Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

4 đề xuất nuôi cá lòng hồ

Thứ Tư 20/11/2019 , 09:15 (GMT+7)

Nước ta có gần 7.000 hồ các loại với tổng diện tích có thể nuôi trồng thủy sản lên đến hàng trăm nghìn héc-ta là một tiềm năng lớn.

Mới đây, TS Phan Đinh Phúc, Viện Nghiên cứu nuôi trồng Thủy sản III đề xuất 4 giải pháp theo hướng sản xuất hàng hóa hiệu quả bền vững.

Các loại hồ và hình thức nuôi cá

Hồ ở nước ta được xây dựng với nhiều mục tiêu khác nhau: Thủy lợi, thủy điện, kiểm soát lũ, cung cấp nước sinh hoạt. Có hồ đơn mục tiêu và có hồ đa mục tiêu. Tổng thể đang có 6.336 hồ thủy lợi và hơn 500 hồ thủy điện, trong đó có 13 hồ lớn với diện tích mỗi hồ hơn 5.000 ha và hồ Trị An lớn nhất với diện tích 32.400 ha. Hồ nhỏ có diện tích dưới 1.000 ha. Hồ chủ yếu ở vùng trung du và miền núi, trên cả 3 miền Bắc, Trung, Nam.

11-55-21_1911191
Lồng nuôi cá tại hồ Trị An.

Nuôi cá lòng hồ có 4 hình thức: nuôi quảng canh - quảng canh cải tiến, nuôi có quản lý, nuôi lồng, nuôi đăng chắn. Nuôi quảng canh - quảng canh cải tiến phổ biến ở hồ chứa lớn và vừa, dựa vào nguồn thức ăn tự nhiên. Hình thức này chủ yếu là bảo vệ và khai thác nguồn lợi tự nhiên, hàng năm có thả thêm cá giống một cách thường xuyên hoặc không thường xuyên. Các loài cá thả thêm là mè, trắm cỏ, trôi, rô phi, chép, là chính.

Cũng phổ biến ở hồ chứa lớn và vừa là nuôi cá lồng nổi. Gồm lồng bằng lưới, gỗ, tre; đa số thâm canh. Cá nuôi rất đa dạng, hầu như các địa phương có loại cá nào đều được đưa vào lồng nuôi; từ lóc, trê, mè, trắm đến điêu hồng, bống tượng, chép giòn, chạch lấu và nhiều loại cá mới thuần hóa như nheo Mỹ, tầm, cá chẽm (thuần hóa nước ngọt).

Nghề nuôi cá hồ có quản lý (culture-based fisheries-CBF) phổ biến ở hồ vừa và nhỏ. Chủ thể nuôi thả cá giống trực tiếp vào hồ, có quản lý chăm sóc, thu hoạch. Cá giống được thả hàng năm, quản lý bảo vệ, bổ sung thức ăn, thu hoạch theo kế hoạch. Chủ yếu thả các loài mè, trắm, trôi Ấn, rô phi, chép, mè vinh.

Còn nuôi cá đăng chắn là chắn một khu vực khép kín, nước cạn, thường là một khe hay vịnh nhỏ có khả năng chắn gió mạnh để nuôi cá. Hình thức này chỉ áp dựng ở những nơi hồ nước có nhiều chi lưu và đang bị chính quyền địa phương hạn chế.
 

Thăng trầm nghề nuôi cá hồ

Theo các nghiên cứu, thời kỳ kinh tế bao cấp, nuôi cá hồ chủ yếu quảng canh – quảng canh cải tiến do Nhà nước quản lý. Sau khoảng 30 năm không phát triển, khi đất nước mở cửa chuyển sang thời kinh tế thị trường thì giai đoạn đầu từ 1986 – 1995, nghề nuôi cá hồ suy thoái, sản lượng ước tính giảm 20 – 25% so với giai đoạn trước. Tổng sản lượng cá nuôi hồ trên cả nước trung bình một năm chỉ được 1.028 tấn.

