Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

'Bông trái quê nhà' và ý thức sinh thái

Thứ Bảy 11/07/2020 , 05:50 (GMT+7)

Văn xuôi Trần Bảo Định khoáng đạt những cánh đồng và dòng sông đậm vị phù sa, thơm ngát những bông trắng trái vàng rực nắng một khoảng trời châu thổ.

Tác phẩm viết về vẻ đẹp cây trái Nam bộ.

Tác phẩm viết về vẻ đẹp cây trái Nam bộ.

Giọng văn mộc mạc, chân thành, giao thoa ký và truyện, sưu khảo và du khảo. Giữa những lời kể chuyện dung dị, bay lên những câu thơ thiền, khúc dạ cổ hoài lang, bài dân ca Nam Bộ, nhạc boléro buồn nỗi "mưa khuya hắt hiu"…

Hơn mười năm trước, thôi việc nước, Trần Bảo Định trở về nhà mà vẫn dành thời gian lang thang ở những miệt rừng tràm, rừng đước. Và một ngày mỏi gối chồn chân, ông ngồi vào bàn viết vì không muốn "sương thời gian che khuất bao chuyện đời nơi chốn quê nhà".

Như lời giới thiệu trân trọng của Trần Tuấn Mẫn, "Bông trái quê nhà" (NXB Tổng hợp TP Hồ Chí Minh) là cuốn sách thứ mười của Trần Bảo Định, ở thể loại truyện và ký, chưa kể sáu tập thơ, sau gần mười năm cầm bút. Đã trả nợ cho những kiếp ba khía, đời bọ hung và phận lìm kìm, giờ đây Trần Bảo Định trả ơn cho hoa quả đồng bằng quê hương, nơi ông sinh ra, lớn lên, hít thở khí trời và ngang dọc một thời tuổi trẻ.

Xin kể ra không thiếu sót một sản vật trân quý nào: bông vạn thọ làng Mỹ Thiện; trái vú sữa Lò Rèn xanh bóng, vú sữa Phong Điền tím than; cây khóm Long An mỏi mắt cùng chị Hai chờ anh Tư quay về; vườn nhãn đầu mùa Bạc Liêu;

Bông cà na quyến rũ lũ ong bầu; trái măng cụt và chuyện tình dang dở; mùa sầu riêng chín rụng đêm hè; hột xoài mút gợi chút nhục cảm; giống mận An Phước Cần Thơ trổ hoa và đậu quả nhờ tình người nghĩa đất nơi cù lao An Hóa xứ dừa; bưởi Tân Triều nhân giống quê xa; mãng cầu xiêm chợ nổi Ngã Năm;

Trái bòn bon chứng kiến một câu chuyện gia đình thời ly loạn; mùa chôm chôm ở cù lao An Bình; những bông cau nở trắng vườn quê; chuối trổ buồng sai quả…

Nhưng Trần Bảo Định không chủ ý nhắc cho ta bài học thực vật thời thơ bé, dù ông cẩn trọng tra cứu kiến thức khoa học trong sách vở. Ông đan kết vào đó những câu chuyện của đời người và người đời.

Đọc Trần Bảo Định, cái nhìn của ta về đất nước, quê hương mở rộng hơn mà cái nghĩ của ta về tiền nhân và lịch sử cũng sâu hơn. Phép lạ nào đã cứu Nguyễn Ánh trên đường bôn tẩu, rồi lại cứu Đất Mũi trước cơn thịnh nộ của bão giông? Đó là phép lạ của Trời Phật ban xuống hay phép lạ của nhân đức trần gian?

Tác giả Trần Bảo Định.

Tác giả Trần Bảo Định.

Cuốn sách này của Trần Bảo Định đụng chạm đến một vấn đề thời sự: chưa bao giờ đất nước và con người Việt Nam đứng trước nguy cơ một cuộc khủng hoảng toàn diện về môi trường sinh thái như hiện nay.

Dân tộc kêu gọi văn học cất lên tiếng nói và văn học đang thăm dò con đường thể hiện nghệ thuật của tư tưởng sinh thái luận.

