Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Cuộc chạy đua tìm vacxin tả lợn Châu Phi

Thứ Sáu 12/07/2019 , 07:01 (GMT+7)

Dịch tả lợn châu Phi, khiến hàng triệu con lợn tại Đông Á chết hoặc bị tiêu hủy, đang thúc đẩy giới khoa học tăng cường nỗ lực phát triển một loại vacxin hữu hiệu.

Tả lợn châu Phi (ASF), dịch bệnh chết chóc của lợn tồn tại trong hàng chục năm qua, có nguồn gốc từ vùng hạ Sahara châu Phi rồi lan truyền sang các lục địa khác. Dịch đã bùng phát tại Nga, Brazil cùng nhiều khu vực ở châu Âu – nơi virus vẫn tiềm ẩn trong các đàn lợn hoang.

10-27-19_1
Virus tả lợn châu Phi. Ảnh: Pirbright Institute.

Tình hình leo thang và được mô tả là “đợt bùng phát dịch bệnh trên động vật lớn chưa từng có” khi ASF xuất hiện ở Trung Quốc hồi tháng 8/2018 rồi lây lan “như cháy rừng” tại quốc gia có quy mô đàn lớn nhất thế giới này.

“Có rất nhiều lợn ở Trung Quốc, vấn đề chỉ là thời gian”, Dirk Pfeiffer, chuyên gia về dịch tễ học thú y tại Đại học Hong Kong và Cao đẳng Thú y Hoàng gia Anh, nói với The Scientist.

Nhà chức trách Trung Quốc được cho là tiêu hủy hơn 1,2 triệu con lợn nhằm ngăn ASF lây lan. Tuy nhiên, dịch bệnh đã xuất hiện tại Việt Nam và Campuchia. Pfeiffer ước tính khoảng 10 – 40% tồng đàn lợn tại Trung Quốc nhiễm virus ASF.

Bắc Kinh đã chi khoảng 15 triệu USD để nghiên cứu virus ASF, thúc đẩy các nhà khoa học tìm kiếm một loại vacxin hữu hiệu theo Nature News. Tuy nhiên, quá trình này hiện gặp nhiều thách thức bởi chính bản chất của virus.
 

Thất bại ban đầu

Sự phức tạp của virus ASF (ASFV) là một trong những nguyên nhân khiến giới nghiên cứu đau đầu. ADN dạng sợi kép của ASFV có thể dài đến 190 kilobase (1 kilobase tương đương 1.000 cặp base – đơn vị gồm hai nucleobase liên kết với nhau bởi các liên kết hydro, tạo thành những khối cấu trúc của xoắn kép ADN), mã hóa cho gần 170 protein, vượt xa những loại virus khác như Ebola (chỉ có khoảng 7 protein).

ASFV lây nhiễm và sao chép trong các đại thực bào, đồng thời gây chết tế bào tại những tế bào bạch huyết T và B.

“Nó loại bỏ hệ thống miễn dịch nên cơ thể vật chủ không có phản ứng hữu hiệu nào”, Linda Dixon, nhà virus học tại Viện Pirbright thuộc Hội đồng nghiên cứu Khoa học Sinh học và Công nghệ sinh học Anh, lý giải.

Cuối cùng, ASFV giết chết lợn bằng cách gây xuất huyết cực độ và phá hủy tế bào bạch huyết trong hệ bạch huyết.

Các nghiên cứu ban đầu vào năm 1967 và gần đây cho thấy vacxin phát triển theo cách truyền thống – giết hoặc làm suy yếu virus rồi tiêm vào vật nuôi khỏe mạnh để giúp hệ miễn dịch của chúng tạo ra kháng thể - không hiệu quả với ASFV. Những kháng thể được tạo ra chưa đủ sức ngăn lây nhiễm ASFV.

Giới khoa học gia sau đó kết luận cách tốt nhất là để vật nuôi phơi nhiễm với một loại virus ít độc lực hơn – có thể được tạo ra thông qua nuôi cấy. Đây là phương thức đã thành công trong ngăn chặn sự lây lan của những dịch tả lợn trước đó. Ngoài ra, virus suy yếu có thể được lấy từ động vật, ví dụ như lợn hoang ở châu Âu, bởi nhiều ASFV mất dần độc lực theo thời gian.

Một số nghiên cứu cho thấy tiêm ASFV suy yếu từ lợn hoang ở Latvia có thể giúp lợn nuôi chống lại chủng virus độc lực cao hơn, Jose Manuel Sanchez-Vizcaino, nhà virus học tại phòng thí nghiệm Tổ chức Thú y Thế giới (OIE), Tây ban Nha, nói. Ông cùng đồng nghiệp còn chứng tỏ phương thức này còn bảo vệ cả lợn hoang, từ đó giúp hạn chế ASF lây lan.