Sang giai đoạn 1996 – 2005, nhiều chủ thể tham gia quản lý nghề cá hồ (hộ cá thể, cộng đồng, nhà nước, công ty tư nhân…). Các mô hình CBF phát triển mạnh và đạt hiệu quả tốt ở những hồ chứa nhỏ. Nghề nuôi cá lồng phát triển mạnh nhưng sản xuất vẫn ở quy mô nhỏ, đối tượng nuôi chưa đa dạng.

Từ năm 2006 đến nay, các mô hình CBF tiếp tục phát triển và đạt hiệu quả tốt ở các hồ chứa nhỏ. Nghề nuôi cá lồng đã rộng khắp các vùng trong cả nước, quy mô sản xuất được nâng cao, đối tượng nuôi đa dạng. Đặc biệt, các hồ chứa lớn bắt đầu thả cá tái tạo nguồn lợi một số loài bản địa.

Nghiên cứu trên diện tích nuôi cá lòng hồ cả nước 120.742 ha, sản lượng cá năm 2001 là 31.869 tấn, đến năm 2008 tăng lên 69.291 tấn, tốc độ tăng trưởng trung bình hàng năm 11,73%. Hiện nay, năng suất cá một năm nuôi ở hồ nhỏ đạt tới 1.500 kg/ha; ở hồ cỡ vừa là 700 kg/ha, còn hồ lớn 200 kg/ha.

Riêng về nuôi lồng nổi, thể tích lồng năm 2001 là 17.034 m3 đến năm 2008 tăng lên 52.528 m3, bình quân tăng hàng năm 17,45%. Năng suất cá nuôi lồng cũng tăng, hiện nay đã đạt trung bình từ 30 – 40 kg/m3.

Về tiêu thụ, cá đánh bắt từ hồ chủ yếu bán tươi, một ít qua đông lạnh, toàn bộ tiêu thụ thị trường trong nước. Vì bán tươi nên hầu hết bán tại địa phương, một số loại đặc sản có thể bán được ra ngoài đia phương. Tiêu thụ hạn hẹp nên giá sản phẩm không ổn định, thay đổi theo mùa và theo nhu cầu của một bộ phận nhỏ dân cư.
 

Bốn giải pháp phát huy tiềm năng

Nghiên cứu của TS Phan Đinh Phúc ở Viện Nghiên cứu nuôi trồng Thủy sản III đánh giá, tiềm năng mặt nước hệ thống hồ khá lớn, có thể tăng sản lượng nuôi thủy sản lên gấp nhiều lần hiện nay. Đối tượng nuôi đa dạng và nuôi được khắp đất nước với mỗi vùng có những tiềm năng đặc thù về sản phẩm thủy sản.

11-55-21_1911192
Lồng nuôi cá tầm của Công ty Cá tầm Việt Nam ở hồ thủy điện Sơn La.

Tuy nhiên, cũng có những thách thức là cơ sở hạ tầng yếu, trình độ công nghệ nuôi và chế biến thủy sản nuôi lòng hồ còn lạc hậu nên năng suất lẫn hiệu quả kinh tế đều thấp. Nhất là công nghệ sản xuất thủy sản ở hồ nhìn chung còn rất lạc hậu. Một số hồ không ưu tiên cho phát triển nghề cá, chưa có quy hoạch chi tiết về những vùng nuôi lồng trên các hồ.

Theo TS Phúc, cần vượt qua các thách thức, chú trọng phát triển nuôi cá lòng hồ bởi ngoài giá trị kinh tế còn có ý nghĩa xã hội vì hệ thống hồ nằm ở vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa để góp phần xóa đói giảm nghèo và cung cấp thực phẩm cho người dân. Đẩy mạnh việc nuôi cá ở các hồ vừa và lớn với những loài thủy đặc sản gắn với vùng miền, những loài có giá trị xuất khẩu để phát triển kinh tế và du lịch.

Có 4 giải pháp TS Phúc đưa ra về chính sách, tổ chức quản lý sản xuất, thị trường và khoa học công nghệ. Trước tiên, về cơ chế chính sách, cần có tín dụng ưu đãi cho người nuôi cá lồng, thu hút đầu tư nghề nuôi cá lồng trên hồ với các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Chính sách quy định giá cho thuê mặt nước với diện tích/thể tích nuôi lồng trên hồ. Còn về tổ chức quản lý sản xuất, xây dựng các mô hình nuôi trồng thủy sản theo chuỗi đối với nghề nuôi cá lồng trên hồ, tổ chức cộng đồng quản lý nuôi cá lồng.

