Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

| Hà Nội 34°C /57%

Những đại dịch loài người đã vượt qua:

'Cái chết đen'

Thứ Năm 26/03/2020 , 09:15 (GMT+7)

Đại dịch “Cái chết đen” là tên gọi dùng để chỉ bệnh dịch hạch hoành hành khắp châu Á và châu Âu khoảng giữa thế kỷ 14.

Bức tranh vẽ lại cảnh một y tá chăm sóc cho các bệnh nhân nhiễm dịch hạch trong đại dịch “Cái chết đen”. Ảnh: Arcgis.

Bức tranh vẽ lại cảnh một y tá chăm sóc cho các bệnh nhân nhiễm dịch hạch trong đại dịch “Cái chết đen”. Ảnh: Arcgis.

Căn bệnh này xuất hiện ở châu Âu vào tháng 10/1347, khi 12 con tàu từ Biển Đen cập cảng Messina thuộc Sicily (Italy).

Những người có mặt tại bến cảng bấy giờ vô cùng bất ngờ khi chứng kiến gần như toàn bộ thủy thủ trên tàu đã chết, số ít sống sót thì bị ốm nặng và trên người nổi đầy mụn đen rỉ máu, mủ. Chính quyền Sicily lập tức đưa “những con tàu tử thần” rời khỏi bến cảng nhưng đã quá muộn. Chỉ 5 năm sau đó, đại dịch “Cái chết đen” đã cướp đi sinh mạng của hơn 20 triệu người, gần một phần ba dân số châu Âu khi đó, theo History.

“Cái chết đen” vô vùng đáng sợ khi mà “chỉ cần chạm vào quần áo bệnh nhân là bạn sẽ có khả năng lây nhiễm”, nhà thơ Giovanni Boccaccio viết. Căn bệnh diễn biến rất nhanh. Thậm chí có người rất khỏe mạnh vào đêm hôm trước nhưng tử vong ngay sáng hôm sau.

Trước khi “những con tàu tử thần” cập cảng Messina, nhiều người châu Âu đã nghe tin đồn về một “đại dịch” đang càn quét trên tuyến đường giao thương giữa hai vùng Cận Đông và Viễn Đông. Sự thật là từ đầu những năm 1340, nó đã tấn công Trung Quốc, Ấn Độ, Ba Tư, Syria và Ai Cập.

Tuy nhiên, người châu Âu lại không được trang bị để đối phó với một đại dịch kinh hoàng như “Cái chết đen”.

Nhà thơ Italy Giovanni Boccaccio từng viết: “Bất kể đàn ông hay phụ nữ, giai đoạn đầu của bệnh sẽ xuất hiện những vết gọi là ‘hạch’ sưng tấy trên háng hoặc dưới nách… Kích thước của chúng có thể to bằng quả tá, thông thường bằng quả trứng, lượng ít hay nhiều phụ thuộc vào biểu hiện ở từng người”.

Máu và mủ sẽ chảy ra từ các hạch, kèm theo một loạt triệu chứng khó chịu khác như sốt, ớn lạnh, nôn mửa, tiêu chảy, đau nhức và người bệnh sẽ tử vong trong một thời gian ngắn.

Ngày nay, các nhà khoa học biết rằng thứ gây ra “Cái chết đen” chính là bệnh dịch hạch, bắt nguồn từ khuẩn Yersina pestis do nhà sinh vật học người Pháp Alexandre Yersin tìm ra vào cuối thế kỷ 19.

Loại khuẩn này lây từ người sang người giống như viêm phổi, hoặc qua đường không khí, qua vết cắn của bọ chét hoặc chuột bị nhiễm bệnh. Cả hai loài vật gây hại kể trên có thể được tìm thấy ở mọi nơi tại châu Âu thời Trung Cổ, nhưng chúng xuất hiện nhiều nhất trên khoang tàu, nơi đưa dịch hạch tới thành phố cảng Messina.

Không lâu sau khi tấn công Messina, “Cái chết đen” đã lan đến cảng Brussilles ở Pháp và cảng Tunis ở Bắc Phi. Sau đó, nó tiếp tục tới Rome và Florence (Italy). Đến giữa năm 1348, “Cái chết đen” tấn công sang Paris, Bordeaux, Lyon (Pháp) và London (Anh).

Chuột là loài động vật trung gian lây truyền vi khuẩn dịch hạch. Ảnh: CNN.

Chuột là loài động vật trung gian lây truyền vi khuẩn dịch hạch. Ảnh: CNN.

