Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hà Nội 34°C /57%

Hợp sức cứu đồng bằng Sông Cửu Long

Thứ Hai 07/01/2019 , 06:05 (GMT+7)

Mỗi năm, khu vực Nam bộ mất khoảng 300ha đất do sụt lún, sạt lở. ĐBSCL đang chìm với tốc độ nhanh hơn so với dự báo và có nguy cơ… tan biến do không được bồi đắp lượng bùn cát, phù sa cần thiết.

"Nồi cơm" có thể biến mất

Tình trạng sụt lún, sạt lở bờ sông, bờ biển ở khu vực Nam bộ là vấn đề rất lớn, mang tầm cỡ quốc gia. Bởi vậy, cuối tuần qua, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển đã dành trọn một buổi để nghe các Bộ, ngành liên quan báo cáo, giải trình về các giải pháp phòng, chống.

13-02-54_st-lo_1
Tình trạng sạt lở bờ sông tại ĐBSCL đang rất nghiêm trọng

Theo Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Hoàng Văn Thắng, hiện nay ở khu vực ĐBCSL có 49 điểm sạt lở với chiều dài 266km. Có vị trí bị ăn sâu vào đất liền khoảng 80m/năm. Khu vực bị xói lở mạnh nhất là vùng Đông Cà Mau, một phần Tây Cà Mau và tỉnh Kiên Giang. Nguy hiểm hơn, tình trạng bồi đắp bùn cát, phù sa hàng năm (kể từ năm 2000) trên các hệ thống sông luôn âm (-) so với tốc độ xói lở. Xu hướng mất cân đối giữa bồi - xói ngày càng gia tăng.

Theo Ủy ban sông Mê Kông Quốc tế, đến năm 2020, lượng phù sa trên sông Mê Kông về ĐBSCL sẽ giảm 67%. Nguyên nhân chính là do các nước phía thượng nguồn xây dựng thủy điện và hồ chứa lớn (chỉ riêng 2 hồ lớn do Trung Quốc xây dựng đã có dung tích trữ lên tới 22 tỷ m3), do vậy, lượng phù sa cơ bản đã bị giữ lại ở các hồ này rồi.

Thứ hai, đối với các dòng sông nhánh, các quốc gia cũng xây dựng rất nhiều thủy điện. Ủy ban này cũng đưa ra kịch bản năm 2040, nếu làm toàn bộ thủy điện dòng chính sông Mê Kông thì lượng phù sa, bùn cát về chỉ còn 3%. “ĐBSCL được hình thành bởi sự bồi lắng của phù sa, bùn cát. Nếu lượng phù sa, bùn cát không về thì không biết chuyện gì sẽ xảy ra”, Thứ trưởng Thắng lo ngại.

Không những thế, vấn đề khai thác cát cũng là nỗi kinh hoàng, đẩy nhanh sự hủy hoại ĐBSCL. Theo Tổ chức Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế, lượng phù sa, bùn cát về Việt Nam khoảng 40 triệu tấn/năm thì Campuchia khai thác 30 triệu tấn, Việt Nam khai thác hơn 10 triệu tấn (như vậy là hết tài nguyên, thậm chí là âm). Điều này rất nghiêm trọng và cần phải được kiểm soát chặt chẽ, bởi các con sông sẽ bị xói đáy, gia tăng sạt lở.

Ngoài vấn đề mất đất, đời sống của người dân sống ven sông cũng đang bị đe dọa nghiêm trọng. Đây sẽ là vấn đề khó giải quyết nhất, cũng tiêu tốn nhiều tiền nhất trong giai đoạn tới. Nếu không giải quyết được vấn đề di dân, bố trí, sắp xếp dân cư hợp lý cho các hộ sông ven sông thì rất khó giảm thiểu rủi ro.

 

Lún 1,5 - 2cm/năm

Bộ trưởng Bộ NN-PTNT Nguyễn Xuân Cường cho biết: Năm 2016, chúng ta công bố dự báo đến năm 2100, khoảng 35% diện tích ĐBSClLsẽ bị chìm dưới mức nước biển. Nhưng với tốc độ sụt lún từ 1,5 - 2 cm/năm cộng với nước biển dâng như hiện nay thì không cần chờ đến năm 2100 nó mới chìm 35% mà đến rất sớm và chìm rất nhiều.

Người ta không chỉ nói ĐBSCL đang chìm mà còn có nguy cơ tan rữa. Vì trước đây, mỗi năm ĐBSCL được bồi đắp bởi 145 triệu tấn phù sa. Còn bây giờ chỉ còn 40 triệu tấn do hoạt động xây dựng thủy điện ở thượng nguồn, chia nguồn nước, mất thảm thực bì nên rất căng thẳng.