Giải pháp thị trường, chú trọng cả nội địa lẫn xuất khẩu. Để đẩy mạnh xuất khẩu, các hiệp hội và doanh nghiệp trực tiếp tham gia xây dựng, còn thị trường trong nước khuyến khích hình thành các kênh phân phối đến các chợ, siêu thị, nhà hàng; gắn các sản phẩm đặc thù của địa phương với du lịch.

Giải pháp khoa học công nghệ, hoàn thiện việc nghiên cứu phát triển các giống thủy đặc sản và nâng cao chất lượng con giống cho nghề nuôi cá lồng ở hồ. Ứng dụng công nghệ tiên tiến cho nghề nuôi lồng nhằm sản xuất ra lượng lớn sản phẩm hàng hóa đáp ứng nhu cầu xuất khẩu.

"Cần quy hoạch chi tiết các hồ có thể nuôi cá lồng, các vùng nuôi lồng trong các hồ chứa lớn và vừa. Hướng phát triển nghề nuôi cá lòng hồ (trọng tâm nuôi cá lồng ở các hồ lớn) là sản xuất hàng hóa hiệu quả và bền vững. Chế biến các phụ phẩm thành các loại thực phẩm chức năng, phục vụ cho tiêu dùng và xuất khẩu; chế biến thức ăn cho gia súc và gia cầm…để gia tăng giá trị sản phẩm". -TS Phan Đinh Phúc.

Hải Phòng đã tạo được con giống rươi

Hải Phòng đã tạo được con giống rươi

Nuôi trồng 22/05/2020 - 12:45

Chi cục Thủy sản Hải Phòng đã xác nhận đủ điều kiện ương dưỡng thủy sản cho 1 cơ sở sản xuất giống rươi theo quy định tại Nghị định 26 của Chính phủ.

Rộ nạn đào ao nuôi tôm trái phép

Rộ nạn đào ao nuôi tôm trái phép

Nuôi trồng 22/05/2020 - 09:05

Nạn nuôi tôm tự phát trong vườn nhà ở xã Mỹ Thành (huyện Phù Mỹ) chưa giải quyết xong thì hiện ở xã Cát Khánh (huyện Phù Cát) lại đang nở rộ tình trạng này.

Bạc Liêu: Nắng nóng làm gần 7.000 ha tôm nuôi thiệt hại

Bạc Liêu: Nắng nóng làm gần 7.000 ha tôm nuôi thiệt hại

Nuôi trồng 22/05/2020 - 06:30

Nắng nóng kéo dài liên tục trên diện rộng làm cho gần 7.000 ha tôm nuôi tại tỉnh Bạc liêu thiệt hại nặng.

Nghệ An: Bàn giao giống cá chạch quế

Nghệ An: Bàn giao giống cá chạch quế

Nuôi trồng 21/05/2020 - 09:28

Trạm Khuyến nông Vinh (Nghệ An) vừa bàn giao cá chạch giống cho hộ dân tham gia mô hình “Nuôi cá chạch quế trong ao đất” tại xã Hưng Hòa.

Tiêu hủy bắt buộc 21 hồ tôm bệnh

Tiêu hủy bắt buộc 21 hồ tôm bệnh

Nuôi trồng 21/05/2020 - 06:20

UBND huyện Bình Sơn (Quảng Ngãi) vừa quyết định xử lý tiêu hủy bắt buộc 21 hồ tôm nuôi bị bệnh của 11 hộ nuôi tôm các xã Bình Dương và Bình Chánh.

Ngăn chặn virus DIV1 trên tôm xâm nhập từ Trung Quốc sang Việt Nam

Ngăn chặn virus DIV1 trên tôm xâm nhập từ Trung Quốc sang Việt Nam

Nuôi trồng 20/05/2020 - 15:14

Bộ NN-PTNT đề nghị Ban chỉ đạo 389 quốc gia và các tỉnh biên giới phía Bắc tăng cường ngăn chặn virus DIV1 trên tôm lây lan từ Trung Quốc sang Việt Nam.

