Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Những đại dịch loài người đã vượt qua:

'Cái chết đen'

Thứ Năm 26/03/2020 , 09:15 (GMT+7)

Đại dịch “Cái chết đen” là tên gọi dùng để chỉ bệnh dịch hạch hoành hành khắp châu Á và châu Âu khoảng giữa thế kỷ 14.

Bức tranh vẽ lại cảnh một y tá chăm sóc cho các bệnh nhân nhiễm dịch hạch trong đại dịch “Cái chết đen”. Ảnh: Arcgis.

Bức tranh vẽ lại cảnh một y tá chăm sóc cho các bệnh nhân nhiễm dịch hạch trong đại dịch “Cái chết đen”. Ảnh: Arcgis.

Căn bệnh này xuất hiện ở châu Âu vào tháng 10/1347, khi 12 con tàu từ Biển Đen cập cảng Messina thuộc Sicily (Italy).

Những người có mặt tại bến cảng bấy giờ vô cùng bất ngờ khi chứng kiến gần như toàn bộ thủy thủ trên tàu đã chết, số ít sống sót thì bị ốm nặng và trên người nổi đầy mụn đen rỉ máu, mủ. Chính quyền Sicily lập tức đưa “những con tàu tử thần” rời khỏi bến cảng nhưng đã quá muộn. Chỉ 5 năm sau đó, đại dịch “Cái chết đen” đã cướp đi sinh mạng của hơn 20 triệu người, gần một phần ba dân số châu Âu khi đó, theo History.

“Cái chết đen” vô vùng đáng sợ khi mà “chỉ cần chạm vào quần áo bệnh nhân là bạn sẽ có khả năng lây nhiễm”, nhà thơ Giovanni Boccaccio viết. Căn bệnh diễn biến rất nhanh. Thậm chí có người rất khỏe mạnh vào đêm hôm trước nhưng tử vong ngay sáng hôm sau.

Trước khi “những con tàu tử thần” cập cảng Messina, nhiều người châu Âu đã nghe tin đồn về một “đại dịch” đang càn quét trên tuyến đường giao thương giữa hai vùng Cận Đông và Viễn Đông. Sự thật là từ đầu những năm 1340, nó đã tấn công Trung Quốc, Ấn Độ, Ba Tư, Syria và Ai Cập.

Tuy nhiên, người châu Âu lại không được trang bị để đối phó với một đại dịch kinh hoàng như “Cái chết đen”.

Nhà thơ Italy Giovanni Boccaccio từng viết: “Bất kể đàn ông hay phụ nữ, giai đoạn đầu của bệnh sẽ xuất hiện những vết gọi là ‘hạch’ sưng tấy trên háng hoặc dưới nách… Kích thước của chúng có thể to bằng quả tá, thông thường bằng quả trứng, lượng ít hay nhiều phụ thuộc vào biểu hiện ở từng người”.

Máu và mủ sẽ chảy ra từ các hạch, kèm theo một loạt triệu chứng khó chịu khác như sốt, ớn lạnh, nôn mửa, tiêu chảy, đau nhức và người bệnh sẽ tử vong trong một thời gian ngắn.

Ngày nay, các nhà khoa học biết rằng thứ gây ra “Cái chết đen” chính là bệnh dịch hạch, bắt nguồn từ khuẩn Yersina pestis do nhà sinh vật học người Pháp Alexandre Yersin tìm ra vào cuối thế kỷ 19.

Loại khuẩn này lây từ người sang người giống như viêm phổi, hoặc qua đường không khí, qua vết cắn của bọ chét hoặc chuột bị nhiễm bệnh. Cả hai loài vật gây hại kể trên có thể được tìm thấy ở mọi nơi tại châu Âu thời Trung Cổ, nhưng chúng xuất hiện nhiều nhất trên khoang tàu, nơi đưa dịch hạch tới thành phố cảng Messina.

Không lâu sau khi tấn công Messina, “Cái chết đen” đã lan đến cảng Brussilles ở Pháp và cảng Tunis ở Bắc Phi. Sau đó, nó tiếp tục tới Rome và Florence (Italy). Đến giữa năm 1348, “Cái chết đen” tấn công sang Paris, Bordeaux, Lyon (Pháp) và London (Anh).

Chuột là loài động vật trung gian lây truyền vi khuẩn dịch hạch. Ảnh: CNN.

Chuột là loài động vật trung gian lây truyền vi khuẩn dịch hạch. Ảnh: CNN.

