| Hotline: 0983.970.780

Giáo sư Huỳnh Như Phương với sứ mệnh người dạy học khiêm tốn

Thứ Sáu 20/11/2020 , 07:39 (GMT+7)

Giáo sư Huỳnh Như Phương không chỉ nổi tiếng trên bục giảng mà còn nổi tiếng trên văn đàn, nhưng ông quan niệm làm người dạy học là một nghề khiêm tốn.

Giáo sư - Tiến sĩ Huỳnh Như Phương năm nay 65 tuổi. 

Giáo sư - Tiến sĩ Huỳnh Như Phương năm nay 65 tuổi. 

Khi đứng nói trước một đám đông và được đám đông ấy lắng nghe, ta dễ có ảo tưởng mình là người có quyền lực, đặc biệt khi đám đông đó là những người nhỏ tuổi hoặc yếu thế hơn ta. Ta cứ nói thao thao bất tuyệt mà không biết người nghe nghĩ gì, họ tiếp nhận ra sao, họ chăm chú thật hay chỉ là làm ra vẻ chăm chú mà đầu óc thì lang thang vẩn vơ đâu đó. Họ tán thành ta hay chửi thầm trong bụng, ta cũng đâu hay.

Nghề dạy học là một trong những nghề dễ gây cho ta ảo tưởng đó. “Đối tác” của ta là một lớp học mấy mươi người, mặt đối mặt hàng giờ, hàng ngày, hàng tháng. Nói theo Jean-Paul Sartre, ta là “kẻ bị nhìn” trước mấy chục cặp mắt đối diện, một câu nói sai, một cử chỉ lệch chuẩn, một thái độ kẻ cả, bề trên không dễ thoát khỏi sự “kiểm soát” của đối tác.

Người tu sĩ thuyết pháp hay giảng đạo, phía trên họ có uy tín của Đức Phật hay Đức Chúa, họ là người truyền đạt hay nói thay những tín niệm tôn giáo và đạo lý. Người cán bộ tuyên huấn có chỗ dựa phía sau là sức mạnh của nghị quyết, họ chỉ diễn giải hay minh họa những nội dung có sẵn cho thật dễ hiểu. Trong khi đó, người dạy học chỉ có vật bảo chứng là kiến thức, là chân lý khoa học, là sự thật lịch sử.

Người giáo viên giảng cho học sinh một định lý toán học, một định luật vật lý, một phản ứng hóa học, đó không phải là những điều tự người ấy nghĩ ra mà nhờ học từ những nhà giáo đi trước hay thu thập trong sách vở, tư liệu. Người giáo sư giảng cho sinh viên lịch sử triết học hay văn học, đó không phải là sáng tạo của người ấy mà là sự tích lũy từ kho tàng văn hóa của dân tộc và nhân loại.

Vậy nên người dạy học luôn luôn có tình cảm biết ơn: biết ơn thầy cô, biết ơn đồng nghiệp, biết ơn học giới đã xây đắp kho tàng khoa học, tri thức và văn hóa mà ngày nay mình thừa hưởng và truyền đạt lại cho thế hệ đến sau. Không có những người đi trước đó thì một người thầy giáo tài năng nhất cũng không thể làm nghề được. Đến lượt mình, người dạy học sẽ góp phần nhỏ bé vào thành tựu nghiên cứu chung và kinh nghiệm giảng dạy của đồng nghiệp cho các thế hệ sau kế thừa.

Tác phẩm mới nhất của Giáo sư Huỳnh Như Phương.

Tác phẩm mới nhất của Giáo sư Huỳnh Như Phương.

Người dạy học sẽ phản bội thiên chức của mình nếu truyền đạt những điều không trung thực, những điều mình nói mà chính mình không tin. Ngay cả với những chân lý hiển nhiên, người dạy học cũng không làm tròn sứ mệnh của mình nếu tìm cách áp đặt cho học sinh mà không chứng minh, thuyết phục; nhất là ở trường đại học, khi sinh viên đã đến tuổi trưởng thành, có năng lực tiếp nhận và đánh giá những kiến thức mà nhà trường truyền bá.

Nói giáo dục hiện đại lấy người học làm trung tâm, không có nghĩa là xem nhẹ vai trò người dạy học. Người dạy học luôn luôn là người tổ chức lớp học, người định hướng mục tiêu bài học, môn học; nhưng không làm thay cho học sinh. Con đường đi đến mục tiêu đó phụ thuộc vào đặc điểm, tâm lý, tính cách, vào “chân trời chờ đợi” của học sinh. Học sinh không phải là đối tượng tiếp nhận bài học một cách bị động mà là chủ thể tiếp nhận một cách chủ động. Người dạy học cần tạo cho họ khả năng chọn lựa, óc phê phán và tinh thần phản biện.

Trong thế giới ngày nay, người đi học có thể tiếp cận biết bao nguồn thông tin trên sách báo, trên internet. Họ đủ sức kiểm chứng những kiến thức, luận điểm, tư tưởng mà người dạy truyền trao. Họ biết so sánh lý thuyết với thực tế và nếu phát hiện ra sự mâu thuẫn hay giả dối, họ sẽ thất vọng, thậm chí rơi vào khủng hoảng. Vì vậy, người dạy học đừng nghĩ rằng “uy tín” của mình sẽ bảo chứng cho bài giảng.

Có lẽ điều mà người đi học không tìm thấy đối chứng ở đâu khác ngoài trên bục giảng, chính là sự tận tụy, liêm khiết, công bằng của người dạy học. Một lời khen hay lời chê bất công, một điểm số thiên vị có thể làm mất niềm tin của học trò về lẽ phải. Khi sự công bằng chưa được thiết lập trong nhà trường thì khó có thể thiết lập ở ngoài xã hội.

