Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

'Nhốt' cacbon và nitơ trong đất giảm hiệu ứng nhà kính

Thứ Ba 26/04/2016 , 08:35 (GMT+7)

TS Đào Đình Thuần, Phó trưởng Khoa Môi trường, Đại học Mỏ - địa chất vừa đề xuất phương pháp dùng kỹ thuật đồng vị xác định việc lưu giữ và chuyển hóa cacbon và nitơ trong đất. 

Từ đó xác định chế độ canh tác hợp lý trên nền đất phù sa cổ sông Hồng bảo đảm tăng năng suất, tiết kiệm nước và giảm hiệu ứng nhà kính.

Theo TS Đào Đình Thuần, tại Hội nghị COP21 (Pari, 2015) Chính phủ Việt Nam cam kết với cộng đồng quốc tế là đến 2030 sẽ cắt giảm 8% lượng phát thải khí cacbon so với kịch bản phát triển truyền thống để góp phần làm giảm các hiệu ứng làm biến đổi khí hậu, nước biển dâng. Việc giảm phát thải khí cacbon có thể được thực hiện bằng những giải pháp khác nhau, trong đó ba giải pháp sau đây đang được nghiên cứu và triển khai trên thế giới.

Giải pháp thứ nhất là đầu tư công nghệ mới sử dụng tiết kiệm năng lượng hoặc sử dụng năng lượng tái tạo, giảm phần năng lượng từ đốt nhiên liệu hóa thạch.

Giải pháp thứ hai là tăng cường trồng rừng, như lời ông Trần Hồng Hà, Trưởng đoàn đàm phán của Việt Nam tại COP21, nay là Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, khi trả lời phỏng vấn phóng viên tại diễn đàn.

Giải pháp thứ ba là thay đổi chế độ canh tác truyền thống sang chế độ canh tác tiên tiến để tăng khả năng lưu giữ (sequestration) đồng thời kéo dài thời gian chuyển hóa (turnover time) của cacbon và nitơ trong đất.

Hai biện pháp sau liên quan đến nông nghiệp và chắc chắn là kinh tế hơn so với giải pháp đầu liên liên quan nhiều đến công nghiệp. Tăng lượng vật chất cacbon lưu giữ trong đất cũng sẽ làm cho tính chất của đất được cải thiện, đặc biệt là khả năng giữ độ ẩm của đất sẽ tăng lên.

Như vậy, cải thiện khả năng lưu giữ vật chất cacbon hữu cơ trong đất còn có ý nghĩa làm tăng hiệu quả sử dụng nước của cây trồng. Điều này rất có ý nghĩa với những vùng miền hay bị khô hạn trong điều kiện biến đổi khí hậu.

Các nghiên cứu kiểm kê lượng cacbon trong các bể chứa (sink) trên trái đất cho thấy đất là bể có năng lực lưu giữ cacbon lớn nhất. Lượng cacbon chứa trong đất là khoảng 1550 Mt (Mega tấn, 1 Mt = 01 triệu tấn), lượng cacbon trong thảm thực vật (phần phía trên bề mặt đất) là khoảng 950 Mt, trong không khí là 350 Mt và trong nước đại dương là khoảng 750 Mt.

Như vậy, ngoài giải pháp trồng rừng để tăng sinh khối, tức là tăng lượng cacbon trong thảm thực vật, thì nếu có những giải pháp canh tác hợp lý để tăng năng lực lưu giữ cacbon của đất và làm giảm mức phát thải khí cacbon cũng như các loại khí gây hiệu ứng nhà kính khác cũng sẽ có kinh tế hơn so với đầu tư công nghệ mới, ít phát thải.

Ngoài CO2 còn phải kể đến N2O và methane (CH4) là hai loại khí cũng có khả năng gây hiệu ứng nhà kính làm biến đổi khí hậu và có một phần nguồn gốc phát sinh từ sản xuất nông nghiệp. Khí N2O có tính năng gây hiệu ứng nhà kính cao gấp 310 lần, còn khí CH4 cao gấp 21 lần so với CO2.

Từ những năm 1980 đến nay, trên thế giới đã có nhiều công trình nghiên cứu về thay đổi chế độ canh tác nông nghiệp để làm tăng lượng cacbon (C) và nitơ (N) được lưu giữ cũng như kéo dài hơn thời gian chuyển hóa C trong đất, trong đó một số công trình có áp dụng kỹ thuật đồng vị tự nhiên của C và N. Đồng vị bền cacbon-13 (13C) và nitơ-15 (15C) được sử dụng để định lượng khả năng lưu giữ C và N trong đất với các phương thức canh tác khác nhau dựa trên chu trình chuyển hóa của hai nguyên tố trên trái đất. Đồng vị phóng xạ cacbon-14 (14C) được sử dụng để đánh giá thời gian chuyển hóa của C theo độ sâu phẫu diện đất dựa trên quy luật phân rã phóng xạ của đồng vị này.