Ở thời hiện đại, căn bệnh dịch hạch được lý giải một cách dễ hiểu. Tuy nhiên, vào giữa thế kỷ 14, con người dường như không có lời giải thích hợp lý nào cho nó. Không ai biết chính xác “Cái chết đen” được truyền từ người sang người như thế nào và cách phòng ngừa hay điều trị nó ra sao. Các thầy thuốc cho rằng “cái chết sẽ ập đến khi linh hồn từ mắt người bệnh tấn công người khỏe mạnh đứng gần và nhìn vào người bệnh”.

Họ tiến hành trị liệu bằng những cách thô sơ, nguy hiểm và mất vệ sinh như hút máu và đốt hạch, kết hợp một số biện pháp mê tín dị đoan như hun thảo mộc hay tắm bằng nước hoa hồng hoặc giấm.

Những người vẫn còn khỏe mạnh thì vô cùng hoảng loạn và cố gắng làm tất cả những gì có thể để tránh người bệnh. Các bác sĩ từ chối gặp bệnh nhân, các linh mục từ chối cử hành những nghi thức cuối cùng đưa người xấu số về cõi chết và nhiều cửa hàng phải đóng cửa.

Không ít người chạy trốn khỏi các thành phố về vùng nông thôn, nhưng ngay cả ở đó họ cũng không thể thoát khỏi căn bệnh.

Dịch bệnh thậm chí còn lây sang bò, cừu, dê, lợn, gà, giống như người. Hàng loạt đàn cừu đã chết vì đại dịch và để lại hệ quả là tình trạng thiếu hụt len ở châu Âu. Nhiều người vì quá tuyệt vọng và muốn tự cứu mình thậm chí đã chọn phương án bỏ rơi những người thân đang bệnh sắp chết.

Vì không hiểu rõ căn bệnh, không ít người tin rằng “Cái chết đen” là một hình phạt của thần linh, quả báo cho những tội lỗi chống lại Thiên Chúa như tham lam, báng bổ, bội giáo, gian dâm hay ham mê vật chất.

Theo logic này, cách duy nhất để vượt qua bệnh dịch là được nhận sự tha thứ của Chúa. Một số người tin rằng cần phải thanh trừng các cộng đồng dị giáo và những kẻ gây rối khác, dẫn đến việc hàng nghìn người Do Thái bị tàn sát vào năm 1348 và 1349.

Đồng thời, hàng nghìn người đã chạy trốn đến các khu vực dân cư thưa thớt ở Đông Âu, nơi họ có thể tương đối an toàn trước đám đông điên cuồng nơi đô thị.

Đại dịch “Cái chết đen” kết thúc vào đầu những năm 1350 nhưng dịch bệnh vẫn xuất hiện trở lại trong nhiều thế kỷ sau đó. Các tiêu chuẩn vệ sinh và thực hành y tế công cộng hiện đại đã giúp giảm thiểu tác động của dịch bệnh nhưng không thể loại trừ nó hoàn toàn.

Chính trường Hàn Quốc ‘sốc nặng’ sau cái chết của thị trưởng Seoul

Chính trường Hàn Quốc ‘sốc nặng’ sau cái chết của thị trưởng Seoul

Thế giới 10/07/2020 - 12:08

Giới chức ở Hàn Quốc đã hủy bỏ hết các sự kiện trong ngày thứ Sáu và bày tỏ sự đau buồn sau khi Thị trưởng Seoul Park Won-soon tự vẫn.

Vụ trộm danh tính làm chấn động kỳ thi đại học khốc liệt nhất hành tinh

Vụ trộm danh tính làm chấn động kỳ thi đại học khốc liệt nhất hành tinh

Thế giới 10/07/2020 - 08:30

Câu chuyện của Chen Chunxiu đã bộc lộ ra điểm yếu của Gaokao (cao khảo) -  kỳ thi đại học được xếp vào hàng khó, khốc liệt, kinh khủng nhất thế giới.

WHO lập ủy ban điều tra cách ứng phó Covid-19

WHO lập ủy ban điều tra cách ứng phó Covid-19

Thế giới 10/07/2020 - 08:08

WHO thông báo đang thành lập một ủy ban độc lập để đánh giá cách tổ chức này cũng như chính phủ các nước trên thế giới ứng phó Covid-19.

Mỹ mời Trung Quốc đàm phán kiểm soát vũ khí

Mỹ mời Trung Quốc đàm phán kiểm soát vũ khí

Vũ khí 09/07/2020 - 22:08

Mỹ ngày 9/7 mời Trung Quốc đàm phán về kiểm soát vũ khí, nhận thấy có thể tổ chức đối thoại ba bên với Nga dù còn có khác biệt.

