Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Chuyên gia Nhật nói ‘sông Mekong là phép thử của Trung Quốc’

Thứ Năm 30/04/2020 , 07:22 (GMT+7)

Đây là chia sẻ của giáo sư Brad Glosserman, phó giám đốc Trung tâm Hoạch định chiến lược, Đại học Tama (Nhật Bản), cố vấn cao cấp của Diễn đàn Thái Bình Dương.

Hơn một thập kỷ qua chứng kiến tốc độ xây dựng các đập thủy điện dày đặc ở phía thượng nguồn Mekong, nhất là trên lãnh thổ Trung Quốc đã làm phá vỡ hệ sinh thái một cách báo động. Ảnh: Ecologist

Hơn một thập kỷ qua chứng kiến tốc độ xây dựng các đập thủy điện dày đặc ở phía thượng nguồn Mekong, nhất là trên lãnh thổ Trung Quốc đã làm phá vỡ hệ sinh thái một cách báo động. Ảnh: Ecologist

Sông Mekong bắt nguồn từ Trung Quốc và chảy qua 5 quốc gia gồm Lào, Myanmar, Thái Lan, Campuchia và Việt Nam, trước khi đổ ra Biển Đông. Dòng sông có chiều dài 4.350 km này không chỉ là huyết mạch của cả khu vực mà nó còn duy trì đời sống hằng ngày cho khoảng 60 triệu người.

Trong những năm gần đây, sông Mekong phía thượng nguồn đã bị tác động làm cho biến đổi sâu sắc khiến giới chuyên gia lo ngại rằng nó đang bị đẩy đến tình trạng cực đoan, đe dọa hệ sinh thái cũng như sinh kế của người dân trong khu vực. Mặc dù đã có các cơ chế và sáng kiến liên vùng nhằm chia sẻ trách nhiệm quản lý, tuy nhiên những gì xảy ra trên thực tế đang cho thấy một sự thất bại ngày càng rõ.

Hàng trăm chiếc đập lớn nhỏ đã mọc lên khiến dòng chảy bị thu hẹp gây hạn hán ở hạ nguồn. Đồ họa: Printerest 

Hàng trăm chiếc đập lớn nhỏ đã mọc lên khiến dòng chảy bị thu hẹp gây hạn hán ở hạ nguồn. Đồ họa: Printerest 

Và giờ đây hơn lúc nào hết, tình hình đang rất cần một sự phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia, đặc biệt là Trung Quốc, quốc gia hiện vẫn chỉ tham gia với tư cách là đối tác đối thoại của Ủy hội sông Mekong (MRC) nhưng lại được đánh giá là có vai trò rất lớn. Giới phân tích cho rằng, Bắc Kinh đang đặt tương lai của sông Mekong như là một phép thử cho các ý đồ lâu dài ở châu Á.

Việc Trung Quốc tiến hành xây dựng hàng loạt các đập thủy điện ở phía thượng nguồn-   thủ phạm chính gây ra tình trạng hạn hán kỷ lục ở vùng hạ lưu trong vòng 50 năm qua đã được nhiều tổ chức quốc tế cho là hành động “cố tình kìm hãm dòng chảy” khi các bằng chứng được ghi nhận mực nước trung bình trong cùng thời điểm vẫn cao ở phía thượng nguồn.

Ngư dân Lào mất sinh kế chuyển sang nghề đãi vàng sa khoáng ở hạ lưu sông Mekong, gần khu vực công trường thủy điện Xayaburi Dam. Ảnh: Internationalrivers

Ngư dân Lào mất sinh kế chuyển sang nghề đãi vàng sa khoáng ở hạ lưu sông Mekong, gần khu vực công trường thủy điện Xayaburi Dam. Ảnh: Internationalrivers

Phân tích của tổ chức Eyes on Earth, công ty chuyên tư vấn và nghiên cứu về tài nguyên nước của Mỹ đã thu thập các dữ liệu vệ tinh để đánh giá nguồn nước từ năm 1992 đến năm 2019 tại các trạm thủy văn trải từ Trung Quốc đến Thái Lan đã cho thấy điều này.

Đặc biệt là trong năm 2019 đã chứng kiến một sự bất thường chưa từng thấy khi lưu lượng nước đổ về hạ lưu bị thiếu hụt nghiêm trọng, ghi nhận mức thấp trong lịch sử. Hệ quả là Thái Lan đã phải huy động cả hệ thống máy bơm của quân đội tham gia vét nước trữ để cung cấp cho các cộng đồng bị ảnh hưởng.

Trong khi đó, nông dân trồng lúa ở vùng đồng bằng sông Cửu Long của Việt Nam cũng không thể xuống giống đúng lịch thời vụ vì thiếu nước tưới và xâm nhập mặn, từng làm dấy lên những lo ngại về an ninh lương thực tại quốc gia sản xuất lúa lớn thứ ba thế giới. Tương tự, sản lượng cá đánh bắt ở Biển Hồ (Tonle Sap) của Campuchia, hồ nước ngọt lớn nhất Đông Nam Á, nơi quần cư của hơn 1.000 loài cá với nguồn cung hơn 500.000 tấn cá mỗi năm cũng đã giảm tới 90% do mực nước xuống thấp, lòng hồ bị bồi lấp ...