Hẳn nhiên không phải hồi trước các nhà văn bàng quan với việc tàn phá môi trường; nhưng dù trí tưởng tượng phong phú cỡ nào, Phi Vân, Sơn Nam, Đoàn Giỏi… cũng không hình dung nổi cảnh Mê Kông sẽ là "dòng sông nghẽn mạch", cảnh rừng mắm, rừng đước lụi tàn dưới bàn tay người, cảnh nông dân nỡ lòng chặt bỏ vườn cây vú sữa hay ép trái sầu riêng chín bằng hóa chất vì nghe theo tin đồn của thương lái.

Nhạy cảm với thực trạng đất nước, các nhà văn Việt Nam hướng ngòi bút đến chủ đề sinh thái và con người, đặc biệt trong văn xuôi. Song hành với thực tiễn sáng tác là nỗ lực của các nhà nghiên cứu, nhà giáo qua những hoạt động học thuật nhằm quảng bá, vận dụng phê bình sinh thái vào việc phân tích, lý giải những tác phẩm có giá trị.

Đóng góp vào khuynh hướng văn học đó, nét riêng của Trần Bảo Định có lẽ là sự kết hợp bước đầu tinh thần nhân bản Phật giáo với chủ nghĩa nhân văn sinh thái.

Thiên nhiên nuôi dưỡng và vun đắp Phật tánh nơi con người. Bông trái đâu chỉ chữa bệnh cho người mà còn bồi đắp tình yêu, tấm lòng thủy chung, tính hướng thiện ngay trong nghịch cảnh.

Hầu như đoản văn nào cũng xuất hiện một tâm hồn nữ - khi là ngoại, khi là mẹ, khi là dì, khi là chị - bao dung như Mẹ Hiền Quán Thế Âm, nhắc nhở ta "rễ thúi, gốc hư thì diệt vong", "cầm cố đất cho người, mai này lấy chi mà chuộc lại", "bán đất cho người, mai này con cháu tụi bây lấy đất đâu để ở và có nơi chốn đi về?".

Bà mẹ nói câu đó năm chiến tranh ly tán mà như mới nói ngày hôm qua. Những bà mẹ, những người chị đó không có bài vị trong ngôi đình hay ngôi chùa nào, không có biển tên đề trên con đường hay ngõ phố nào, nhưng cùng với bông trái quê nhà, tâm hồn họ nở hoa dọc những bờ sông, những khu vườn, những triền đê chắn sóng và thổi hương thơm gửi theo bước cháu con đang canh giữ nước non này. 

(Kiến thức gia đình số 28)

Nguyễn Khoa Điềm và vần điệu thao thức cùng ‘Đất Nước’

Nguyễn Khoa Điềm và vần điệu thao thức cùng ‘Đất Nước’

Văn hóa 15/08/2020 - 12:03

Tên tuổi Nguyễn Khoa Điềm vừa nóng lên với đoạn trích “Đất Nước” đưa vào đề thi Văn tốt nghiệp THPT 2020, nhưng thơ của ông còn nhiều thao thức hơn thế!

Hải Thượng Lãn Ông và người con gái hớp hồn một danh y

Hải Thượng Lãn Ông và người con gái hớp hồn một danh y

Văn hóa 15/08/2020 - 09:35

Trong chuyến lên kinh chữa bệnh cho Thế tử Trịnh Cán, Hải Thượng Lãn Ông tình cờ gặp lại người xưa, trong một trường hợp rất đặc biệt.

Sách Việt khai thác đề tài đại dịch toàn cầu

Sách Việt khai thác đề tài đại dịch toàn cầu

Văn hóa 15/08/2020 - 07:01

Covid-19 tái bùng phát, khiến nhiều hoạt động kinh doanh bị ảnh hưởng. Thế nhưng, thị trường sách vẫn có những giao dịch sôi động nhờ những tác phẩm viết về đại dịch toàn cầu.

Mỹ Tâm hỗ trợ phóng viên tác nghiệp tại vùng tâm dịch Covid-19

Mỹ Tâm hỗ trợ phóng viên tác nghiệp tại vùng tâm dịch Covid-19

Văn hóa 14/08/2020 - 12:19

Ca sĩ Mỹ Tâm đã thông qua Hội Nhà báo Đà Nẵng gửi tặng 200 bộ đồ trang phục bảo hộ cho đội ngũ phóng viên đang đồng hành ở tuyến đầu chống Covid-19.