Ở thời hiện đại, căn bệnh dịch hạch được lý giải một cách dễ hiểu. Tuy nhiên, vào giữa thế kỷ 14, con người dường như không có lời giải thích hợp lý nào cho nó. Không ai biết chính xác “Cái chết đen” được truyền từ người sang người như thế nào và cách phòng ngừa hay điều trị nó ra sao. Các thầy thuốc cho rằng “cái chết sẽ ập đến khi linh hồn từ mắt người bệnh tấn công người khỏe mạnh đứng gần và nhìn vào người bệnh”.

Họ tiến hành trị liệu bằng những cách thô sơ, nguy hiểm và mất vệ sinh như hút máu và đốt hạch, kết hợp một số biện pháp mê tín dị đoan như hun thảo mộc hay tắm bằng nước hoa hồng hoặc giấm.

Những người vẫn còn khỏe mạnh thì vô cùng hoảng loạn và cố gắng làm tất cả những gì có thể để tránh người bệnh. Các bác sĩ từ chối gặp bệnh nhân, các linh mục từ chối cử hành những nghi thức cuối cùng đưa người xấu số về cõi chết và nhiều cửa hàng phải đóng cửa.

Không ít người chạy trốn khỏi các thành phố về vùng nông thôn, nhưng ngay cả ở đó họ cũng không thể thoát khỏi căn bệnh.

Dịch bệnh thậm chí còn lây sang bò, cừu, dê, lợn, gà, giống như người. Hàng loạt đàn cừu đã chết vì đại dịch và để lại hệ quả là tình trạng thiếu hụt len ở châu Âu. Nhiều người vì quá tuyệt vọng và muốn tự cứu mình thậm chí đã chọn phương án bỏ rơi những người thân đang bệnh sắp chết.

Vì không hiểu rõ căn bệnh, không ít người tin rằng “Cái chết đen” là một hình phạt của thần linh, quả báo cho những tội lỗi chống lại Thiên Chúa như tham lam, báng bổ, bội giáo, gian dâm hay ham mê vật chất.

Theo logic này, cách duy nhất để vượt qua bệnh dịch là được nhận sự tha thứ của Chúa. Một số người tin rằng cần phải thanh trừng các cộng đồng dị giáo và những kẻ gây rối khác, dẫn đến việc hàng nghìn người Do Thái bị tàn sát vào năm 1348 và 1349.

Đồng thời, hàng nghìn người đã chạy trốn đến các khu vực dân cư thưa thớt ở Đông Âu, nơi họ có thể tương đối an toàn trước đám đông điên cuồng nơi đô thị.

Đại dịch “Cái chết đen” kết thúc vào đầu những năm 1350 nhưng dịch bệnh vẫn xuất hiện trở lại trong nhiều thế kỷ sau đó. Các tiêu chuẩn vệ sinh và thực hành y tế công cộng hiện đại đã giúp giảm thiểu tác động của dịch bệnh nhưng không thể loại trừ nó hoàn toàn.

Bác sĩ Italia đứng giữa lằn ranh lời thề ngành y và sự sợ hãi

Bác sĩ Italia đứng giữa lằn ranh lời thề ngành y và sự sợ hãi

Thế giới 07/04/2020 - 05:25

Cecilia Bartalena, bác sĩ chữa bệnh cho những người nhiễm virus Corona, sống trong sự giằng xé giữa lời thề ngành của ngành y và lo sợ có thể lây nhiễm cho người thân.

Cập nhật dịch Covid-19 tối 6/4: Ông Trump tweet 'Ánh sáng cuối đường hầm'

Cập nhật dịch Covid-19 tối 6/4: Ông Trump tweet 'Ánh sáng cuối đường hầm'

Thế giới 06/04/2020 - 22:21

Tổng thống Trump tweet "Ánh sáng cuối đường hầm" trong khi các chuyên gia cảnh báo về tuần tồi tệ nhất.

75% bệnh viện Hoa Kỳ phải đối mặt Covid-19

75% bệnh viện Hoa Kỳ phải đối mặt Covid-19

Thế giới 06/04/2020 - 20:06

Ba trong số bốn bệnh viện Hoa Kỳ được khảo sát đang phải điều trị cho bệnh nhân đã xác nhận hoặc nghi ngờ nhiễm virus.

Cập nhật tối 6/4: Giáo hoàng Francis lập quỹ ủng hộ chống Covid-19

Cập nhật tối 6/4: Giáo hoàng Francis lập quỹ ủng hộ chống Covid-19

Thế giới 06/04/2020 - 19:29

Giáo hoàng Francis khởi xướng 750.000 đô la ban đầu cho một quỹ mới dành cho bệnh viện, trường học, viện dưỡng lão và các công trình khác do Giáo hội Công giáo điều hành.