13-02-54_st-lo_2
Bản đồ các điểm sạt lở đặc biệt nghiêm trọng ở ĐBSCL

Theo Bộ trưởng, ngành nông nghiệp phải thích ứng là chính. Trước đây chúng ta coi trọng nhất là lúa gạo, sau đó đến thủy sản và tiếp đến là cây trái. Nhưng bây giờ thủy sản phải được quan tâm hàng đầu, sau đó đến cây ăn trái và thứ ba là lúa gạo.

Bên cạnh đó, cần lên kế hoạch nghiên cứu, tổng hợp, đề xuất giải pháp xử lý cấp bách 53 điểm sạt lở bờ biển, bờ sông với chiều dài hơn 700km; xây dựng, rà soát, điều chỉnh quy hoạch thủy lợi thích ứng với tình hình mới, bố trí lại dân cư, không để người dân sống ở những khu vực trọng yếu, có nguy cơ sạt lở cao.

Trước đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển, đã có chuyến kiểm tra thực tế tình hình sạt lở, sụt lún ở các tỉnh phía Nam và nhận định: Những sự cố sạt lở, sụt lún diễn ra mạnh nhất ở tỉnh Cà Mau, Bạc Liêu, Kiên Giang. Mặc dù đã có nhiều mô hình, giải pháp thí điểm (cả giải pháp “cứng” là xây dựng công trình, và giải pháp “mềm” là trồng rừng ngập mặn…) để phòng, chống nhưng chưa có một cuộc tổng kết toàn diện, từ đó đưa ra những phương pháp tối ưu.

Phó Chủ tịch Quốc hội chỉ đạo các Bộ, ngành phải rà soát, quy hoạch lại từ vấn đề tổ chức sản xuất, bố trí hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội thích ứng với diễn biến nước biển dâng kết hợp với sụt lún, sạt lở và ngập mặn với tầm nhìn 10 - 30 năm.

Trước mắt, phải tập trung xử lý 562 điểm sạt lở, ưu tiên các giải pháp “mềm” thân thiện môi trường. Thậm chí, cần xem xét để đề xuất một chương trình mục tiêu quốc gia về ứng phó với biến đổi khí hậu, chống sạt lở bờ sông, bờ biển và sụt lún để huy động nguồn lực đầu tư hợp lý giải quyết những vấn đề lớn này.

Tháng 7/2013, Viện Địa Kỹ thuật của Na Uy đã nghiên cứu và công bố mỗi năm ĐBSCL lún 19 - 28mm, nguyên nhân là do nền đất yếu và hoạt động khai thác nguồn nước ngầm quá mức. Đây là thách thức rất lớn và nó sẽ bộc lộ mạnh mẽ hơn trong những năm sắp tới. Nếu kết hợp với tình trạng nước biển dâng thì vùng ĐBSCL có nguy cơ chìm nhanh hơn dự báo rất nhiều.

Kiên Giang: Khẩn cấp ngăn sông phòng chống mặn xâm nhập

Kiên Giang: Khẩn cấp ngăn sông phòng chống mặn xâm nhập

Khoa học - Công nghệ 17/02/2020 - 20:22

Đập tạm bằng cừ thép Larsen được đắp tại vị trí cách Vàm Kênh Cụt về hướng rạch Tà Niên khoảng 1.350m, thuộc địa bàn xã Vĩnh Hòa Hiệp, huyện Châu Thành.

Bạc Liêu: Cần 150 tỷ đồng để chống hạn, mặn

Bạc Liêu: Cần 150 tỷ đồng để chống hạn, mặn

Khoa học - Công nghệ 17/02/2020 - 14:13

Tỉnh Bạc Liêu vừa kiến nghị Bộ NN-PTNT, xem xét hỗ trợ 150 tỷ đồng để phòng, chống hạn, mặn.

Vi tảo 'thần kỳ' mở ra nghề nuôi trồng mới

Vi tảo 'thần kỳ' mở ra nghề nuôi trồng mới

Khoa học - Công nghệ 17/02/2020 - 09:10

Tảo xoắn Spirulin được gọi là tảo “thần kỳ” bởi chứa nhiều chất đặc biệt có tác dụng phòng trị bệnh, nhu cầu về sản phẩm chế biến từ tảo này ngày càng lớn.