Con đường lắt lẻo ở miệt vườn

Con đường lắt lẻo ở miệt vườn

Văn hóa 14/08/2020 - 06:00

Con đường cầu khỉ, từng phận người đi trên nó chậm rì lâu lắc. Đi cầu khỉ đến trường, đi cầu khỉ đến chợ, đi cầu khỉ đến đám giỗ...

Ký ức trong lòng người dân làng Rồng

Ký ức trong lòng người dân làng Rồng

Văn hóa 14/08/2020 - 05:01

Đối với người dân làng Rồng (thị trấn Thuận An, Phú Vang, Thừa Thiên - Huế), Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu là người họ quen gọi bằng bác.

Chuyến đi 'giải hạn' cho dân nghèo

Chuyến đi 'giải hạn' cho dân nghèo

Văn hóa 14/08/2020 - 05:01

Cuối tháng 7/1998, tôi cùng một số phóng viên khác đã được vinh dự tháp tùng Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu về vùng hạn hán ở Quảng Bình.

Bộ sách bổ ích cho trẻ em những ngày chống Covid-19

Bộ sách bổ ích cho trẻ em những ngày chống Covid-19

Văn hóa 13/08/2020 - 11:39

Những tác phẩm đồng hành với thiếu nhi Trung Quốc trong đại dịch toàn cầu, vừa được chuyển ngữ và xuất bản tại Việt Nam khi Covid-19 tái bùng phát.

Vẽ lại nhân vật tiểu thuyết ‘Số đỏ’ đúng kiểu trào phúng

Vẽ lại nhân vật tiểu thuyết ‘Số đỏ’ đúng kiểu trào phúng

Văn hóa 12/08/2020 - 12:32

Tiểu thuyết “Số đỏ” lừng danh của nhà văn Vũ Trọng Phụng được tái bản với những minh họa đậm chất hài hước và châm biếm của họa sĩ Thành Phong.

Nguyễn Huy Thiệp in sách kỷ niệm tuổi 70 thoát cơn tai biến

Nguyễn Huy Thiệp in sách kỷ niệm tuổi 70 thoát cơn tai biến

Văn hóa 11/08/2020 - 11:32

Nhà văn Nguyễn Huy Thiệp đang dần bình phục sau cú đột quỵ hồi đầu năm 2020, và cho in tuyển tập truyện ngắn chọn lọc mừng "tướng về hưu" ngưỡng cổ lai hy.

60 nghệ sĩ tham gia kêu gọi ủng hộ tâm dịch Covid-19

60 nghệ sĩ tham gia kêu gọi ủng hộ tâm dịch Covid-19

Văn hóa 09/08/2020 - 20:20

60 nghệ sĩ góp mặt trong chương trình “Đà Nẵng, Quảng Nam - Triệu con tim hướng về” thực hiện livestream vào đêm 9/8 kết nối từ 6 điểm cầu.

Đoạn trích ‘Đất Nước’ đưa vào đề thi Văn có gì hay?

Đoạn trích ‘Đất Nước’ đưa vào đề thi Văn có gì hay?

Văn hóa 09/08/2020 - 11:44

Phần quan trọng đề thi môn Văn tốt nghiệp THPT 2020 yêu cầu phân tích tư tưởng “đất nước của nhân dân” qua đoạn trích “Đất nước” của Nguyễn Khoa Điềm

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Vỡ lẽ

Vỡ lẽ

Lên Thủ đô, hôm đầu Hải và Dung tá túc trong một nhà nghỉ. Hôm sau, họ tìm nhà, và thật may mắn, thuê được một căn hộ tập thể trên tầng 10 của một chung cư, với giá rất hợp lý, chỉ 5 triệu đồng một tháng.

Anh Đức trở lại, tuyển Việt Nam còn có những ai được gọi?

Anh Đức trở lại, tuyển Việt Nam còn có những ai được gọi?

Trong danh sách đội tuyển công bố hôm nay 12/8, cái tên đáng chú ý nhất là tiền đạo tân binh của HAGL, Nguyễn Anh Đức.

Đậm đà đĩa bánh bột lọc

Đậm đà đĩa bánh bột lọc

Trong kí ức của mỗi người, đều có một khoảng thời gian gợi cho mình bao nỗi nhớ riêng...

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Thị trường xe cũ đã qua sử dụng đa dạng, tuy nhiên cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Dưới đây là một số điều nên, không nên để mua được chiếc xe ưng ý.