Những cơn mưa rào xối xả đổ xuống trắng rừng, trắng núi, rồi nắng lại bừng lên, sương trắng từ các thung lũng bay lên ùa vào các bản làng.

" /> Lời tri ân rừng thiêng
Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Lời tri ân rừng thiêng

Thứ Hai 31/07/2017 , 15:05 (GMT+7)

Những cơn mưa rào xối xả đổ xuống trắng rừng, trắng núi, rồi nắng lại bừng lên, sương trắng từ các thung lũng bay lên ùa vào các bản làng.

08-43-50_1
Lễ cúng rừng thôn Lùng Sán được thực hiện bên khu rừng cấm

Tháng 6 âm lịch, đồng bào Mông ở thôn Lùng Sán, xã Lùng Sui , huyện Si Ma Cai (Lào Cai) lại nô nức tề tựu về gốc đa cổ thụ bên khu rừng thiêng để mổ trâu làm lễ Nào Lồng, một nghi lễ cúng rừng quan trọng nhất trong năm của cộng đồng dân tộc Mông trên đỉnh núi này.
 

Tưởng nhớ tộc trưởng anh hùng

Trong gian nhà đất ở thôn Lùng Sán, xã Lùng Sui, già làng Ly Seo Chùa nhìn ra khu rừng cấm của xã nhòa trong màn mưa trắng xóa, trong lòng khẩn cầu ông trời thu vòi rồng lại, để đất trời tạnh ráo. Ngày Thìn tháng 6 âm lịch, ở đây diễn ra một nghi lễ quan trọng đó là lễ Nào Lồng, tức là lễ cúng rừng. Con trâu đực cả thôn góp tiền mua về làm lễ hiến tế thần linh vẫn cọc ở kia, tắm trong màn mưa xối xả.

Không biết có phải các vị thần linh đã nghe thấu lời khẩn cầu của già làng Ly Seo Chùa và đồng bào Mông xã Lùng Sui, hay có sự linh ứng kỳ lạ gì, mà trong khi từ Lào Cai, Bắc Hà, Mường Khương vẫn mưa dầm, thì sau một đêm mưa, sáng ngày Thìn ở Lùng Sui nắng đã hửng lên. Ngay từ khi sương còn chưa tan, con chim còn rúc trong cánh ngủ trên cành cây, những già làng râu tóc bạc phơ, cùng cánh thanh niên, trai tráng trong thôn đã có mặt ở lán bên cây đa cổ thụ cạnh bìa rừng cấm, chuẩn bị cho nghi lễ thiêng liêng.

Sau lễ cúng bằng gà, lợn, trâu còn sống, thì sẽ hóa kiếp những con vật đó tại chỗ, lấy giấy tiền vàng nhúng vào máu các con vật hiến tế để lên bàn thờ, rồi thực hiện nghi lễ cúng thịt chín, cũng là lễ cúng chính. Già làng Ly Seo Chùa bảo, người Mông ở đây quan niệm, hóa kiếp con vật tại chỗ như vậy thì thần rừng và các vị thần linh mới nhận được linh hồn của vật hiến sinh. Nếu mổ sẵn con vật ở nhà rồi đem đến, thì thần rừng chỉ nhận được hương hoa của lễ vật. Sau khi mổ và cúng, sừng trâu, hàm lợn sẽ được đóng chặt lên gốc cây đa cổ thụ nơi đặt bàn thờ thần rừng.

