Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Một đại sứ, một văn nhân

Thứ Ba 11/06/2019 , 13:27 (GMT+7)

Nhớ về nhà ngoại giao Ngô Điền, ông Nguyễn Chiến Thắng, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Campuchia, cho biết: “Số phận đã gắn chặt cuộc đời hoạt động ngoại giao của Đại sứ Ngô Điền với Campuchia cho tới lúc ông kết thúc nhiệm kỳ về nước”.

"Đến tháng 11/1991, ông đã có cả thảy 18 năm phụng sự ở đất nước này, tính ra bằng cả một phần ba thời gian hoạt động cách mạng và một phần tư cuộc đời của ông" - ông Thắng nói thêm.
 

Đại diện đầu tiên của TTX Việt Nam tại Phnompenh

Ông Ngô Điền là Đại sứ có thời gian công tác dài nhất ở Campuchia, trong suốt thời kỳ 10 năm của Cộng hòa Nhân dân Campuchia. Song ông Ngô Mê Giang, con trai thứ của ông cho tôi biết rằng, cha mình không phải Đại sứ đầu tiên.

Đại sứ Ngô Điền (1920 - 2004). Ảnh tư liệu gia đình.

Vị Đại sứ Việt Nam đầu tiên ở Campuchia sau chế độ diệt chủng Pôn Pốt là Thiếu tướng Võ Đông Giang (1923 - 1998), nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, nguyên Bộ trưởng - Phó Chủ nhiệm Ủy ban Nhà nước về Hợp tác và Đầu tư.

Ông Ngô Mê Giang sinh tại Phnompenh. Để kỷ niệm nơi con sinh ra bên bờ sông Mê Giang, ông bà Ngô Điền đã lấy dòng sông để đặt tên cho con.

Những người làm công tác ngoại giao ở Campuchia bình luận, Đại sứ Võ Đông Giang và Đại sứ Ngô Điền đều hiểu sâu biết rộng, mỗi người mỗi vẻ. Ông Võ Đông Giang mang nét oai vệ của một vị tướng. Ông Ngô Điền mang dáng dấp nho nhã của một văn nhân.

Đại sứ Nguyễn Chiến Thắng còn nhớ hình ảnh khi ông Ngô Điền làm Phó ban B68 (bí danh của Tổng đoàn Cố vấn Việt Nam tại Campuchia), đã mặc quân phục và đội mũ tai bèo mà vẫn nho nhã.

“Tôi nghĩ có đeo cho ông khẩu súng lục K54 vào nữa thì ông vẫn cứ như văn nhân”, Đại sứ Nguyễn Chiến Thắng bình luận.

Ông vốn là nhà báo, là đại diện đầu tiên của Thông tấn xã Việt Nam tại Campuchia vào năm 1956 và công tác tại đây suốt 6 năm. Trước đó, ngay sau Cách mạng tháng Tám 1945, Ngô Điền được phân công làm tờ báo "Chiến sĩ" của Vệ quốc đoàn tỉnh Thừa Thiên.

Hơn một năm sau, đầu năm 1947, ông được điều ra Việt Bắc, làm việc tại Nha nghiên cứu kỹ thuật trực thuộc Cục Quân giới (Bộ Quốc phòng) dưới sự chỉ huy của Cục trưởng Trần Đại Nghĩa. Nhưng không thoát nghiệp báo, chàng cựu sinh viên Đông Dương họ Ngô lại được Bộ trưởng Võ Nguyên Giáp cử về làm báo "Vệ quốc quân" (tiền thân của báo "Quân đội Nhân dân" hiện nay).

Sau chuyến vượt Trường Sơn đi làm ngoại giao (1948), ông Ngô Điền được giao nhiệm vụ cải tiến tờ “Tin Việt Nam” thuộc Phòng Thông tin Việt Nam có trụ sở tại Bangkok (Thái Lan).

Lần này (1956), ông được cử sang Campuchia trong khi trước đấy không hề nhận công tác gì liên quan đến đất nước này. Đó là khi Đại sứ Việt Nam tại Liên Xô, ông Nguyễn Lương Bằng, đặt vấn đề lập mối quan hệ đầu tiên với Vương quốc Campuchia. Quốc vương Xihanuc trả lời nên gửi một nhà báo thường trú, sau sẽ tính nâng lên những hình thức cao hơn.