Các nhà khoa học nhận thấy rằng giảm tần suất cầy ải, luân canh, vùi sinh khối xuống đất (thay vì đốt), giảm lượng phân bón vô cơ nhưng tăng lượng phân chuồng, tối ưu hóa chế độ tưới nước đã làm tăng lượng C và N trong đất đồng thời thời gian chuyển hóa C và N trong đất cũng được kéo dài thêm, đến hàng trăm năm ở độ sâu 1m, so với phương thức canh tác truyền thống. Kỹ thuật đồng vị được các nhà khoa học nhận định là có độ chính xác cao trong các nghiên cứu định lượng mức lưu giữ và thời gian chuyển hóa C và N trong đất.

Cho đến nay, chưa có công trình nghiên cứu định lượng nào về ảnh hưởng của chế độ canh tác đến năng lực lưu giữ C và N của đất cũng như thời gian chuyển hóa của chúng trong đất bằng kỹ thuật đồng vị.

Việt Nam là một nước nông nghiệp có diện tích lớn trồng cây ngắn ngày nhưng vẫn sử dụng chế độ canh tác truyền thống là cày ải trước mỗi vụ gieo trồng, đốt sinh khối sau thu hoạch, bón nhiều phân vô cơ và tưới nước bằng phương pháp chảy tràn.

Với phương thức canh tác lạc hậu như vậy nên lượng C bị mất đi do đốt và do xói mòn sẽ làm giảm thời gian lưu giữ và chuyển hóa trong đất, tức là làm tăng khả năng thoát khí nhà kính. Chuyển đổi phương thức canh tác nhằm tăng năng suất cây trồng đồng thời làm cho đất là một bể chứa vật chất cacbon và nitơ hữu hiệu làm giảm phát thải khí nhà kính là góp phần vào mục tiêu làm giảm 8% lượng khí cacbon so với kịch bản phát triển.

Dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn, TS Đào Đình Thuần đề xuất một chương trình thử nghiệm quốc gia bao gồm:

Lựa chọn cây trồng thích hợp giá trị kinh tế cao, nhiều người tiêu thụ, giống nội địa để thí nghiệm; Chăm sóc cây và lấy mẫu đất để xác định thành phần đồng vị (13C) và 15N cùng với tổng lượng cacbon, tỷ lệ C:N trong vật chất hữu cơ theo phẫu diện sâu từ 0 đến 100 cm : 3 lần/vụ (trước khi trồng cây, trong thời gian giữa chu kỳ sinh trưởng và sau khi thu hoạch); Lấy mẫu phân tích hoạt độ 14C (tự nhiên) theo phẫu diện đất để xác định tuổi của vật chất hữu cơ trong các lớp đất làm cơ sở đánh giá thời gian chuyển hóa/lưu giữ C và N trong đất; Hội thảo khoa học quốc tế về ảnh hưởng của chế độ canh tác nông nghiệp đến biến đổi khí hậu, nước biển dâng;

Theo tính toán mô hình canh tác mới được xác lập thì lượng C và N được lưu giữ trong đất sẽ tăng được từ 10 đến 15%; hiệu quả sử dụng nước của cây trồng sẽ tăng từ 20 đến 25%, tiết kiệm được 20% mức đầu tư cho phân bón vô cơ so với phương thức canh tác truyền thống.

Tuyên Quang: Hơn 100 ha keo bị khô héo

Tuyên Quang: Hơn 100 ha keo bị khô héo

Trồng trọt 06/07/2020 - 20:06

Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ Thực vật tỉnh Tuyên Quang cho biết, thời gian gần đây trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang có hơn 100 ha keo bị khô héo.

Hà Giang: Thêm hơn 1.000 ha chè được công nhận đạt chuẩn hữu cơ

Hà Giang: Thêm hơn 1.000 ha chè được công nhận đạt chuẩn hữu cơ

Trồng trọt 06/07/2020 - 13:49

Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Hà Giang cho biết, tỉnh này vừa có thêm 1.091 ha chè được công nhận đạt chuẩn hữu cơ.

Hậu Giang: Khóm Nữ Hoàng trúng mùa, được giá

Hậu Giang: Khóm Nữ Hoàng trúng mùa, được giá

Trồng trọt 06/07/2020 - 11:09

Năm nay nhiều nông dân trồng khóm ở Hậu Giang rất phấn khởi vì trúng mùa và bán được giá cao gấp đôi so với năm trước.