08-43-50_2
Năm nay, đồng bào Mông Lùng Sán mổ trâu hiến tế thần linh

Anh Hảng Seo Toán, Chủ tịch UBND xã Lùng Sui, chia sẻ, theo lời các già làng kể lại, lễ cúng rừng của đồng bào Mông ở thôn Lùng Sán, xã Lùng Sui có nguồn gốc từ thời vua Tự Đức. Ngày đó, ở đây có hai vị tộc trưởng là Giàng Chẩn Mìn, Giàng Chẩn Hùng đứng lên làm lễ ăn thề tại khu rừng thôn Lùng Sán, nguyện chung sức cùng nhân dân chống lại quân giặc ngoại xâm, xây thành cổ Lao Dì Phàng bên sông Chảy, đánh tan bọn cướp từ bên kia biên giới sang cướp bóc dân làng. Sau này, đến đầu năm 1886, khi thực dân Pháp chiếm Lao Kay, rồi tiến lên Bắc Hà và Si Ma Cai lập đồn binh, nghĩa quân của tộc trưởng Giàng Chẩn Hùng đã liên kết với quân của các tộc trưởng khác đứng lên đánh giặc. Sau 8 năm, nghĩa quân đã làm chủ cả vùng Bắc Hà, Lùng Phình, Si Ma Cai.

Để tưởng nhớ công lao của hai vị tộc trưởng, nhân dân các dân tộc xã Lùng Sui và huyện Si Ma Cai đã chọn ngày Thìn tháng 6 âm lịch hàng năm làm lễ dâng hương ở rừng cấm, cảm tạ công đức hai vị tộc trưởng.
 

Xem lưỡi gà, xương gà chọn ngày cấm bản

Tại lễ cúng rừng của đồng bào Mông ở thôn Lùng Sán, sau phần lễ cúng và hiến tế thần linh, các già làng, trưởng bản ở Lùng Sui sẽ họp nhau lại để thực hiện một nghi thức đặc biệt quan trọng khác, đó là chọn ra số ngày cấm bản. Lúc này, trong căn lán nghi ngút khói hương dưới bóng đa cổ thụ, những trai tráng trong thôn Lùng Sán được sự cho phép của thầy cúng đã nhanh tay rút 4 chiếc lưỡi gà và 4 cặp xương đùi gà từ những con gà luộc được hiến tế thần linh, sau đó dùng những chiếc tăm nhỏ cắm vào xương đùi gà. Các già làng, trưởng bản, người có uy tín cùng chụm đầu bàn bạc xem những dấu hiệu đặc biệt trên xương đùi gà, lưỡi gà để dự đoán điềm tốt - xấu, chuyện lành - dữ của thôn trong thời gian tới.

08-43-50_4
Thầy cúng làm lễ cúng rừng

Tôi không tiện hỏi những điều huyền bí ấy, nhưng thầy cúng Hảng Seo Vần tươi cười bảo năm nay thần rừng báo cho nhiều điềm lành, ít điềm dữ, thôn sẽ cấm bản 3 ngày. Trong những ngày cấm bản, người Mông ở đây chỉ ở nhà, không đi đâu xa, tuyệt đối kiêng kỵ việc đào đất, đi làm nương, vào rừng chặt cây hay làm điều bậy bạ, tiểu tiện trong rừng hoặc quay vào hướng rừng cấm.

Theo quy ước từ xa xưa, ai vi phạm vào rừng chặt cây xanh thì căn cứ vào trọng lượng của cây hay của người đó, mà phải mua bằng đấy kg lợn, rượu, gạo và mời thầy cúng làm lễ tạ tội với thần linh vào ngày cúng rừng năm sau. Nếu không, người đó sẽ bị báo ứng, bị thần linh trừng phạt. Trong đời sống tâm linh của đồng bào Mông ở Lùng Sui luôn tồn tại những truyền thuyết cổ xưa, những câu chuyện huyền bí về sự linh thiêng của những khu rừng cấm. Người dân luôn tin tưởng có thần rừng cai quản và che chở, phù hộ cho dân làng. Vì thế mà cũng từ rất lâu rồi, những khu rừng cấm linh thiêng không ai dám vào chặt cây, lấy củi.