Vì sao lại chọn ông? Ngẫm lại, ông đã tự nêu một đáp án, đó là vì trong công tác của mình không dính dáng gì đến Campuchia thì sự có mặt của ông thời gian đầu và những tiếp xúc của ông với người Campuchia sẽ không gây nên những mối nghi ngờ về mối quan hệ của Việt Nam với những người “Khmer - Việt Minh”.

Ông Ngô Điền (1920 - 2004) quê xã Điện Quang, huyện Điền Bàn, tỉnh Quảng Nam. Gia đình ông có truyền thống yêu nước, hiếu học. Ông đã đảm nhiệm các chức vụ: Đại sứ Việt Nam tại Cộng hòa Mali (châu Phi, 1962 - 1965), Vụ trưởng Vụ Thông tin Báo chí (Bộ Ngoại giao, 1965 - 1978), Đại sứ Việt Nam tại Campuchia (1979 - 1991)…

Trước ngày lên đường, ông Ngô Điền đã nhận được những ý kiến cụ thể và những thông tin cần thiết về tình hình Campuchia thông qua các đồng chí Phạm Hùng, Ung Văn Khiêm và Nguyễn Thanh Sơn.
 

Ý xuân trên đất Angkor

Thường trú tại Phnompenh còn có phóng viên Việt tấn xã của Chính phủ Việt Nam cộng hòa. Không giống như phóng viên của mấy tờ báo “Sống chung”, “Hồn Việt” và “Trung lập”, phóng viên Việt tấn xã thường trú tại Phnompenh, như nhận xét của ông Ngô Điền là thái độ đúng đắn, lịch sự. Vị ký giả này là người có kiến thức, có nghiên cứu về lịch sử và văn hóa Campuchia. Ông ấy còn là tác giả của nhiều chuyên khảo về người Việt tại Campuchia.

Khi đoàn Thủ tướng Chu Ân Lai (Trung Quốc) sang Campuchia tháng 11/1956, đến Xiêm Riệp - Angkor, phóng viên Ngô Điền của Việt Nam thông tấn xã được ban tổ chức xếp nghỉ qua đêm trong cùng một gian buồng với vị ký giả họ Lê của Việt tấn xã. Sáng hôm sau, ký giả họ Lê nói với ký giả họ Ngô: “Tối qua, ông chiêm bao thấy gì mà nói toàn tiếng Tàu?”.

Ông Ngô Điền giật mình vì đêm qua, trong giấc mơ, ông thấy mình được phái về hoạt động bí mật tại Sài Gòn. Do từng làm phóng viên Việt Nam thông tấn xã 6 năm ở Bắc Kinh nên ông thạo tiếng Trung Quốc. Vì vậy, ông được giao đóng vai một người Hoa sống ở Chợ Lớn.

Đến năm 1978, vấn đề Khmer đỏ trở nên căng thẳng. Vụ Thông tin Báo chí phải đấu tranh trước dư luận quốc tế về những cuộc giết hại người Việt Nam tại các tỉnh biên giới của chính quyền Pôn Pốt. Sau đó, ông Ngô Điền được cử sang làm Phó ban B68 mới được thành lập để giúp Bộ Chính trị Trung ương Đảng vấn đề Campuchia.

Đại sứ Ngô Điền (bên trái) trình Quốc thư lên Chủ tịch Hemxamrieng. Ảnh tư liệu gia đình.

Trong đó, có việc chuẩn bị hồ sơ, tài liệu về tội ác diệt chủng của Pôn Pốt và Khmer Đỏ để đưa vấn đề ra Liên hợp quốc và Hội đồng Bảo an. Người chịu trách nhiệm chính là ông Ngô Điền với trọng trách Trưởng đoàn chuyên gia ngoại giao, phụ trách công tác đấu tranh dư luận quốc tế và công tác ngoại giao.