Đội quân 'mót ruộng' thời Covid-19 tại Mỹ

Đội quân 'mót ruộng' thời Covid-19 tại Mỹ

Cuộc sống muôn màu 09/07/2020 - 20:41

Mót ruộng trở thành biện pháp giúp các tình nguyện viên thu gom nông sản sót lại sau thu hoạch để hỗ trợ những gia đình khó khăn trong khủng hoảng Covid-19 tại Mỹ.

Xả lũ kinh hoàng ở Trung Quốc khiến cá 'khủng' bay vọt lên không trung

Xả lũ kinh hoàng ở Trung Quốc khiến cá 'khủng' bay vọt lên không trung

Thế giới 09/07/2020 - 15:34

Mưa lớn gây ngập lụt diện rộng đã buộc tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc) phải mở tất cả 9 cửa xả lũ tại đập thủy lợi hồ Ngàn Đảo, lần đầu tiên trong lịch sử.

Thái Lan phủ nhận chuyện Hoa Kỳ thiết lập căn cứ quân sự

Thái Lan phủ nhận chuyện Hoa Kỳ thiết lập căn cứ quân sự

Thế giới 09/07/2020 - 14:41

Chỉ huy quân đội Apirat Kongsompong đã phủ nhận Hoa Kỳ đang tìm cách thiết lập một căn cứ quân sự trên đất Thái.

Mưa lũ lớn tại Nhật Bản: Hơn 3.000 hộ dân bị cô lập

Mưa lũ lớn tại Nhật Bản: Hơn 3.000 hộ dân bị cô lập

Thế giới 09/07/2020 - 12:31

Mưa lũ lớn tại Nhật Bản khiến sạt lở nghiêm trọng ở nhiều địa phương. Lực lượng cứu hộ và quân đội Nhật Bản nỗ lực tiếp cận hàng ngàn ngôi nhà bị chia cắt.

Thái Lan, Trung Quốc kí Nghị định thư buôn bán trái cây

Thái Lan, Trung Quốc kí Nghị định thư buôn bán trái cây

Thế giới 09/07/2020 - 08:59

Nội các Thái Lan phê duyệt đề xuất ký nghị định thư kiểm dịch, kiểm tra trái cây xuất và nhập khẩu thông qua một nước thứ ba giữa nước này và Trung Quốc.

Mặt trái của K-pop

Mặt trái của K-pop

Thế giới 09/07/2020 - 08:11

Không phải tất cả mọi thứ đều là vàng trong kế hoạch toàn cầu hóa K-pop.

BTS - Biểu tượng cho sức mạnh mềm K-pop

BTS - Biểu tượng cho sức mạnh mềm K-pop

Thế giới 08/07/2020 - 15:58

Jenna Gibson, một chuyên gia K-pop, tuyên bố K-pop là “công cụ quyền lực mềm tối thượng của Hàn Quốc”. 

Mỹ tuyên bố rút khỏi WHO từ tháng 7/2021

Mỹ tuyên bố rút khỏi WHO từ tháng 7/2021

Thế giới 08/07/2020 - 15:13

Đại diện chính phủ Mỹ chính thức thông báo cho Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres về ý định rút khỏi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) từ ngày 6/7/2021.

Xem thêm
Bài 7: 4 nguyên tắc của Anova

Bài 7: 4 nguyên tắc của Anova

Để bảo vệ đàn heo của mình, Anova đã chủ động áp dụng các biện pháp đảm bảo an toàn sinh học và nâng cao sức đề kháng của vật nuôi.

9 điểm chú ý trong Luật An ninh Hong Kong

9 điểm chú ý trong Luật An ninh Hong Kong

Luật An ninh mới cho Hong Kong đã chính thức có hiệu lực từ 23h ngày 30/6 nhưng đến sáng 1/7 nội dung đầy đủ mới được công bố.

Mỹ mời Trung Quốc đàm phán kiểm soát vũ khí

Mỹ mời Trung Quốc đàm phán kiểm soát vũ khí

Mỹ ngày 9/7 mời Trung Quốc đàm phán về kiểm soát vũ khí, nhận thấy có thể tổ chức đối thoại ba bên với Nga dù còn có khác biệt.

Đội quân 'mót ruộng' thời Covid-19 tại Mỹ

Đội quân 'mót ruộng' thời Covid-19 tại Mỹ

Mót ruộng trở thành biện pháp giúp các tình nguyện viên thu gom nông sản sót lại sau thu hoạch để hỗ trợ những gia đình khó khăn trong khủng hoảng Covid-19 tại Mỹ.