10-27-19_2
Các nhà nghiên cứu đang cố gắng tìm ra loại vacxin hữu hiệu phòng ngừa dịch tả lợn châu Phi. Ảnh: National Hog Farmer.

Tuy nhiên, lo ngại về mức độ an toàn vẫn chưa thể xóa bỏ. Vào những năm 1960, giới nghiên cứu tiêm thử vacxin - một dạng ASFV tự nhiên bị suy yếu – lên số lượng lớn lợn ở Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha. Kết quả, những con vật không chết nhưng lại bị suy nhược mãn tính.

“Đây chính là vấn đề lớn nhất, vacxin bảo vệ tốt nhưng lại không an toàn”, theo Sanchez-Vizcaino.
 

Biến đổi gene virus

Do đã có thêm hiểu biết về mặt sinh học và bộ gene ASFV, giới nghiên cứu chọn cách tiếp cận khác, xóa bỏ những gene quyết định độc lực của virus rồi tiêm chúng vào cơ thể vật nuôi.

“Chiến lược là giải trừ vũ khí của virus để vật chủ có thể phản ứng, hệ miễn dịch có hướng xử lý phù hợp và ghi nhớ lại”, Dixon giải thích.

Năm 2016, nhóm của Dixon đã thử nghiệm hướng đi trên và có thành công ban đầu – tất cả vật nuôi được tiêm vacxin đều sống sót. Cô đang nghiên cứu phát triển vacxin hữu hiệu theo hướng này.

Manuel Borca, nhà vi trùng học tại trung tâm dịch bệnh động vật thuộc Đơn vị Nghiên cứu Dịch bệnh động vật ở nước ngoài (FADRU), Cơ quan Nghiên cứu Nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp Mỹ, cũng có thành công tương tự.

Giới chuyên gia cho rằng xóa gene ASFV hiện là cách tiếp cận tiên tiến nhất nhưng sẽ cần vài năm để có thể triển khai vacxin vào thực tế. Trước tiên, vacxin cần trải qua hàng loạt thử nghiệm để đảm bảo chúng an toàn, hiệu quả và phải được đăng ký với các cơ quan liên quan.

Trung Quốc cũng đang nghiên cứu phát triển vacxin tại Viện Nghiên cứu Thú y Cáp Nhĩ Tân. Dựa trên tài liệu giới nghiên cứu Trung Quốc đưa ra hồi tháng 4, Pfeiffer nhận định Bắc Kinh cũng theo đuổi phương án xóa gene ASFV.

Tuy nhiên, do số lượng trang trại nuôi lợn quy mô nhỏ nhiều, thiếu tiêu chuẩn an toàn sinh học, vacxin chỉ là một phần giải pháp cho dịch ASF ở Trung Quốc, theo Pfeiffer. Nỗ lực vacxin cần đi kèm với tăng cường an ninh sinh học để đạt hiệu quả tối đa.

Chiếc khẩu trang 1,5 triệu đô la có gì đặc biệt?

Chiếc khẩu trang 1,5 triệu đô la có gì đặc biệt?

Cuộc sống muôn màu 12/08/2020 - 22:19

Các thợ kim hoàn Israel đang chế tạo một khẩu trang trị giá 1,5 triệu đô la cho một khách hàng giấu tên ở Mỹ.

Bà Kamala Harris - người được ông Biden chọn - là ai?

Bà Kamala Harris - người được ông Biden chọn - là ai?

Thế giới 12/08/2020 - 19:20

Chiếc vé cuối cùng của đảng Dân chủ tham gia cuộc tranh cử Tổng thống với vai trò phó cho ông Joe Biden đã có. Đó là bà Kamala Harris, thượng nghị sĩ bang California.

Thua cuộc, nữ ứng cử viên Tổng thống Belarus bỏ chạy ra nước ngoài

Thua cuộc, nữ ứng cử viên Tổng thống Belarus bỏ chạy ra nước ngoài

Thế giới 12/08/2020 - 19:14

Chính trị gia đối lập hàng đầu ở Belarus, bà Svetlana Tikhanovskaya đã chọn “quyết định vô cùng khó” khi tìm cách ra nước ngoài.

5,7 tỷ liều vacxin đã được đặt mua

5,7 tỷ liều vacxin đã được đặt mua

Thế giới 12/08/2020 - 19:11

Thống kê của Reuters cho biết, ít nhất 5,7 tỷ liều vacxin đã được nhiều nước đặt mua trước.

Tổng thống Duterte muốn tiêm vacxin đầu tiên

Tổng thống Duterte muốn tiêm vacxin đầu tiên

Thế giới 12/08/2020 - 19:09

Ông Rodrigo Duterte xác nhận đã đồng ý với đề nghị trực tiếp từ Tổng thống Nga Vladimir Putin về việc cung cấp vacxin Sputnik V khi nó được sản xuất đại trà.

