Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Kỹ thuật thu hoạch và phơi sấy lúa Japonica nhằm giảm tổn thất sau thu hoạch

Thứ Sáu 22/05/2020 , 07:35 (GMT+7)

Tổn thất sau thu hoạch của ngành lúa gạo khoảng 14% tương đương với hàng nghìn tỷ đồng bị mất mỗi năm, chủ yếu ở các khâu thu hoạch, phơi và sơ chế, bảo quản

Phơi lúa dày dưới nắng vừa phải. Ảnh: Dương Đình Tường.

Phơi lúa dày dưới nắng vừa phải. Ảnh: Dương Đình Tường.

Trong quá trình bảo quản, sau một thời gian nhất định hạt thóc thường bị một số hiện tượng như nấm mốc, lên men, nhiễm sâu mọt…khiến chất lượng giảm do mất hàm lượng các chất dinh dưỡng bên trong, giá trị thương phẩm cũng bởi vậy mà giảm theo khá nhiều, thậm chí rất khó bán.

Thóc Nhật nhiều dinh dưỡng thì càng dễ bị tổn thất so với thóc thường. Vì vậy việc giảm tổn thất sau thu hoạch lúa là việc làm hết sức cần thiết, đó chính là chống mất mùa trong nhà, là nâng cao hiệu quả kinh tế mà không cần tăng diện tích trồng trọt.

Từ năm 2019 Trung tâm Phát triển Nông nghiệp Hà Nội đã được phân công việc triển khai kế hoạch phát triển sản xuất lúa Japonica (lúa Nhật) hàng hóa, chất lượng theo tiêu chuẩn xuất khẩu đến năm 2020, định hướng đến năm 2025.

Ngoài chỉ đạo thực hiện các biện pháp kỹ thuật trong gieo cấy, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh thì Hà Nội cũng đã chú trọng đến việc giảm tổn thất sau thu hoạch lúa Japonica bằng việc tuyên truyền, phổ biến về kỹ thuật thu hoạch, phơi sấy lúa đúng cách, hỗ trợ các máy móc, thiết bị để hình thành nên các cơ sở sấy, sơ chế, bảo quản tại các vùng sản xuất lúa trọng điểm giúp hạn chế tối đa tổn thất trong quá trình thu hoạch và bảo quản lúa.

Để khắc phục và giúp làm giảm tổn thất trong quá trình thu hoạch, bảo quản và lưu thông thóc, gạo Japonica, bà con nông dân cần áp dụng các biện pháp kỹ thuật cơ bản sau để bảo quản lúa cho phù hợp với điều kiện của hộ gia đình mình. Có thể tóm tắt quy trình như sau: THU HOẠCH - PHƠI, SẤY - LÀM SẠCH - BẢO QUẢN

1. Thu hoạch

- Thời điểm thu hoạch

Bà con nông dân nên thu hoạch lúa đúng độ chín, khi quan sát đồng ruộng thấy chín từ 85 - 90% là có thể thu hoạch. Không nên để lúa quá chín mới gặt vì sẽ làm tăng tỷ lệ rơi rụng hạt. Tranh thủ điều kiện thời tiết thuận lợi để thu hoạch, tránh những thất thoát do điều kiện thời tiết bất lợi gây ra.

- Phương pháp thu hoạch:

Hiện nay đa số lúa được thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp nên giảm nhiều khâu so với phương pháp cổ truyền (cắt bằng tay), điều này cũng góp phần làm giảm tổn thất trong quá trình thu hoạch.

Gặt lúa bằng máy gặt đập liên hợp ở ngoại thành Hà Nội. Ảnh: Dương Đình Tường.

Gặt lúa bằng máy gặt đập liên hợp ở ngoại thành Hà Nội. Ảnh: Dương Đình Tường.

2. Phơi, sấy

Lúa mới thu hoạch có độ ẩm cao nên nếu không phơi, sấy kịp thời có thể nẩy mầm, lên men, nấm bệnh dễ phát triển làm hỏng hạt. Thông thường độ ẩm của lúa khi vừa thu hoạch từ 20- 25% nên sau khi thu hoạch cần phơi, sấy xuống độ ẩm 15% trong vòng 24h để đảm bảo chất lượng gạo.