Khi ngồi trên máy bay trực thăng, khi ngồi trên ô tô dọc theo biên giới, trước mắt ông Ngô Điền là những dãy nhà của các khu kinh tế mới bị bỏ trống. Ông xót xa khi thấy những đồng ruộng trải dài đến tận chân trời bị bỏ hoang. Những đám người Khmer xơ xác, vượt biên để trốn cảnh đọa đầy dưới chế độ Pôn Pốt. Họ đang sống tạm bợ dưới gốc cây để tìm đường về các khu tị nạn.

Một lần, ông tới một địa điểm vùng biên giới hai nước, để tìm hiểu thực địa cuộc tiến công của bọn lính áo đen vừa diễn ra ngày hôm trước. Người dân địa phương đã dọn dẹp xong hiện trường.

Còn lại là những vết máu loang lổ, mùi thịt người tanh tưởi, mấy chục nấm mồ lấp vội. Cạnh đấy, có những người mẹ, người vợ đang thất thểu đi tìm dấu vết chồng con… Những tội ác này đều được đưa ra Liên hợp quốc và Hội đồng Bảo an.

Ông còn chỉ đạo mở các lớp đào tạo cấp tốc nghiệp vụ cán bộ ngoại giao cho Campuchia. Từ đây, những học viên có văn hóa, biết ngoại ngữ, sau khi được đào tạo, đã trở thành những đại sứ, tham tán, những nhà ngoại giao của Campuchia. Những hạt giống xuân dần nảy mầm trên vùng đất đầy chết chóc của đất nước Campuchia. Angkor dần hồi sinh.

Viết lại những ký ức về thời gian làm chuyên gia giúp Campuchia ngày ấy, Đại sứ Ngô Điền chia sẻ: “Giúp bạn làm, hết sức tránh làm thay nhưng đúng sai ta phải chịu trách nhiệm”.

“Hơn đâu hết, vấn đề biên giới ở Tây Nam nước ta, và liên quan là quan hệ láng giềng bất kể chế độ cầm quyền ở phía bên kia là như thế nào, phải được chúng ta quan tâm theo dõi, giải quyết, tháo gỡ dần qua nhiều thế hệ”.

Đại sứ Ngô Điền, trích trong "Ấn tượng biên giới Tây Nam".

Ba người vợ trong đời một văn hào

Ba người vợ trong đời một văn hào

Văn hóa 08/08/2020 - 13:10

Makxim Gorky không xa lạ với công chúng Việt Nam. Trên thế giới, không một nhà văn nào được hưởng niềm vinh quang lớn lao và vang dội ngay khi còn sống như ông.

Cô giáo trường huyện lại đăng quang trên văn đàn quốc gia

Cô giáo trường huyện lại đăng quang trên văn đàn quốc gia

Văn hóa 08/08/2020 - 09:33

Cô giáo Nguyễn Hải Yến ở Gia Lộc- Hải Dương sau khi đoạt giải thưởng Hội Nhà văn VN 2019, lại tiếp tục đoạt giải nhất truyện ngắn Nhà Văn & Tác Phẩm.

Gọi về nỗi nhớ tháng Tám

Gọi về nỗi nhớ tháng Tám

Văn hóa 08/08/2020 - 09:10

Mẹ thở dài trong điện thoại than thời gian trôi nhanh quá là nhanh. Mới hôm nào mà bây giờ đã là tháng Tám.

Thử một lần đếm lại bước chân mình

Thử một lần đếm lại bước chân mình

Văn hóa 08/08/2020 - 08:15

Về bản chất, “Đếm lại bước chân mình” là một bài thơ dài nương theo hành trình thời gian, thiên về tự sự trong một “vỏ bọc” trữ tình...

Tác phẩm văn chương đầu tiên viết về Covid-19

Tác phẩm văn chương đầu tiên viết về Covid-19

Văn hóa 08/08/2020 - 07:52

“Tình người cách ly” là truyện dài của nhà thơ - nhà báo Từ Nguyên Thạch, do Nhà xuất bản Hội Nhà Văn ấn hành.

