Xin bắt đầu bằng câu chuyện cãi vã giữa hai bố con anh Vũ Quốc Uy ở làng tôi. Uy yêu cô Phan Thị Hằng. Cả hai đều thuộc loại “thanh mai trúc mã”. 

" /> Dây mơ rễ má
Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp
Báo Nông Nghiệp

Thứ tư, 24/04/2019 11:03 (GMT +7)

| Hotline: 0983.970.780

Dây mơ rễ má

Thứ Bảy 08/09/2018 , 14:05 (GMT+7)

Xin bắt đầu bằng câu chuyện cãi vã giữa hai bố con anh Vũ Quốc Uy ở làng tôi. Uy yêu cô Phan Thị Hằng. Cả hai đều thuộc loại “thanh mai trúc mã”. 

Nhà quê, dẫu đã “đổi mới” đến trên 30 năm, nhưng chuyện trai gái yêu nhau, vẫn khá kín đáo, chứ không công khai, lộ liễu như ở thành thị, nên chuyện Uy và Hằng yêu nhau, hẹn hò nhau, ngoài một số bạn bè của hai người, thì đôi bên gia đình chưa biết.

Chỉ đến khi Uy mở lời xin bố mẹ “có cơi trầu” sang “nói chuyện người lớn” với bố mẹ Hằng, thì sóng gió mới nổi lên. Bố Uy nghiêm giọng:

- Mày với nó có họ. Không lấy nhau được.

- Con họ Vũ, còn Hằng họ Phan, sao lại có họ được?

- Vợ của cố nội nó họ Vũ, gọi cố nội mày bằng bác ruột. Tức là cụ nội mày bằng vai với cố nội con Hằng, mà lại là vai trên. Tao bằng vai với ông nội nó, còn mày bằng vai với bố nó. Theo thứ bậc, bố nó phải gọi mày bằng anh. Nó phải gọi mày bằng bác. Nay mày lấy nó, thì ra bác cháu lấy nhau à? Tao cấm. Cấm tuyệt đối, nghe chưa.

Uy thộn mặt ra. Cố, rồi cụ, ông bà của anh và Hằng đều mất từ đời tám hoánh nào rồi. Chả có ai nói anh với Hằng có họ cả. Chỉ nghĩ đến việc phải chia tay người yêu, ruột gan anh đã đau như cắt. Đau khổ quá đâm liều, anh cãi lại bố:

- Luật Hôn nhân và Gia đình quy định họ hàng 4 đời thì được lấy nhau. Con cứ lấy Hằng đấy.

- Mày đừng có giở luật ra với tao. Luật là của Nhà nước chứ không phải là của làng. Ở cái làng này, năm chứ sáu, bảy đời cũng không lấy nhau được. Ai bảo trước khi ngỏ lời với cháu gái mày, mày không “nghiên cứu” kỹ? Trong làng, phi nội tắc ngoại”.

Chuyện “phi nội tắc ngoại” hay chuyện “dây mơ rễ má” ở làng quê là thế. “Phi nội tắc ngoại”, nghĩa là bước ra khỏi ngõ, gặp bất cứ ai trong làng, thì người đó không có họ với mình về đằng nội, ắt là người có họ với mình về đằng ngoại, không họ gần thì họ xa. Ví như tôi họ Vũ, thì các con tôi đương nhiên mang họ Vũ theo đằng nội. Nhưng thân sinh ra mẹ tôi họ Bùi Quang, vì thế mà mấy bố con tôi cũng có họ với những người họ Bùi Quang về đằng ngoại. Thân mẫu của mẹ tôi họ Lê. Thế là mấy bố con tôi cũng “dính” họ hàng với họ Lê, theo nghĩa họ ngoại của đằng ngoại. Trở lại với bên nội nhà tôi. Bà nội tôi họ Đỗ, chi Đỗ Văn. Thế là cả chi họ nhà tôi có họ ngoại với họ Đỗ Văn, các con tôi là chắt ngoại của họ ấy. Bố vợ tôi họ Bùi Huy, nên các con tôi, đương nhiên là cháu ngoại của họ Bùi Huy. Mẹ vợ tôi họ Đỗ, chi Đỗ Viết. Và thế là tôi và các con đều trở thành họ hàng với họ Đỗ Viết. Chỉ một cái gia đình nhỏ của tôi, mà đã dây mơ rễ má tới các dòng họ Bùi Quang, Lê, Bùi Huy, Đỗ Văn, Đỗ Viết rồi. Cả làng chỉ có mấy chục dòng họ. Nếu “truy tìm” ngược lên sáu bảy đời, thì tôi dám chắc tôi có họ với cả làng. Không chỉ tôi, mà các gia đình khác cũng thế. Không chỉ riêng làng tôi, mà các làng quê khác cũng không ngoại lệ.

Chuyện “phi nội tắc ngoại” là hệ quả của một nếp sống khép kín, trong một thời gian rất dài của các làng quê Việt Nam. Nếp sống đó đã tạo ra cái quan niệm “Trâu ta ăn cỏ đồng ta/ Dù tươi dù héo, đồng nhà vẫn hơn”. Một thứ tư tưởng A.Q đích thực, chỉ làng ta là nhất. Chính tư tưởng đó đã khiến người ta chỉ thích dựng vợ gả chồng cho con cái ở ngay trong làng, cùng lắm là trong xã (Có con mà gả chồng gần/ Có bát canh cần, nó cũng mang cho/ Đem con đi gả chồng xa/ Nữa mai mẹ héo cha già, cậy ai).