Để bảo quản lúa từ 2- 3 tháng phải đảm bảo độ ẩm của lúa khi cất giữ là 14 – 15%, nếu bảo quản từ 3 tháng trở lên thì thì độ ẩm tốt nhất là ≤ 13%.

Quá trình làm khô hạt thóc bằng phương pháp sấy vừa đảm bảo độ đồng đều độ ẩm của hạt, vừa đảm bảo được chất lượng gạo do kiểm soát được nhiệt độ trong quá trình sấy.

Tuy nhiên, do điều kiện đầu tư máy sấy chi phí cao nên phần lớn các hộ nông dân chủ yếu làm khô hạt lúa bằng cách phơi tự nhiên trên mặt sân, mặt đường nên tỷ lệ thất thoát khi phơi cũng khá cao, không đảm bảo được chất lượng hạt gạo.

Do vậy, nên lót các tấm bạt trên mặt sân nhằm hạn chế tối đa tình trạng rơi vãi, đồng thời nếu gặp thời tiết bất lợi như mưa dông thì sẽ thu gom nhanh hơn. Không nên phơi lúa trên các trục đường nhựa để tránh ảnh hưởng đến giao thông, cũng như làm ảnh hưởng đến chất lượng lúa gạo.

3. Làm sạch

Sau khi phơi sấy về độ ẩm an toàn thì thóc cần được làm sạch để thuận lợi trong quá trình bảo quản. Cần loại bỏ các tạp chất như hạt lép, sạn, kim loại, rơm, mùn... Bà con có thể sử dụng các biện pháp sàng, lọc hay quạt gió để loại bỏ tạp chất.

Việc loại bỏ tạp chất chính là để loại bỏ những vật thể trung gian gây ra nấm mốc, sâu mọt có thể phát sinh trong quá trình bảo quản.

4. Bảo quản thóc

Đối với quy mô hộ gia đình thì việc bảo quản đơn giản: Lúa sau khi được phơi khô đến độ ẩm an toàn, bà con nên bảo quản trong các dụng cụ thích hợp chuyên dụng kín, cất giữ ở nơi cao ráo, tránh bị ẩm ướt, hạn chế tình trạng hút ẩm ngược từ không khí vào hạt cũng như hạn chế sự xâm nhập của các loại côn trùng, mối mọt và chuột cắn phá sẽ làm giảm thời gian bảo quản và ảnh hưởng đến chất lượng xay xát như tỷ lệ gạo gẫy cao, màu sắc và hương vị bị ảnh hưởng.

Khuyến cáo: Để hạn chế tối thiểu tổn thất sau thu hoạch và giữ được chất lượng, mùi thơm của sản phẩm thóc, gạo Japonica bà con nên thu hoạch lúa bằng máy gặt đập liên hợp, lúa sau khi thu hoạch đưa vào sấy ngay để giảm xuống độ ẩm 13% trong vòng 24 giờ. Sấy xong đưa vào bảo quản ở nhiệt độ 16 độ C.

Nỗ lực phát triển bơ Đắk Lắk của chàng 9X

Nỗ lực phát triển bơ Đắk Lắk của chàng 9X

Trồng trọt 03/06/2020 - 08:10

Nhận thấy bơ là sản phẩm đặc trưng của quê hương, thanh niên 9X quyết đầu tư sản xuất, thành lập hợp tác xã để nâng tầm sản phẩm, làm việc với đối tác lớn.

Hiệu quả chuyển đổi cây trồng trên đất lúa

Hiệu quả chuyển đổi cây trồng trên đất lúa

Trồng trọt 02/06/2020 - 08:41

Thứ trưởng Lê Quốc Doanh đánh giá cao những mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất lúa tại Nam Trung bộ do Viện KHKTNN Duyên hải Nam Trung bộ thực hiện.

Neem, cây chịu hạn cực giỏi ở nam miền Trung!

Neem, cây chịu hạn cực giỏi ở nam miền Trung!3

Trồng trọt 02/06/2020 - 06:15

Tôi vừa ở Ninh Thuận ra. Điều ấn tượng nhất đối với tôi tại vùng nắng gắt dữ dội này lại không phải là nóng mà chính là cây neem.