Eyes on Earth đã cáo buộc có bằng chứng về việc Trung Quốc đã gây ra thảm cảnh này bởi dòng Mekong đoạn chảy qua lãnh thổ Trung Quốc chỉ cho phép sử dụng như một nguồn năng lượng hơn là dùng cho sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, nước này đã lạm dụng để phát triển một hệ thống đập thủy điện gồm 11 chiếc ở phía thượng nguồn với tổng công suất 47 tỷ mét khối, chính là nguyên nhân gây ra hạn hán tồi tệ ở vùng hạ lưu.

Hệ thống đập thủy điện ở thượng nguồn được cho là đóng vai trò lợi ích chính trị chiến lược của Bắc Kinh. Ảnh: AP

Hệ thống đập thủy điện ở thượng nguồn được cho là đóng vai trò lợi ích chính trị chiến lược của Bắc Kinh. Ảnh: AP

Mục tiêu và tham vọng của LCM là nhằm khai thác những điểm yếu của MRC và duy trì ảnh hưởng để Bắc Kinh phân tán viện trợ và phát triển các dự án dọc theo đường thủy trên sông Mekong. Và trong nỗ lực này, Trung Quốc đóng vai trò quan trọng nhất khi nắm giữ nguồn tài nguyên nước ở thượng nguồn khiến các nước hạ nguồn phải lệ thuộc để có thể dễ dàng áp đặt nhu cầu của mình đối với các quốc gia khác.

Bác bỏ cáo buộc trên một cách giận dữ, giới chức Trung Quốc đã đổ vấy là cho lượng mưa thấp và biến đổi khí hậu. Trong một tuyên bố của Bộ Ngoại giao, Bắc Kinh vẫn khẳng định đã làm hết sức mình để đảm bảo lượng xả hợp lý cho các nước phía cuối nguồn nhưng lại cố tình không công bố dữ liệu chi tiết về lượng nước xả ra từ các đập thủy điện.

Đến nay vẫn không có một hiệp ước chung cho tất cả các quốc gia dọc theo sông Mekong nhằm bảo vệ quản lý và phát triển tài nguyên nước cũng như tài nguyên liên quan một cách bền vững. Ủy hội sông Mekong (MRC) tuy được thành lập từ năm 1995, nhưng chỉ có Campuchia, Lào, Thái Lan và Việt Nam tham gia, còn Trung Quốc và Myanmar vẫn chỉ là đối tác đối thoại.

Thay vì tham gia, đến năm 2014, Bắc Kinh đã đề xuất thành lập Sáng kiến ​​Hợp tác Lan Thương-Mekong (LCM), bao gồm tất cả sáu quốc gia. Tại các diễn đàn trong khu vực, thậm chí Bắc Kinh vẫn nói rằng: “họ đang hào phóng” xả nước như một sự hy sinh để giúp các nước hạ lưu, trong khi chính họ cũng đang phải gánh chịu hạn hán.

Các tác giả của tổ chức Eye on Earth cho rằng, việc xây dựng hệ thống đập của Trung Quốc là để lấy nước vào các hồ chứa của nước này dự trữ. “Nếu muốn thể hiện vai trò lãnh đạo thực sự, Trung Quốc phải nhận thấy nhu cầu của các quốc gia ở hạ nguồn cũng như của các cộng đồng là chính đáng và ngang bằng với chính họ. Đây chính là điều mà các quốc gia ở hạ lưu sông Mekong vẫn đang chờ đợi”, nhóm tác giả kết luận.

Tổng thống Putin tuyên bố Nga có vacxin ‘miễn dịch ổn định’ Covid-19

Tổng thống Putin tuyên bố Nga có vacxin ‘miễn dịch ổn định’ Covid-19

Thế giới 11/08/2020 - 16:45

Tổng thống Vladimir Putin tự hào tuyên bố: Nga đã cho đăng ký vacxin Covid-19 đầu tiên trên thế giới.

Bắc Kinh hứa tiếp tục mua thêm nông sản Mỹ

Bắc Kinh hứa tiếp tục mua thêm nông sản Mỹ

Thế giới 11/08/2020 - 14:40

Thống đốc Ngân hàng Trung Quốc Yi Gang nói: “Bất chấp quan hệ Trung- Mỹ đang xấu đi, chúng tôi vẫn sẽ tiếp tục thực hiện thỏa thuận thương mại đã ký”.

Trung Quốc tuyên bố không ngán đòn trừng phạt của Mỹ

Trung Quốc tuyên bố không ngán đòn trừng phạt của Mỹ

Thế giới 11/08/2020 - 11:08

Trung Quốc một lần nữa gửi thông điệp rõ ràng tới Mỹ rằng, Bắc Kinh sẽ không nhân nhượng khi đối mặt với các đòn trừng phạt ngoại giao của Washington.