Ninh Thuận: Ứng dụng kỹ thuật bao lưới chống ruồi vàng cho vườn táo

Ninh Thuận: Ứng dụng kỹ thuật bao lưới chống ruồi vàng cho vườn táo

Trồng trọt 06/07/2020 - 11:07

Theo Chi cục Trồng trọt và BVTV Ninh Thuận, đến tháng 6/2020 toàn tỉnh đã bao lưới được 142,73/1.034 ha táo ứng dụng kỹ thuật “Bao lưới chống ruồi vàng”, với 533 hộ áp dụng.

Ninh Thuận điều chỉnh sản xuất vụ hè thu

Ninh Thuận điều chỉnh sản xuất vụ hè thu

Trồng trọt 06/07/2020 - 07:49

Tính đến ngày 20/6/2020, tổng dung tích hồ chứa toàn tỉnh Ninh Thuận còn khoảng 23 triệu/194 triệu m3, đạt khoảng 12% so với tổng dung tích thiết kế.

Bình Định: Hồ đập cạn kiệt, chắt chiu từng giọt nước tưới

Bình Định: Hồ đập cạn kiệt, chắt chiu từng giọt nước tưới

Trồng trọt 05/07/2020 - 09:36

Trong bối cảnh nắng hạn gay gắt kéo dài, Bình Định phải chắt chiu từng giọt nước tưới để đảm bảo đủ cung ứng cho cây trồng vụ hè thu và vụ mùa năm 2020.

Cây kiệu, hướng làm giàu ở biên giới Cao Bằng

Cây kiệu, hướng làm giàu ở biên giới Cao Bằng

Trồng trọt 05/07/2020 - 09:18

Cây kiệu được trồng ở một số huyện của tỉnh Cao Bằng có triển vọng trở thành cây xóa đói, giảm nghèo, làm giàu cho bà con nông dân vùng biên giới.

Giải pháp phát triển sản xuất chanh leo bền vững

Giải pháp phát triển sản xuất chanh leo bền vững

Trồng trọt 03/07/2020 - 13:55

Chanh leo đang trở thành cây ăn quả mang lại giá trị kinh tế cao cho nhiều nông dân và doanh nghiệp trong cả nước.

Chủ động phòng, chống sâu keo mùa thu, bệnh khảm lá sắn

Chủ động phòng, chống sâu keo mùa thu, bệnh khảm lá sắn

Trồng trọt 03/07/2020 - 10:57

Sâu keo mùa thu trên cây bắp và bệnh khảm trên cây mì là 2 đối tượng gây hại nghiêm trọng xuất hiện vào vụ hè thu, rất khó kiểm soát nếu để lây lan.

Biến vườn tạp thành vườn kinh tế

Biến vườn tạp thành vườn kinh tế

Trồng trọt 03/07/2020 - 09:01

Hiệu quả kinh tế của cây ăn quả như một luồng gió mới thổi vào huyện trung du miền núi, biến những diện tích vườn tạp ở đây thành vườn kinh tế.

Biến mít thường thành mít da đỏ bằng cách xịt sơn!

Biến mít thường thành mít da đỏ bằng cách xịt sơn!

Trồng trọt 03/07/2020 - 06:01

Một clip bịa đặt thông tin trên mạng về giống mít da đỏ đột biến gen, nhưng lại thu hút tới gần 5 triệu lượt xem.

Trồng rong biển, ngành công nghiệp đầy hứa hẹn

Trồng rong biển, ngành công nghiệp đầy hứa hẹn

Trồng trọt 02/07/2020 - 11:14

Trang trại rong biển hữu cơ Zeewaar ở Hà Lan là một ví dụ điển hình cho ngành công nghiệp ven biển hứa hẹn sẽ bùng nổ trong tương lai không xa.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Tiêu hủy bắt buộc đàn gà bị cúm A/H5N6

Tiêu hủy bắt buộc đàn gà bị cúm A/H5N6

Huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi) vừa tiến hành tiêu hủy bắt buộc đàn gà bị nhiễm cúm A/H5N6.

Syngenta cam kết phát triển nông nghiệp bền vững tại Việt Nam

Syngenta cam kết phát triển nông nghiệp bền vững tại Việt Nam

Ông Nguyễn Minh Hợi ở Di Linh, Lâm Đồng vẫn nhớ như in những kỹ thuật, kinh nghiệm học hỏi được từ các chuyên gia nông nghiệp Syngenta Việt Nam.