Thời trước, những anh trai làng xa dám “xé rào” đến làng lấy vợ hay những chị ở xa đến làng làm dâu, sẽ bị từ họ hàng đến làng xóm soi mói rất ghê. Cho đến bây giờ, cái quan niệm “Ta về ta tắm ao ta/ Dù trong dù đục, ao nhà vẫn hơn” vẫn chưa hết. Chuyện “phi nội tắc ngoại” có điều hay là nó làm tăng tính cộng đồng trong làng xóm, đã bó bện càng thêm bó bện. Họ hàng, dẫu xa vẫn hơn người dưng (một giọt máu đào, hơn ao nước lã). Một nhà có việc, cả họ xa họ gần, dây mơ rễ má kéo đến, nhìn ra đủ mặt cả làng. Công việc lớn đến đâu cũng trở nên nhẹ nhàng. Nhưng nó cũng có rất nhiều cái dở, mà cái dở đầu tiên ai cũng nhìn thấy, đó là nó sinh ra tư tưởng “hòa cả làng”, ngại va chạm, vì nhìn đâu cũng thấy họ hàng, dây mơ rễ má cả. Điều đó khiến cho cái xấu, cái ác không mấy khi được ngăn chặn. Điều thứ hai là nó tạo ra một cách hành xử rất cực đoan. Một người làng khác đi qua làng mình, nếu chẳng may va chạm với người làng, thì lập tức cả làng cả xóm kéo ra bênh vực người làng mình, kể cả khi người làng mình sai, vì “có sai, nó cũng là người làng, phi nội tắc ngoại”. Và thứ ba, là cái sai thể hiện rõ nhất trong các cuộc bầu bán...

(Kiến thức gia đình số 36)

Cá vào ao

Cá vào ao

Sóng gió gia đình 11/07/2020 - 08:35

Bé Vân Nhi chạy sang, ôm chầm lấy bà, giọng con bé méo xệch: Bà ơi... bà ơi bà... bố cháu... bố cháu đánh cháu...

Ma ăn cỗ

Ma ăn cỗ

Sóng gió gia đình 04/07/2020 - 10:01

Loan vừa ra khỏi nhà thì điện thoại của Loan vẫn để trên bàn báo có tin nhắn. Tò mò, Phương mở ra đọc.

Yêu người đẹp có giới tính đặc biệt

Yêu người đẹp có giới tính đặc biệt

Sóng gió gia đình 04/07/2020 - 08:35

Phát nhận ra Phụng luôn cặp kè với một cô đồng nghiệp mới đến làm ở công ty. Cô ta tên Lan.

Dùng tiền để mua đức lang quân

Dùng tiền để mua đức lang quân

Sóng gió gia đình 27/06/2020 - 14:30

Từ trước đến nay Thủy không có mối tình nào được lâu dài. Thủy chẳng có trình độ học vấn gì mấy.

Câu nói lấy lòng

Câu nói lấy lòng

Sóng gió gia đình 27/06/2020 - 08:15

"Hôm nay là 2 tháng rồi, cháu trả tiền nhà cho cô đi chứ?". Nghe bà Hoa, chủ nhà trọ, hối thúc bằng giọng gắt gỏng, Hùng cười méo xệch.

Cao tay

Cao tay

Sóng gió gia đình 20/06/2020 - 08:35

Chuyến công tác kết thúc sớm hai ngày so với lịch trình, nhưng Dịu không báo cho chồng biết.

Rắc rối đức lang quân nóng lòng có con trai

Rắc rối đức lang quân nóng lòng có con trai

Sóng gió gia đình 06/06/2020 - 07:10

Huyền biết rõ những diễn biến tình cảm của chồng cô. Huống hồ Quang xưa nay không hề biết giấu giếm. Dĩ nhiên Huyền không chấp nhận chuyện chồng đi ngoại tình.

Sống sao với gã chồng vừa độc đoán vừa lười nhác?

Sống sao với gã chồng vừa độc đoán vừa lười nhác?

Sóng gió gia đình 31/05/2020 - 08:30

Câu chuyện lập gia đình của Hồng lắm nỗi gian truân. Cô là nạn nhân của hủ tục “cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy”, và tư tưởng chồng chúa vợ tôi.

Mẹ về

Mẹ về

Sóng gió gia đình 30/05/2020 - 06:01

Chỉ còn 2 ngày nữa là đám cưới diễn ra, nhưng nhận được điện thoại của nhà trai mời hai bố con cô dâu đến ngay, Hoa cùng bố vội vàng lên đường.

Thả cỏ

Thả cỏ

Sóng gió gia đình 23/05/2020 - 08:10

Nhìn kết quả kiểm tra về sức khỏe sinh sản, Minh xây sẩm. Thì ra, đây chính là nguyên nhân khiến vợ chồng anh cưới nhau đã gần 3 năm mà vẫn không có con.

Khóc cười trải nghiệm hai lần hôn nhân

Khóc cười trải nghiệm hai lần hôn nhân

Sóng gió gia đình 21/05/2020 - 15:22

Từ ngày lấy Thúy, Trác bắt đầu cuộc sống lệ thuộc hẳn vào vợ. Cái mà người ta hay phê phán là tật sợ vợ, thì ngày nay chính Trác cũng đang như thế.

Anh chồng

Anh chồng

Sóng gió gia đình 16/05/2020 - 10:10

Ngày mới về làm dâu, Hường rất sợ Minh, anh trai của Mẫn, chồng mình.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Đất có phải chịu Trời?

Đất có phải chịu Trời?

Tôi vừa biết được một tin chẳng lành về gia đình con dâu tương lai. Đó là công việc bất chánh của người anh trai.

Có nên ở lại nhà chồng?

Có nên ở lại nhà chồng?

Chưa ra tòa ly dị thì anh ấy ung thư phổi rồi mất. Giờ về ôm bàn thờ cha chồng, chồng, rồi sẽ là mẹ vợ nữa, sao cháu thấy kỳ kỳ.