc Trung Quốc không ngừng gia tăng ảnh hưởng với hệ thống sông Mekong, cả qua các con đập ở thượng nguồn lẫn các đập liên doanh ở hạ lưu sông, là một nửa khác trong cái gọi là chiến lược cắt lát salami ở Đông Nam Á của họ”, Brennan nhấn mạnh.

Trung Quốc đã xây 6 đập lớn ở thượng nguồn sông Mekong và có kế hoạch xây 21 đập khác, nhờ thế, họ có thể tác động đáng kể tới lưu lượng nước trên sông vào mùa mưa và mùa khô thông qua việc điều chỉnh lượng nước xả và dự trữ tại các đập.

Một số nhà quan sát gọi sông Mekong là điểm nóng địa chính trị tiếp theo của khu vực. Dù không lớn như Biển Đông, nơi Trung Quốc đang ráo riết tuyên bố chủ quyền phi lý thông qua hành động cải tạo các bãi đá thành đảo nhân tạo và xây dựng trên đây vô số tiền đồn quân sự, tầm quan trọng của sông Mekong không hề thua kém. Đó là bởi giá trị của nó như một con đường huyết mạch ra biển, một nguồn cung thực phẩm dồi dào của Đông Nam Á và như một điểm đến du lịch hấp dẫn.

Ở cả sông Mekong và Biển Đông, Trung Quốc đều đang chìa ra củ cà rốt (các khoản đầu tư) và cây gậy (áp lực ngoại giao và quân sự). Trong khi các công ty Trung Quốc đang tích cực hỗ trợ tài chính để mở rộng mạng lưới đập dọc theo sông Mekong, Bắc Kinh cũng tìm cách để tối đa hóa ảnh hưởng của mình tới cách con sông dài 4.350 km này vận hành.

Thành lập năm 1995, Ủy ban sông Mekong (MRC) trong 20 năm là cơ chế chính để quản lý dòng sông giữa các nước Lào, Campuchia, Thái Lan và Việt Nam. Nhưng tất cả thay đổi vào năm 2016, khi Trung Quốc cho ra đời Cơ chế Hợp tác Lan Thương – Mekong (LMCM)

Thay vì phối hợp với MRC, Bắc Kinh lại xây dựng LMCM thành một cơ quan giúp thúc đẩy sự phát triển của khu vực phía tây Trung Quốc, đồng thời bổ sung cho sáng kiến Vành đai và Con đường, hướng tới mục tiêu mở rộng các tuyến giao thương đường bộ và đường biển tới châu Âu.

Với thành viên là tất cả các quốc gia Đông Nam Á, LMCM có phạm vi rộng hơn so với MRC. Nó giải quyết các vấn đề chính trị và an ninh như y tế, giáo dục, cơ sở hạ tầng cũng như sự phát triển bền vững của sông Mekong và hợp tác kinh tế xuyên biên giới. Nó còn giúp quản lý các cuộc tuần tra chung với tàu quân sự Trung Quốc.

Một ngư dân kéo lưới đánh cá trên sông Mekong ở tỉnh Nakhon Phanom, Thái Lan, hôm 24/7. Ảnh: Bloomberg.

Mỹ trong khi đó tập trung vào Sáng kiến Hạ lưu sông Mekong, chương trình đối tác đa quốc gia hình thành vào năm 2009 nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế đồng bộ và bền vững ở 5 nước hạ lưu sông Mekong.

“Một đặc điểm độc nhất của sông Mekong là phân bố địa lý của nó phản ánh phân cấp địa chính trị ở khu vực: Một Trung Quốc hùng mạnh ở đầu nguồn và các quốc gia kém phát triển hơn ở hạ lưu”, Sebastian Strangio, nhà nghiên cứu, tác giả một cuốn sách viết về ảnh hưởng của Trung Quốc với Đông Nam Á, bình luận

“Bạn có thể thấy điều này trong sự miễn cưỡng đến tột cùng của các quốc gia ở hạ nguồn khi phát ngôn bất cứ điều gì quan trọng liên quan đến cách Trung Quốc khai thác ở thượng nguồn sông Mekong”, ông nhận xét. Các nhà đầu tư Trung Quốc đang tài trợ những dự án khổng lồ ở hạ nguồn, đặc biệt là tại Lào, Campuchia và Myanmar.