Nhật Bản sắp ban bố tình trạng khẩn cấp

Nhật Bản sắp ban bố tình trạng khẩn cấp

Thế giới 06/04/2020 - 09:44

Thủ tướng Shinzo Abe đang tham vấn các nhà khoa học và dự kiến sẽ sớm tuyên bố tình trạng khẩn cấp trong nỗ lực ngăn chặn coronavirus đang lan rộng.

Thủ tướng Anh nhập viện sau 10 ngày nhiễm Covid-19

Thủ tướng Anh nhập viện sau 10 ngày nhiễm Covid-19

Thế giới 06/04/2020 - 07:37

Đây là một bước phòng ngừa, vì Thủ tướng Johnson tiếp tục có các triệu chứng kéo dài 10 ngày sau khi xét nghiệm dương tính với virus.

Tỷ phú Thái Lan ‘kẻ khóc, người cười’ vì Covid-19

Tỷ phú Thái Lan ‘kẻ khóc, người cười’ vì Covid-19

Cuộc sống muôn màu 05/04/2020 - 11:55

Đại dịch coronavirus khiến ngay cả những nhà tài phiệt cảm thấy "khó ở" khi chứng kiến khối tài sản của mình bay hơi mỗi ngày, nhưng ngược lại cũng có người trúng lớn.

Y tá Anh buộc phải 'nhịn thở' khi điều trị Covid-19

Y tá Anh buộc phải 'nhịn thở' khi điều trị Covid-19

Thế giới 05/04/2020 - 08:46

"Các y tá điều trị cho bệnh nhân Covid-19 buộc phải "nhịn thở" do thiếu khẩu trang bảo vệ", Hiệp hội Bác sĩ Anh tuyên bố.

Cập nhật dịch Covid-19 sáng 5/4: Hoa Kỳ vượt 310.000 ca nhiễm virus

Cập nhật dịch Covid-19 sáng 5/4: Hoa Kỳ vượt 310.000 ca nhiễm virus

Thế giới 05/04/2020 - 07:59

Số ca mắc Covid-19 của Hoa Kỳ lên tới 311.357 với 8.452 trường hợp tử vong.

Hàng triệu người Mỹ nguy hiểm, chiến lược của Trump bị khoa học lật tẩy

Hàng triệu người Mỹ nguy hiểm, chiến lược của Trump bị khoa học lật tẩy1

Thế giới 05/04/2020 - 07:49

Thất bại trong việc hành động và cảnh báo sớm đã khởi động chuỗi domino ảnh hưởng đến toàn nước Mỹ.

Dịch Covid-19 sáng 5/4: Chống dịch kiểu 'độc, lạ', Thụy Điển đang trả giá

Dịch Covid-19 sáng 5/4: Chống dịch kiểu 'độc, lạ', Thụy Điển đang trả giá

Thế giới 05/04/2020 - 07:31

Tỷ lệ tử vong của Thụy Điển là 36 người chết trên một triệu dân, so với 29 ở Đan Mạch và 9 ở Na Uy, nơi áp dụng lệnh phong tỏa chặt hơn.

Tây Ban Nha tiếp tục lao dốc

Tây Ban Nha tiếp tục lao dốc

Thế giới 05/04/2020 - 07:14

Theo Bộ Y tế Tây Ban Nha, số thương vong do Covid-19 lên tới 11.744 người vào ngày 4/4.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Bài 7: 4 nguyên tắc của Anova

Bài 7: 4 nguyên tắc của Anova

Để bảo vệ đàn heo của mình, Anova đã chủ động áp dụng các biện pháp đảm bảo an toàn sinh học và nâng cao sức đề kháng của vật nuôi.

Thất nghiệp tại Mỹ và châu Âu tăng vọt vì nCoV

Thất nghiệp tại Mỹ và châu Âu tăng vọt vì nCoV

Tỷ lệ tự tử đã tăng khoảng 1% do người dân mất việc làm, quẫn bách, bạo lực gia đình và áp lực học hành... tại nhiều quốc gia Âu- Mỹ do coronavirus.  

Vì sao 'pháo đài bay' B-52 vẫn chưa ngừng bay lượn?

Vì sao 'pháo đài bay' B-52 vẫn chưa ngừng bay lượn?2

Vì sao ra đời hơn nửa thế kỷ, vì sao trong khi các máy bay ném bom hiện đại hơn và “trẻ” hơn đã về hưu, mà Mỹ vẫn tin dùng oanh tạc cơ B-52?

Yêu mùa Covid-19

Yêu mùa Covid-19

Với nhiều người, Covid-19 là nỗi ám ảnh và khiếp sợ, nhưng riêng giới VĐV thể thao, nhiều người coi đây như một kỳ nghỉ để sạc lại năng lượng.