Hưng Yên không lơ là phòng, chống sâu bệnh cuối vụ

Hưng Yên không lơ là phòng, chống sâu bệnh cuối vụ

Trồng trọt 01/06/2020 - 11:03

Lúa xuân trên địa bàn tỉnh Hưng Yên đã trỗ bông, một số diện tích cấy sớm đã chắc xanh, dù vậy nông dân vẫn không hề lơ là việc phòng, chống sâu bệnh.

Nâng cao thu nhập nhờ ghép hoa giấy

Nâng cao thu nhập nhờ ghép hoa giấy

Trồng trọt 01/06/2020 - 08:42

Anh Nguyễn Phước Đạt ở phường Tân Quy Đông, thành phố Sa Đéc, Đồng Tháp không ngừng tìm tòi, lai ghép và tạo ra những chậu hoa giấy có nhiều màu sắc khác nhau...

Giống lúa Nhật J01 sáng chắc trên đồng đất Ba Vì

Giống lúa Nhật J01 sáng chắc trên đồng đất Ba Vì

Trồng trọt 01/06/2020 - 08:41

Cái nắng gay gắt giữa tháng 5 không ngăn được sự phấn khởi của người nông dân khi cầm trên tay những bông lúa vàng ươm, nặng trĩu của giống lúa Nhật J01.

Mất mùa do giống, dân khóc ròng.

Mất mùa do giống, dân khóc ròng.1

Trồng trọt 31/05/2020 - 09:20

Do mua phải giống lúa kém chất lượng nên nhiều hộ dân ở xã Thanh Ninh, huyện Phú Bình, Thái Nguyên bị mất mùa...

Trồng khoai lang giống mới, lãi gấp đôi cây lạc

Trồng khoai lang giống mới, lãi gấp đôi cây lạc

Trồng trọt 30/05/2020 - 08:10

Tại huyện Tĩnh Gia (Thanh Hóa), khoai lang KL20-209 cỏ to đều năng suất đạt 5-6 tạ/sào, còn giống khoai lang Hoàng Long đạt 4-5 tạ/sào.

Chơi cây kiểng lúc nông nhàn, có tiền tỷ

Chơi cây kiểng lúc nông nhàn, có tiền tỷ

Trồng trọt 30/05/2020 - 07:58

Dành một khoảng sân nhỏ trước hoặc sau nhà, người chơi hoa kiểng có thể tạo sinh cảnh đẹp và có thu nhập tăng thêm cho gia đình.

Quảng Nam ứng phó khô hạn

Quảng Nam ứng phó khô hạn

Trồng trọt 29/05/2020 - 10:35

Nhiều diện tích lúa được chuyển qua cây trồng khác hoặc chấp nhận bỏ hoang là giải pháp được tỉnh Quảng Nam thực hiện để đảm bảo đủ nước tưới cho vụ Hè Thu (HT).

Khấm khá nhờ trồng cây mã đề

Khấm khá nhờ trồng cây mã đề

Trồng trọt 28/05/2020 - 14:10

Thâm canh cây dược liệu mã đề đã nhàn hạ, hiệu quả sản xuất cao gấp 4 lần trồng lúa. Đây là cây giảm nghèo bền vững cho hàng trăm nông dân Hưng Yên.

Diện tích lúa hè thu 'vượt rào'

Diện tích lúa hè thu 'vượt rào'

Trồng trọt 28/05/2020 - 10:50

Vụ hè thu năm nay Bình Định quyết bỏ trống 5.165ha không SX trên những diện tích không có nước tưới, thế nhưng diện tích lúa gieo sạ đã “vượt rào” hàng ngàn héc ta.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Bản Mông nuôi trâu, bò mộng

Bản Mông nuôi trâu, bò mộng

Bản Phiêng Ten là nơi có 3 cái nhất của xã Sinh Long: Có nhiều hộ người Mông sinh sống nhất, nuôi nhiều trâu, bò nhất và tỷ lệ hộ nghèo thấp nhất.