Trước khi đặt bút viết bài này, tôi đọc được một truyện ngắn hay của nhà giáo Phùng Hi nhan đề “Tôi có sai?”. Một người thầy giáo yêu nghề, muốn làm điều tốt cho học trò, muốn nói cho anh ta biết sự thật cuộc đời, nhưng lại vô tình gây nên hậu quả nghiêm trọng và ông nhận ra rằng mình đã sai. Dạy học như vậy đâu chỉ là khoa học, là trao truyền kiến thức, mà còn là một nghệ thuật. Người dạy học luôn tra vấn trước lương tâm nghề nghiệp của mình, đâu là điều đúng, điều phải cần làm, cần nói cho học trò.

Vì vậy, nghề giáo là một nghề luôn đòi hỏi sự khiêm tốn. Người dạy học cũng là người đi học suốt đời. Và người dạy học cũng suốt đời chịu sự sát hạch của học trò, của xã hội, cho mãi đến ngày về hưu và có thể cả sau khi về hưu.

Nhà văn Nguyễn Một và ký ức người thầy đầu tiên

Nhà văn Nguyễn Một và ký ức người thầy đầu tiên

Nghệ thuật sống 19/11/2020 - 19:44

Nhà văn Nguyễn Một từng có 15 năm dạy học ở Đồng Nai, bây giờ dù đã rời xa bục giảng nhưng ký ức về người thầy đầu tiên vẫn cồn cào mỗi dịp 20/11.

Về một nhà giáo không còn nhớ ngày 20/11

Về một nhà giáo không còn nhớ ngày 20/11

Nghệ thuật sống 19/11/2020 - 11:07

Nhà giáo người Đức - Sperling trong nỗi nhớ của học trò cũ - Phó Giáo sư Tiến sĩ Lê Minh Khôi (giảng viên Trường Đại học Y Dược TPHCM) nhân ngày 20/11.

Đàn bà một lầm hai lỡ?

Đàn bà một lầm hai lỡ?

Nghệ thuật sống 07/11/2020 - 10:35

Ly hôn chồng từ năm chưa được 30 tuổi, tôi một mình nuôi con nhỏ lúc đó mới 5 tuổi đầu.

Có nên bao che cho tình địch?

Có nên bao che cho tình địch?

Nghệ thuật sống 31/10/2020 - 09:35

Chồng tôi có nghề lái xe du lịch. Hiện anh đang làm tài xế riêng cho giám đốc một công ty kinh doanh.

Cơ hội cho kẻ lầm lạc

Cơ hội cho kẻ lầm lạc

Nghệ thuật sống 29/10/2020 - 19:13

Vũ nói thẳng, muốn tôi ly hôn. Tôi cũng không muốn níu kéo làm gì người chồng tệ bạc này, nên đồng ý luôn.

Mẹ chồng - nàng dâu, đến khi nào thì hòa hợp?

Mẹ chồng - nàng dâu, đến khi nào thì hòa hợp?

Nghệ thuật sống 24/10/2020 - 08:10

Mẹ chồng - nàng dâu là mối quan hệ rất nhạy cảm. Làm thế nào để mối quan hệ mẹ chồng – nàng dâu được hòa hợp, đem lại hạnh phúc gia đình?

Bão lụt miền Trung và những ký ức không thể nào quên

Bão lụt miền Trung và những ký ức không thể nào quên1

Nghệ thuật sống 21/10/2020 - 08:22

Thiên tai liên tục giáng xuống dải đất miền Trung, từ Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị đến Thừa Thiên - Huế, Quảng Nam đều bị bão lụt tàn phá nặng nề

Hoa hậu H'Hen Niê kêu gọi quyên góp ủng hộ miền Trung

Hoa hậu H'Hen Niê kêu gọi quyên góp ủng hộ miền Trung

Nghệ thuật sống 14/10/2020 - 14:25

Hoa hậu H’Hen Niê cùng với nhiều nghệ sĩ mở đợt quyên góp để ủng hộ đồng bào miền Trung bị ảnh hưởng bởi những đợt mưa bão liên tục

Đắn đo giữa tình yêu và trách nhiệm

Đắn đo giữa tình yêu và trách nhiệm

Nghệ thuật sống 10/10/2020 - 13:10

Cô ta bảo, sẽ một mình nuôi con khôn lớn, vì tình yêu dành cho tôi, nên ta rất vui mừng đón nhận đứa con.

Đánh ghen bị phạt bao nhiêu tiền?

Đánh ghen bị phạt bao nhiêu tiền?

Nghệ thuật sống 03/10/2020 - 10:40

Đánh ghen xuất phát từ ngoại tình là con đường ngắn nhất dẫn đến ly hôn. Mất mát đủ đường từ mất tiền, mất mặt, mất tình và có thể dẫn đến mất mạng.

Ly hôn khi chưa hết tuần trăng mật?

Ly hôn khi chưa hết tuần trăng mật?

Nghệ thuật sống 03/10/2020 - 08:35

Yêu nhau từ khi còn trung học, chúng tôi đã xây đắp nhiều mộng đẹp cho tương lai. Tốt nghiệp xong, tôi thi tiếp vào đại học, còn anh chọn con đường học nghề.

Xem thêm
Báo Nông Nghiệp
Đức lang quân chỉ thích con gái

Đức lang quân chỉ thích con gái

Theo quan niệm chung, phần lớn người Việt đều có khuynh hướng mong muốn con trai để có người nối dõi.

Hốt hoảng tương lai làm dâu nhà 'mẹ góa, con trai một'

Hốt hoảng tương lai làm dâu nhà 'mẹ góa, con trai một'

Cháu và T yêu nhau từ khi cũng nhau làm cao học. Cùng lứa cùng tuổi. Nay thì cả hai vào 28 cả rồi, định cưới.