08-43-50_5
Trong rừng cấm Lùng Sán còn 4 cây nghiến cổ thụ 500 -600 tuổi

“Cụ nghiến” trên 600 tuổi

Tại lễ cúng rừng năm nay ở thôn Lùng Sán, xã Lùng Sui, sau phần lễ cúng và lễ dâng hương trang trọng, trưởng 8 thôn, bản trên địa bàn xã đã cùng ký cam kết bảo vệ rừng, sau đó lãnh đạo huyện Si Ma Cai và đông đảo bà con trong thôn lại cùng nhau trồng cây để rừng mãi thêm xanh. Trong khi chờ đợi những mâm cỗ được sắp ra để cả thôn cùng liên hoan sau lễ cúng rừng, tôi có dịp cùng đoàn cán bộ huyện Si Ma Cai vào thăm khu rừng cấm thôn Lùng Sán.

Đúng như lời anh Giàng Chẩn Hòa, cán bộ văn hóa xã Lùng Sui nói, rừng cấm Lùng Sán là khu rừng cổ xưa nhất ở khu vực Si Ma Cai còn lại đến bây giờ. Khu rừng cấm Lùng Sán là nơi hai tộc trưởng nổi tiếng là Giàng Chẩn Mìn, Giàng Chẩn Hùng đứng lên làm lễ ăn thề đánh giặc ngoại xâm bảo vệ dân làng, cũng là nơi có những cây đa, cây nghiến cổ thụ hàng trăm năm tuổi. Cách đây hơn 100 năm, khi đó các địa danh chưa chia tách như bây giờ, ngày Thìn tháng 6 hàng năm, đồng bào Mông ở khắp Mường Khương, Bắc Hà, Si Ma Cai, Hà Giang vẫn nô nức về đây tham gia lễ cúng rừng linh thiêng.

Tại rừng cấm Lùng Sán hiện nay còn 4 cây nghiến cổ thụ, có tuổi từ 500 - 600 năm, cao vượt lên hẳn so với khu rừng, tỏa tán xanh tốt quanh năm, được đóng biển, bảo vệ nghiêm ngặt. Tôi ngước nhìn lên thân cây xù xì rêu mốc, có những khóm phong lan rừng đang mùa ra hoa đỏ rực. 

 

Thân thương lũy tre

Thân thương lũy tre

Văn hóa 10/07/2020 - 09:10

Ngày xưa làng tôi nhiều tre lắm. Hầu như nhà nào nhà nấy đều có vài ba bụi tre.

Ca sĩ Đan Trường cách nào có hai con rái cá để tặng Thảo Cầm Viên?

Ca sĩ Đan Trường cách nào có hai con rái cá để tặng Thảo Cầm Viên?

Văn hóa 09/07/2020 - 22:11

Sự kiện ca sĩ Đan Trường chuyển giao hai con rái cá cho Thảo Cầm Viên ở TPHCM đã gây xôn xao trên nhiều diễn đàn bảo vệ động vật hoang dã.

Công nhận công viên địa chất toàn cầu Đăk Nông

Công nhận công viên địa chất toàn cầu Đăk Nông

Văn hóa 09/07/2020 - 08:31

Công viên địa chất Đăk Nông vừa được UNESCO công nhận là công viên địa chất toàn cầu.

Nằm trên giường bệnh vẫn viết để trả ơn làng

Nằm trên giường bệnh vẫn viết để trả ơn làng

Văn hóa 08/07/2020 - 22:06

Trong thời gian chống chọi biến chứng ung thư, nhà thơ Vũ Từ Trang đã hoàn thành tiểu thuyết “Và khép rồi lại mở” về mảnh đất Kinh Bắc chôn nhau cắt rốn.

Cựu Hoa hậu có kinh nghiệm gì để tìm kiếm tân Hoa hậu?

Cựu Hoa hậu có kinh nghiệm gì để tìm kiếm tân Hoa hậu?

Văn hóa 08/07/2020 - 21:12

Sáng 8/7, Ban tổ chức Hoa hậu Việt Nam 2020 đã công bố Ban giám khảo gồm 7 thành viên, trong đó có hai cựu Hoa hậu là Hà Kiều Anh và Đỗ Mỹ Linh.

Vì sao 'Bằng chứng vô hình' chưa công chiếu đã bán được bản quyền?

