Thứ hai, 20/01/2020 08:11 GMT+7

Hotline: 036.902.4447

Hồi ký nghệ sỹ: Sống sao để kể lại?

13/12/2019, 09:12 (GMT+7)

Không ai đòi hỏi hồi ký của nghệ sĩ phải chất chứa những ưu tư về thăng trầm thời cuộc, như hồi ký của các bậc tri thức cỡ học giả Nguyễn Hiến Lê hoặc học giả Đào Duy Anh.

hoi-ky-cu-c-si-khnh-ly143054598
Ca sĩ Khánh Ly dùng nước mắt để viết “Đằng sau những nụ cười”!

Thế nhưng, nếu hồi ký của nghệ sĩ chỉ hướng đến sự tò mò và nhằm thỏa mãn sự tò mò từ phía một bộ phận công chúng hiếu kỳ, thì cũng hơi lãng phí sự chờ đợi mà giới mộ điệu dành cho thần tượng.

Vì không có ý thức gìn giữ tư liệu cá nhân, nên phần lớn hồi ký của nghệ sĩ được hình thành một cách chắp vá những ký ức lẫn lộn. Điều này rất nguy hại, làm ảnh hưởng đến tính chính xác và tính thuyết phục cũng hồi ký.

Mặt khác, phải trách những người chấp bút hồi ký của nghệ sĩ cũng chưa chuyên nghiệp trong công việc nhiều cám dỗ và lắm rủi ro là tái dựng một chân dung từ các mảnh ghép phủ bụi thời gian.

Một khuyết điểm dễ dàng nhận ra ở hồi ký của nghệ sĩ là sự mơ hồ các tình huống và các chi tiết. Ví dụ, nghệ sĩ bày tỏ “vai diễn của tôi đã nhận được sự tán thưởng nhiệt liệt” thì chỉ có ý nghĩa đãi bôi, mà phải trích dẫn cụ thể lời khen ngợi thể hiện ở nơi nào, hoặc lời khen ngợi xuất phát từ ai. Còn nghệ sĩ thổ lộ “thù lao của tôi đạt số tiền kỷ lục là 30 triệu đồng”, thì phải đưa ra căn cứ giá vàng thời điểm ấy bao nhiêu hoặc một triệu đồng thời điểm ấy có thể mua sắm tài sản gì…

Hồi ký không chấp nhận tin đồn, do đó từng thông tin phải được phản biện cụ thể và rành mạch! Nếu nghệ sĩ cứ thao thao bất tuyệt và người chấp bút cứ hồn nhiên ghi lại nguyên văn, thì chẳng khác gì cùng nhau tạo thêm bức màn sương khói cho gương mặt cần được nhận diện sắc nét qua hồi ký!

Nói một cách sòng phẳng, kỹ thuật của hồi ký không quan trọng bằng số phận của nghệ sĩ. Sống sao để có chuyện kể lại là bước thứ nhất, còn bước thứ hai là kể sao cho người khác tin cậy. Mọi yếu tố thổi phồng thành tích hoặc đánh bóng nhân cách đều vô nghĩa trong hồi ký. Bởi lẽ, không có sự tô vẽ nào đủ sức đánh tráo giá trị tồn tại của nghệ sĩ theo dòng chảy nghệ thuật.

Sau những tranh cãi ồn ào xung quanh hồi ký “Yêu và sống” của Lê Vân do Bùi Mai Hạnh chấp bút, thì giới nghệ sĩ dường như chọn thái độ an toàn để kể lại đời mình. Đó là một bước lùi cho chất lượng hồi ký của nghệ sĩ.

Cũng may, dù chưa hẳn hoàn toàn do một mình ca sĩ Khánh Ly tự viết, nhưng cuốn sách “Đằng sau những nụ cười” lại đạt được những yếu tố cần thiết của hồi ký. Ca sĩ Khánh Ly dùng nước mắt để viết “Đằng sau những nụ cười”, nên những dòng bẽ bàng và những trang ngậm ngùi đã giúp khán giả hiểu hơn và yêu hơn người đàn bà lừng danh hát nhạc Trịnh.

Hồi ký được xếp vào dòng văn chương tự sự, vì nó là tấm gương soi rọi dĩ vãng, hấp thu cả ánh sáng lấp lánh lẫn bóng tối âm u từng khỏa lấp một mệnh kiếp trên cõi dương gian. Những người sống giả tạo, sống khép kín, sống thờ ơ, sống nông cạn… thì không thể có hồi ký đúng nghĩa hồi ký.

Tuy nhiên, khi đã kể chân thật về người khác thì phải chân thành phán xét bản thân. Sở dĩ hồi ký “Một đời giông bão” của diễn viên Thương Tín gây “giông bão” cho những người liên quan với các cuộc tình điên đảo lẫn cuộc tình chớp nhoáng, vì nhân vật chính không nhìn thấy trách nhiệm của mình trong những “giông bão” ấy.

Diễn viên Thương Tín chỉ hả hê kể về những bóng hồng đi qua đời mình, mà không hề có chút băn khoăn hay chút dằn vặt cho bao nhiêu tai ương từ một người đàn ông đa tình đối với những người đàn bà yếu đuối. Nói cách khác, ở những khoảng trống giữa nhớ và quên, giữa đúng và sai, hồi ký của diễn viên Thương Tín đã thiếu cái âu lo về phẩm giá và lương tri mà một nghệ sĩ đích thực phải theo đuổi và tôn thờ!

Nếu như hồi ký của nghệ sĩ đã thịnh hành ở phương Tây từ lâu, thì thể loại này chỉ mới nhen nhóm ở nước ta. Sự thưa vắng những người chuyên viết tiểu sử nhân vật đã khiến hồi ký của nghệ sĩ đang tạm dừng mức độ giải trí. Hồi ký của nghệ sĩ nếu chỉ lớn giọng khoe khoang hoặc rao giảng đạo đức, thì không ai hứng thú.

Nghệ sĩ là những người đặc biệt, có cái năng khiếu trời cho và có cái trả giá riêng tư để đạt được sự nghiệp. Trong hồi ký của nghệ sĩ, đôi khi sự nao núng, sự lầm lạc, sự bồng bột lại thú vị hơn sự ngọt ngào được thương lượng và sự ngăn nắp được dàn xếp.

TUY HÒA

Đang được quan tâm

Gửi bình luận