“Lãnh đạo những quốc gia nhỏ bé, không giàu có bằng như Lào và Campuchia cảm thấy rất khó để từ chối các khoản đầu tư”, Matt Busch, chuyên gia tại chương trình Đông Á thuộc Viện Lowy, trụ sở ở Australia, nhận định. “Khi cấu trúc quản trị hiện tại đối với sông Mekong không còn hoạt động theo kiểu tập thể và không còn hiệu quả nữa, chúng ta có thể sẽ chứng kiến việc nhiều quốc gia hơn hành động đơn độc để bảo đảm những thứ họ coi là lợi ích ngắn hạn”.

Bắc Kinh tố Đài Loan xuyên tạc hình ảnh binh sỹ Trung Quốc

Bắc Kinh tố Đài Loan xuyên tạc hình ảnh binh sỹ Trung Quốc

Điểm nóng 24/09/2020 - 15:35

Bắc Kinh tố truyền thông Đài Loan đã xuyên tạc, bóp méo hình ảnh binh sỹ Trung Quốc đang khóc trong một video không phải đang trên đường ra biên giới.

Nhiều thành phố châu Âu áp lệnh hạn chế mới đối phó Covid-19

Nhiều thành phố châu Âu áp lệnh hạn chế mới đối phó Covid-19

Điểm nóng 19/09/2020 - 09:52

Hàng loạt quốc gia châu Âu đã buộc phải công bố các hạn chế mới nhằm ngăn chặn tình trạng lây nhiễm Covid-19 tăng đột biến ở một số thành phố lớn đông đúc.

Thiên tai- kẻ thù lớn nhất của nhà lãnh đạo Kim Jong-un

Thiên tai- kẻ thù lớn nhất của nhà lãnh đạo Kim Jong-un

Điểm nóng 17/09/2020 - 10:51

Chuyên gia Leonid Petrov cho biết thiên tai bất ổn cùng với đại dịch coronavirus chính là những cuộc khủng hoảng mà nhà lãnh đạo Kim Jong-un sẽ phải đối mặt.

Bắc Kinh tố ‘Mỹ biến sông Mekong thành mặt trận chống Trung Quốc’

Bắc Kinh tố ‘Mỹ biến sông Mekong thành mặt trận chống Trung Quốc’

Điểm nóng 16/09/2020 - 11:03

Giới chức Bắc Kinh cáo buộc Mỹ bơm tiền vào khối ASEAN nhằm gia tăng ảnh hưởng và chính trị hóa vấn đề tài nguyên nước sông Mekong để chống lại Trung Quốc.

Diễn đàn đầu tư EU- Đài Loan, động thái 'chọc giận' Trung Quốc?

Diễn đàn đầu tư EU- Đài Loan, động thái 'chọc giận' Trung Quốc?

Điểm nóng 13/09/2020 - 10:02

Sau chuyến công cán của quan chức chính phủ Mỹ và Chủ tịch Thượng viện Séc tới Đài Loan, EU dự kiến sẽ tổ chức diễn đàn lần đầu tiên tại Đài Loan vào 22/9.

Ông Triệu Lập Kiên lại ‘lên mặt’ với các chính trị gia Mỹ

Ông Triệu Lập Kiên lại ‘lên mặt’ với các chính trị gia Mỹ

Điểm nóng 12/09/2020 - 10:05

Ông Triệu Lập Kiên kêu gọi một số chính trị gia Mỹ hãy từ bỏ thói kiêu ngạo và thành kiến đối với Trung Quốc, hãy dành thời gian lo công việc ở quê nhà.