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân làm Chủ tịch Hội nhạc sĩ VN nhiệm kỳ thứ 4

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân làm Chủ tịch Hội nhạc sĩ VN nhiệm kỳ thứ 4

Văn hóa 07/08/2020 - 15:01

Nhạc sĩ Đỗ Hồng Quân tiếp tục được bầu làm Chủ tịch Hội tại Đại hội Hội Nhạc sĩ VN khóa 10 vừa diễn ra hai ngày 6-7/8 ở Hà Nội.

Công ty sách tặng 25 nghìn khẩu trang cho Đà Nẵng chống Covid-19

Công ty sách tặng 25 nghìn khẩu trang cho Đà Nẵng chống Covid-19

Văn hóa 05/08/2020 - 12:42

Công ty sách First News - Trí Việt vừa vận chuyển 25 nghìn khẩu trang kháng khuẩn UV từ TPHCM ra Đà Nẵng để tiếp sức cho cuộc chiến đẩy lùi virus corona.

Hoa hậu Trần Tiểu Vy ủng hộ 200 triệu đồng chống dịch Covid-19

Hoa hậu Trần Tiểu Vy ủng hộ 200 triệu đồng chống dịch Covid-19

Văn hóa 04/08/2020 - 18:08

Hoa hậu Việt Nam 2018 quyên góp 100 triệu đồng cho thành phố Đà Nẵng và trao tặng thiết bị y tế trị giá 100 triệu đồng cho tỉnh Quảng Nam.

Làm phim truy kích tệ nạn buôn bán động vật hoang dã

Làm phim truy kích tệ nạn buôn bán động vật hoang dã

Văn hóa 03/08/2020 - 19:50

Phim ngắn “Xấu hổ vì cao hổ” đã thu hút công chúng khi phơi bày những ham muốn quái gở của những kẻ đẩy loài hổ đến bờ vực tuyệt chủng.

Phát hiện điệp sớ dài 12m với 5.000 kí tự ở chùa cổ nhất Tây Nguyên

Phát hiện điệp sớ dài 12m với 5.000 kí tự ở chùa cổ nhất Tây Nguyên

Văn hóa 03/08/2020 - 16:47

Sớ cầu siêu (điệp sớ) được xem là một phát hiện quan trọng, có giá trị rất lớn tại ngôi chùa Tổ Đình Bác Ái thuộc phường Quyết Thắng, TP.Kon Tum, tỉnh Kon Tum.

Trở về

Trở về

Văn hóa 02/08/2020 - 18:59

Mạ ngồi bên hiên. Mái tóc bạc phơ. Đôi bàn tay gầy gò, gân guốc. Ánh nhìn rười rượi qua hàng cây.

Sân khấu Sài Gòn lại ngậm ngùi đóng cửa vì Covid-19

Sân khấu Sài Gòn lại ngậm ngùi đóng cửa vì Covid-19

Văn hóa 02/08/2020 - 18:58

Đại hội Hội Sân khấu TPHCM vừa diễn ra tưng bừng, thì giới nghệ sĩ lại ngao ngán nhìn nhau qua khẩu trang vì sàn diễn thúc thủ trước virus corona.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Vỡ lẽ

Vỡ lẽ

Lên Thủ đô, hôm đầu Hải và Dung tá túc trong một nhà nghỉ. Hôm sau, họ tìm nhà, và thật may mắn, thuê được một căn hộ tập thể trên tầng 10 của một chung cư, với giá rất hợp lý, chỉ 5 triệu đồng một tháng.

Thanh Hóa bỏ giải, kẻ khóc người cười

Thanh Hóa bỏ giải, kẻ khóc người cười

Trong lịch sử, V-League đã có tiền lệ xử trí khi một đội bỏ giải. Đó là năm 2013, với Xi măng Xuân Thành Sài Gòn hay một năm sau là trường hợp của Vissai Ninh Bình.

Nhút mít

Nhút mít

Hà Tĩnh được biết đến với nhiều đặc sản đặc trưng và những món ăn dân giã. Nhút mít là một trong những món ăn được nhiều người biết đến.

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Thị trường xe cũ đã qua sử dụng đa dạng, tuy nhiên cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Dưới đây là một số điều nên, không nên để mua được chiếc xe ưng ý.