Rệp sáp bột hồng hại khoai mì

Rệp sáp bột hồng hại khoai mì

Khoa học - Công nghệ 14/02/2020 - 14:20

Tên gọi rệp sáp bột hồng vì cơ thể rệp sáp được bao phủ bởi một lớp bột trắng, nhưng ở cây mì lớp bột lại có màu hồng (tên tiếng Anh: Cassava pink mealybug).

Báo cáo Thủ tướng tình hình hạn, mặn

Báo cáo Thủ tướng tình hình hạn, mặn

Khoa học - Công nghệ 14/02/2020 - 09:48

Xâm nhập mặn ở ĐBSCL xuất hiện sớm hơn so với mùa khô 2015-2016, ở mức độ gay gắt và sẽ tiếp tục duy trì mức cao trong thời gian còn lại của mùa khô.

Thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học nông nghiệp Việt Nam - ACIAR

Thúc đẩy hoạt động nghiên cứu khoa học nông nghiệp Việt Nam - ACIAR

Khoa học - Công nghệ 13/02/2020 - 20:28

Chiều 13/2, Bộ NN-PTNT và Trung tâm Nông nghiệp quốc tế Australia (ACIRA) đã thảo luận về việc tăng cường nghiên cứu khoa học khuyến nông cho vùng Tây Bắc.

Hỗ trợ phát triển nông nghiệp bền vững

Hỗ trợ phát triển nông nghiệp bền vững

Khoa học - Công nghệ 12/02/2020 - 09:38

Học viện Nông nghiệp Việt Nam vừa có buổi làm việc với tỉnh Thừa Thiên - Huế nhằm triển khai các giải pháp phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững trên địa bàn tỉnh.

Bến Tre-Tiền Giang: Đầu tư hàng chục tỷ, đắp đập 'dã chiến' ngăn mặn

Bến Tre-Tiền Giang: Đầu tư hàng chục tỷ, đắp đập 'dã chiến' ngăn mặn

Khoa học - Công nghệ 11/02/2020 - 09:23

Hiện nay, hai tỉnh Bến Tre, Tiền Giang đã đầu tư hàng chục tỷ đồng xây dựng các đập “dã chiến” ngăn mặn, cứu khát cho người dân.

Bài học toàn diện phòng chống hạn, mặn mùa khô 2019-2020

Bài học toàn diện phòng chống hạn, mặn mùa khô 2019-2020

Khoa học - Công nghệ 11/02/2020 - 08:40

Tại ĐBSCL, nhờ triển khai đồng bộ các giải pháp công trình, phi công trình nên thiệt hại đã được giảm thiểu, đời sống người dân không bị ảnh hưởng nhiều.

EPA tái xác nhận Glyphosate an toàn và không gây ung thư

EPA tái xác nhận Glyphosate an toàn và không gây ung thư

Khoa học - Công nghệ 10/02/2020 - 11:14

Cơ quan này đã kết luận “không xác định được bất kì rủi ro sức khỏe nào cho con người khi tiếp xúc với Glyphosate”.

Nhiều tiến bộ kỹ thuật ra đời từ hợp tác nông nghiệp Việt - Úc

Nhiều tiến bộ kỹ thuật ra đời từ hợp tác nông nghiệp Việt - Úc

Khoa học - Công nghệ 10/02/2020 - 10:20

Từ năm 1993 đến nay, Chính phủ Australia thông qua Trung tâm Nghiên cứu Nông nghiệp quốc tế Australia triển khai 175 dự án hợp tác nghiên cứu khoa học nông nghiệp tại Việt Nam.

Hong Kong: Phát minh thiết bị phát hiện nCoV trong 40 phút

Hong Kong: Phát minh thiết bị phát hiện nCoV trong 40 phút

Khoa học - Công nghệ 07/02/2020 - 13:53

Nhóm các nhà nghiên cứu Hong Kong đã phát minh ra thiết bị giúp phát hiện trường hợp nhiễm virus nCoV trong 40 phút.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Người nuôi lợn ở Hưng Yên dè dặt tái đàn

Người nuôi lợn ở Hưng Yên dè dặt tái đàn

Như con chim sợ cành cong, một năm sau “bão” dịch, nhiều người nuôi lợn ở Hưng Yên vẫn để trống chuồng trại hoặc chuyển sang chăn nuôi gà.

Chắt chiu từng giọt nước

Chắt chiu từng giọt nước

Nhiều nơi ở Bến Tre đang phải chắt chiu từng giọt nước để cứu hoa màu trong mùa hạn, mặn.

Báo Nông Nghiệp