Vacxin Covid-19 nhiều hứa hẹn nhưng liệu đã yên tâm?

Vacxin Covid-19 nhiều hứa hẹn nhưng liệu đã yên tâm?

Điểm nóng 12/08/2020 - 15:02

Mặc dù hôm 11/8, Nga tuyên bố là quốc gia đầu tiên sở hữu vacxin Covid-19 nhưng không phải tất cả các chuyên gia đều lạc quan rằng nhân loại sẽ sớm có vacxin.

Hàn Quốc đổ tiền tấn đóng tàu sân bay đầu tiên, mua máy bay chiến đấu

Hàn Quốc đổ tiền tấn đóng tàu sân bay đầu tiên, mua máy bay chiến đấu

Vũ khí 12/08/2020 - 14:58

Hàn Quốc có kế hoạch bắt đầu đóng tàu sân bay đầu tiên vào năm tới và mua các máy bay chiến đấu để hoạt động trên tàu, Bộ Quốc phòng nước này thông báo.

Thông tin sữa mẹ chứa virus Corona gây phản ứng trái chiều

Thông tin sữa mẹ chứa virus Corona gây phản ứng trái chiều

Cuộc sống muôn màu 12/08/2020 - 14:26

Một số bà mẹ lo lắng về việc truyền nCoV cho con trong quá trình cho bú, sau khi có thông tin ở Nhật Bản rằng sữa của một phụ nữ có chứa virus.

Tổng thống Putin tuyên bố Nga có vacxin ‘miễn dịch ổn định’ Covid-19

Tổng thống Putin tuyên bố Nga có vacxin ‘miễn dịch ổn định’ Covid-19

Thế giới 11/08/2020 - 16:45

Tổng thống Vladimir Putin tự hào tuyên bố: Nga đã cho đăng ký vacxin Covid-19 đầu tiên trên thế giới.

Bắc Kinh hứa tiếp tục mua thêm nông sản Mỹ

Bắc Kinh hứa tiếp tục mua thêm nông sản Mỹ

Thế giới 11/08/2020 - 14:40

Thống đốc Ngân hàng Trung Quốc Yi Gang nói: “Bất chấp quan hệ Trung- Mỹ đang xấu đi, chúng tôi vẫn sẽ tiếp tục thực hiện thỏa thuận thương mại đã ký”.

Trung Quốc tuyên bố không ngán đòn trừng phạt của Mỹ

Trung Quốc tuyên bố không ngán đòn trừng phạt của Mỹ

Thế giới 11/08/2020 - 11:08

Trung Quốc một lần nữa gửi thông điệp rõ ràng tới Mỹ rằng, Bắc Kinh sẽ không nhân nhượng khi đối mặt với các đòn trừng phạt ngoại giao của Washington.

Ngôi sao Antonio Banderas mắc Covid-19

Ngôi sao Antonio Banderas mắc Covid-19

Thế giới 10/08/2020 - 20:34

Diễn viên 60 tuổi, từng nổi tiếng với bộ phim "Mặt nạ Zorro", thông báo dương tính với Covid-19 trên Twitter.

Xem thêm
Bài 7: 4 nguyên tắc của Anova

Bài 7: 4 nguyên tắc của Anova

Để bảo vệ đàn heo của mình, Anova đã chủ động áp dụng các biện pháp đảm bảo an toàn sinh học và nâng cao sức đề kháng của vật nuôi.

Tuyên bố chung Mỹ- Úc lên án Trung Quốc yêu sách ở Biển Đông

Tuyên bố chung Mỹ- Úc lên án Trung Quốc yêu sách ở Biển Đông

Trong tuyên bố chung Mỹ- Úc, bốn vị Bộ trưởng Ngoại giao và Quốc phòng đã lên án các yêu sách hàng hải của Trung Quốc ở Biển Đông là "không thể chấp nhận được".

Hàn Quốc đổ tiền tấn đóng tàu sân bay đầu tiên, mua máy bay chiến đấu

Hàn Quốc đổ tiền tấn đóng tàu sân bay đầu tiên, mua máy bay chiến đấu

Hàn Quốc có kế hoạch bắt đầu đóng tàu sân bay đầu tiên vào năm tới và mua các máy bay chiến đấu để hoạt động trên tàu, Bộ Quốc phòng nước này thông báo.

Chiếc khẩu trang 1,5 triệu đô la có gì đặc biệt?

Chiếc khẩu trang 1,5 triệu đô la có gì đặc biệt?

Các thợ kim hoàn Israel đang chế tạo một khẩu trang trị giá 1,5 triệu đô la cho một khách hàng giấu tên ở Mỹ.