Ứng cử viên vacxin Covid-19 hàng đầu ngừng thử nghiệm

Ứng cử viên vacxin Covid-19 hàng đầu ngừng thử nghiệm

Điểm nóng 09/09/2020 - 10:45

Nhà sản xuất vacxin Covid-19 nhiều hứa hẹn AstraZeneca đã buộc phải tạm dừng đợt thử nghiệm giai đoạn cuối cùng vì những quan ngại về an toàn.

EU cứng rắn, trừng phạt 31 quan chức Belarus

EU cứng rắn, trừng phạt 31 quan chức Belarus

Điểm nóng 07/09/2020 - 19:44

Gần một tháng sau cuộc bầu cử bị cho là có gian lận, dẫn đến làn sóng biểu tình rầm rộ và các vụ bắt bớ, tình hình Belarus vẫn đầy rẫy bất ổn.

Công ty Trung Quốc thâu tóm lưới điện Lào

Công ty Trung Quốc thâu tóm lưới điện Lào

Điểm nóng 06/09/2020 - 15:26

Lào chuẩn bị nhường phần lớn quyền kiểm soát lưới điện quốc gia cho một công ty Trung Quốc, theo một thỏa thuận trước đó để ngăn chặn không để xảy ra vỡ nợ.

Trung Quốc đổ lỗi cho Ấn Độ gây căng thẳng biên giới

Trung Quốc đổ lỗi cho Ấn Độ gây căng thẳng biên giới

Điểm nóng 05/09/2020 - 14:18

Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Ngụy Phương Hòa kêu gọi đồng cấp Ấn Độ tháo ngòi nổ căng thẳng biên giới Himalaya, đồng thời đổ lỗi cho đối phương gây ra xung đột.

Steroid nên được đưa vào điều trị bệnh nhân Covid-19 nặng

Steroid nên được đưa vào điều trị bệnh nhân Covid-19 nặng

Điểm nóng 03/09/2020 - 10:52

Các nghiên cứu mới xác nhận, nhiều loại steroid đã cải thiện khả năng sống sót của các bệnh nhân Covid-19 nặng và được khuyên dùng, dù nó là loại thuốc rẻ tiền.

Vạch trần nhược điểm vacxin Covid-19 của Trung Quốc và Nga

Vạch trần nhược điểm vacxin Covid-19 của Trung Quốc và Nga

Điểm nóng 01/09/2020 - 09:51

Các loại vacxin Covid-19 đình đám vừa phát triển ở Nga và Trung Quốc đều có chung những thiếu sót tiềm ẩn, có khả năng làm tăng lây nhiễm HIV và hạn chế hiệu quả.

Xem thêm
Cần thêm các số liệu vacxin tả lợn châu Phi của Trung Quốc

Cần thêm các số liệu vacxin tả lợn châu Phi của Trung Quốc

Quan điểm này được đưa ra sau khi Viện Nghiên cứu Thú y Cáp Nhĩ Tân ở Trung Quốc tuyên bố đã nghiên cứu phát triển một loại vacxin tả lợn châu Phi (AFS) mới.

Hàn Quốc đổ tiền tấn đóng tàu sân bay đầu tiên, mua máy bay chiến đấu

Hàn Quốc đổ tiền tấn đóng tàu sân bay đầu tiên, mua máy bay chiến đấu

Hàn Quốc có kế hoạch bắt đầu đóng tàu sân bay đầu tiên vào năm tới và mua các máy bay chiến đấu để hoạt động trên tàu, Bộ Quốc phòng nước này thông báo.

Phát hiện người chết nghi tự sát trong toilet, máy bay Trung Quốc hạ cánh khẩn

Phát hiện người chết nghi tự sát trong toilet, máy bay Trung Quốc hạ cánh khẩn

Một máy bay ở Trung Quốc đã phải hạ cánh khẩn cấp sau khi một người đàn ông được phát hiện đã chết trong nhà vệ sinh.