Ngôi sao Antonio Banderas mắc Covid-19

Ngôi sao Antonio Banderas mắc Covid-19

Thế giới 10/08/2020 - 20:34

Diễn viên 60 tuổi, từng nổi tiếng với bộ phim "Mặt nạ Zorro", thông báo dương tính với Covid-19 trên Twitter.

2 nghị sĩ Mỹ và 9 người khác bị Trung Quốc trừng phạt

2 nghị sĩ Mỹ và 9 người khác bị Trung Quốc trừng phạt

Thế giới 10/08/2020 - 17:29

Nguồn tin của AFP và Reuters chiều 10/8 xác nhận Trung Quốc đã ban hành quyết định trừng phạt 11 công dân Mỹ.

Belarus: Ông Lukashenko tái cử, phe đối lập xuống đường

Belarus: Ông Lukashenko tái cử, phe đối lập xuống đường

Thế giới 10/08/2020 - 16:28

Ngay sau kết quả sơ bộ xác nhận Tổng thống đương nhiệm Alexander Lukashenko sẽ tái cử với số phiếu chênh lệch lớn, những người ủng hộ phe đối lập ào xuống đường phản đối.

Libăng hỗn loạn, nhà tài trợ ra điều kiện khó

Libăng hỗn loạn, nhà tài trợ ra điều kiện khó

Thế giới 10/08/2020 - 16:27

Bạo loạn mấy ngày liên tiếp quanh khu vực trung tâm thủ đô Beirut buộc cảnh sát phải dùng hơi cay nhưng vẫn không đẩy lùi được người biểu tình, vốn chỉ có gạch đá.

Thủ tướng Hun Sen kêu gọi công nhân về quê trồng rau

Thủ tướng Hun Sen kêu gọi công nhân về quê trồng rau

Cuộc sống muôn màu 10/08/2020 - 14:44

Thủ tướng Hun Sen viết trên Facebook cá nhân, khuyến khích công nhân các nhà máy hãy trồng nhiều rau để kiếm thêm thu nhập, phụ giúp gia đình.

Quan chức chính phủ Mỹ thăm Đài Loan sau 41 năm

Quan chức chính phủ Mỹ thăm Đài Loan sau 41 năm

Thế giới 10/08/2020 - 10:13

Đó là chuyến công du của Bộ trưởng Y tế và Dịch vụ nhân sinh Mỹ Alex Azar tới Đài Loan, sau 41 năm hai bên cắt đứt quan hệ ngoại giao.

Hàn Quốc: Ít nhất 30 người thiệt mạng do lũ lụt, lở đất

Hàn Quốc: Ít nhất 30 người thiệt mạng do lũ lụt, lở đất

Thế giới 09/08/2020 - 20:25

Những trận mưa như trút nước, lở đất và lũ lụt ở Hàn Quốc đã khiến ít nhất 30 người thiệt mạng trong vài ngày qua.

Ủy ban sông Mekong cảnh báo mực nước xuống thấp kỷ lục

Ủy ban sông Mekong cảnh báo mực nước xuống thấp kỷ lục

Điểm nóng 09/08/2020 - 18:57

Ủy ban sông Mekong hối thúc sáu quốc gia cần đánh giá việc dòng chảy xuống thấp kỷ lục trong năm thứ hai liên tiếp, đe dọa gây hạn hán cho các nước hạ lưu.

Khẩu trang Trung Quốc rớt giá thảm do chất lượng kém

Khẩu trang Trung Quốc rớt giá thảm do chất lượng kém

Thế giới 09/08/2020 - 15:53

Hàng chục nghìn nhà máy khẩu trang Trung Quốc đang phải vật lộn để tồn tại khi đối mặt với các tiêu chuẩn chất lượng nghiêm ngặt và không thể xuất khẩu.

Xem thêm
Bài 7: 4 nguyên tắc của Anova

Bài 7: 4 nguyên tắc của Anova

Để bảo vệ đàn heo của mình, Anova đã chủ động áp dụng các biện pháp đảm bảo an toàn sinh học và nâng cao sức đề kháng của vật nuôi.

Tuyên bố chung Mỹ- Úc lên án Trung Quốc yêu sách ở Biển Đông

Tuyên bố chung Mỹ- Úc lên án Trung Quốc yêu sách ở Biển Đông

Trong tuyên bố chung Mỹ- Úc, bốn vị Bộ trưởng Ngoại giao và Quốc phòng đã lên án các yêu sách hàng hải của Trung Quốc ở Biển Đông là "không thể chấp nhận được".

Mỹ mời Trung Quốc đàm phán kiểm soát vũ khí

Mỹ mời Trung Quốc đàm phán kiểm soát vũ khí

Mỹ ngày 9/7 mời Trung Quốc đàm phán về kiểm soát vũ khí, nhận thấy có thể tổ chức đối thoại ba bên với Nga dù còn có khác biệt.

Xu hướng thực phẩm sau đại dịch

Xu hướng thực phẩm sau đại dịch

Hậu quả tàn khốc của đại dịch nên là chất xúc tác để chúng ta mở rộng khẩu vị, kiến thức, nhận thức và góp phần xây dựng một hệ thống thực phẩm hiệu quả...