Vì sao 'Bằng chứng vô hình' chưa công chiếu đã bán được bản quyền?

Văn hóa 08/07/2020 - 15:52

Dù ngày 10/7 mới chính thức công chiếu tại Việt Nam, nhưng bộ phim “Bằng chứng vô hình” đã bán được bản quyền để phát hành tại nhiều quốc gia trong khu vực.

Cúc Phương, kho báu từ thuở hồng hoang

Cúc Phương, kho báu từ thuở hồng hoang

Văn hóa 07/07/2020 - 13:22

Trên dãy núi đá vôi hùng vĩ trải dài từ Hòa Bình sang Thanh Hóa, vắt về cố đô Hoa Lư, có một cánh rừng nguyên sinh thuộc hàng cổ nhất Việt Nam.

6 điều nên biết về tiết Tiểu thử

6 điều nên biết về tiết Tiểu thử

Văn hóa 07/07/2020 - 10:11

Sau tiết Hạ chí là tiết Tiểu thử, năm nay bắt đầu từ 6/7 đến 21/7 như một sự báo hiệu về thời tiết đặc trưng mùa hè để hướng dẫn sản xuất nông nghiệp.

NSƯT Hoàng Yến qua đời ở tuổi 88

NSƯT Hoàng Yến qua đời ở tuổi 88

Văn hóa 05/07/2020 - 16:27

NSƯT Hoàng Yến, bà Vi trong phim 'Của để dành' vừa qua đời vào chiều 4/7 ở tuổi 88 tại nhà riêng vì tuổi cao sức yếu.

Khói lửa đã tan, ký ức còn lại

Khói lửa đã tan, ký ức còn lại

Văn hóa 05/07/2020 - 16:08

Sáng 5/7 tại TP.HCM, Quỹ “Mãi mãi tuổi hai mươi” tổ chức gặp mặt tác giả và nhân chứng lịch sử với bộ sách “Nhật ký thời chiến Việt Nam”.

Hành trình đọc sách từ mái tranh làng quê đến cao ốc đô thị

Hành trình đọc sách từ mái tranh làng quê đến cao ốc đô thị

Văn hóa 05/07/2020 - 08:33

Nhà văn Hồ Thị Ngọc Hoài cho rằng: “Chỉ một bộ phận người xây dựng văn hóa đọc thì xã hội khó văn minh”.

Tác giả tuổi 80 và câu hỏi ‘để làm gì’

Tác giả tuổi 80 và câu hỏi ‘để làm gì’

Văn hóa 04/07/2020 - 21:14

Sáng 5/7 tại Hội trường NXB Tổng hợp TPHCM, nhà văn - bác sĩ Đỗ Hồng Ngọc ra mắt tác phẩm “Để làm gì?”, với nhiều câu chuyện sức khỏe thú vị.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Vỡ lẽ

Vỡ lẽ

Lên Thủ đô, hôm đầu Hải và Dung tá túc trong một nhà nghỉ. Hôm sau, họ tìm nhà, và thật may mắn, thuê được một căn hộ tập thể trên tầng 10 của một chung cư, với giá rất hợp lý, chỉ 5 triệu đồng một tháng.

Chuyện quân xanh, quân đỏ

Chuyện quân xanh, quân đỏ

Mùa trước, cả Than Quảng Ninh lẫn TP.HCM đều phải đóng vai kép phụ, trong cuộc đua vô địch với Hà Nội.

Ngọt thơm lươn um lá cách

Ngọt thơm lươn um lá cách

Lươn da trơn có nhớt, màu vàng sẫm, thường sống rúc trong bùn. Lươn còn được gọi tên thiện ngư, trường ngư - một trong “bốn món tươi ngon dưới sông” (tứ đại hà tiên).

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Cách mua xe cũ giá rẻ: Những điều nên và không nên

Thị trường xe cũ đã qua sử dụng đa dạng, tuy nhiên cũng tiềm ẩn không ít rủi ro. Dưới đây là một số điều nên, không nên để mua được chiếc xe ưng ý.