Cà Mau mở rộng diện tích nuôi tôm sinh thái lên 20.000 ha

Cà Mau mở rộng diện tích nuôi tôm sinh thái lên 20.000 ha

Nuôi trồng 20/05/2020 - 10:10

Nuôi tôm sinh thái kết hợp với bảo vệ rừng được tỉnh Cà Mau phấn đấu mở rộng diện tích lên đến 20 ngàn ha trong năm 2020.

Nuôi hàu vốn ít, dễ tiêu thụ

Nuôi hàu vốn ít, dễ tiêu thụ

Nuôi trồng 20/05/2020 - 09:15

Giống hàu Thái Bình Dương sản xuất tại địa phương có chất lượng, thời gian nuôi ngắn, tỷ lệ sống cao, không phải đầu tư thức ăn và thị trường ổn định.

Hiệu quả từ quy hoạch vùng nuôi, trồng thủy sản trọng điểm

Hiệu quả từ quy hoạch vùng nuôi, trồng thủy sản trọng điểm

Nuôi trồng 19/05/2020 - 09:10

Ngành thủy sản tỉnh Quảng Ninh đã có bước chuyển mình rõ rệt, đáp ứng nhu cầu XK ngày càng cao, dựa trên các quy hoạch chính xác vùng nuôi, trồng thủy sản trọng điểm.

Sóc Trăng: Xử lý nghiêm trường hợp gây ô nhiễm môi trường nuôi tôm

Sóc Trăng: Xử lý nghiêm trường hợp gây ô nhiễm môi trường nuôi tôm

Nuôi trồng 18/05/2020 - 15:33

Mỹ Xuyên, Sóc Trăng được biết đến với mô hình luân canh tôm – lúa: SX 1 vụ tôm mùa khô và trồng lại 1 vụ lúa trên nền đất nuôi tôm mùa mưa.

Nuôi ba ba sắm xe hơi, xây nhà lầu

Nuôi ba ba sắm xe hơi, xây nhà lầu

Nuôi trồng 17/05/2020 - 08:46

Bao phen bết bát vì phu phen bờ bãi tìm vàng, ông Nguyễn Văn Tuân (xã Minh Lập, huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên) đã tạo cho mình được hướng phát triển kinh tế mới.

Bất ngờ nuôi tôm trên ruộng muối

Bất ngờ nuôi tôm trên ruộng muối

Nuôi trồng 14/05/2020 - 08:11

Tận dụng những ruộng muối bỏ hoang, không sản xuất mùa mưa, nhiều người dân Bà Rịa - Vũng Tàu ứng dụng tiến bộ kỹ thuật vào nuôi tôm cho hiệu quả bất ngờ...

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Bạc Liêu: Gỡ thẻ vàng IUU bước đầu khả quan

Bạc Liêu: Gỡ thẻ vàng IUU bước đầu khả quan

Từ đầu năm 2020 đến nay, chưa có tàu cá nào của tỉnh Bạc Liêu vi phạm khai thác hải sản tại vùng biển nước ngoài bị bắt giữ.

Thủy sản khai thác sẵn sàng xuất chính ngạch Trung Quốc

Thủy sản khai thác sẵn sàng xuất chính ngạch Trung Quốc

Hiện nay, nhiều mặt hàng thủy hải sản khai thác của tỉnh Nam Định như cá thu đao, mực… đã được lên kế hoạch xuất khẩu chính ngạch đi Trung Quốc.

Lệnh cấm biển phi lý của Trung Quốc càng khiến ngư dân kiên tâm bám biển

Lệnh cấm biển phi lý của Trung Quốc càng khiến ngư dân kiên tâm bám biển

Trước lệnh cấm đánh bắt thủy sản trên biển Đông phi lý của Trung Quốc, ngư dân Bình Định không hề nao núng, vẫn vững chãi tinh thần vươn khơi bám biển.